Konu: Üniversite daire başkanı kadrosunda bulunan personele makam ve görev tazminatı ödenmesi sonucu oluşan kamu zararının sorumlularına ödettirilmesi hakkında.



07 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Üniversitenin daire başkanı kadrolarında görevli personele 2023 yılı Temmuz- Aralık aylarında makam ve görev tazminatı ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararın sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Daire Kararında sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileridir.

Temyiz Dilekçesi

Sorumlu Harcama Yetkilileri … (Öğrenci İşleri Daire Başkanı), … (Personel Daire Başkan), … (Strateji Geliştirme Daire Başkanı), … (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı) tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Temyiz başvurusunda bulunan dört harcama yetkilisi aynı zamanda Daire Kararında tespit edilen kamu zararının ahizleridir. Dilekçede özetle:

Daire yargılaması aşamasında sunulan savunmalarda belirtilen hususlara ilave olarak aşağıda belirtilen nedenlerle bahse konu Daire Kararı hakkında temyiz başvurusunda bulunulduğu,

Kararda belirtilen sorumluların kamu zararına sebebiyet vermek, sebepsiz zenginleşmek gibi niyetlerinin olmadığı,

657 sayılı Kanun’a ekli Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfının Birinci Derecesinde Bulunanların Ek Göstergeleri başlıklı II Sayılı Cetvele göre Üniversite Daire Başkanları 4200 rakamı kadar Ek Gösterge almakta olduğu (7417 sayılı Kanun’un 6.maddesi ile ek gösterge artışı yapıldığı), Bahsi geçen listede “Üniversite Daire Başkanı” değil “Daire Başkanı” ibaresi geçtiği,

Diğer taraftan; 6487 sayılı Kanun’un (11.06.2013 tarih 28674 sayılı Resmi Gazete) 13’üncü maddesi ile 657 sayılı Kanun’un II Sayılı Cetvelinin “5- Yargı Kuruluşları Bağlı Ve İlgili Kuruluşlar İle Yükseköğretim Kuruluşlarında” bölümünde yer alan “Daire Başkanı” kadrosunun aynı cetvelin “2. Yargı Kuruluşları, Bağlı Ve İlgili Kuruluşlar İle Yüksek Öğretim Kuruluşlarında” bölümüne eklendiği, Ayrıca listede bulunduğu statü yeri değiştirildiği, Başka bir ifade ile Müstakil Daire Başkanları ile aynı gruba eklendiği, Üniversite Daire Başkanlarının 2013 yılından bu yana ilgili tazminatı alabileceği hükme bağlandığı,

2013 yılı başında hazırlanan ve Muhasebat Genel Müdürlüğünce yürütülen KBS otomasyon sisteminde (maaş işlemi yapılan) yer verilen Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu 2023 yılı Ek Gösterge Kılavuzu incelendiği zaman; “2. Yargı Kuruluşları, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek Öğretim Kuruluşlarında” bölümünde “Daire Başkanı” Unvanlı kadronun Derecesi:1, Ek gösterge (15.01.2023 öncesi):3600; Ek gösterge (15.01.2023 itibari ile):4200, Makam tazminatı:2000, Görev tazminatı:8000 şeklinde listelendiği, Aynı tablonun “5. Yargı Kuruluşları, Bağlı ve İlgili Kuruluşlar ile Yüksek Öğretim Kuruluşlarında” bölümü incelendiğinde ise; burada Daire Başkanı Unvanı görülmekle birlikte açıklama bölümünde “6487 sayılı Kanun’un 13’üncü maddesiyle cetvelin 5. Bölümünden çıkarılmış ve 2. Bölümüne eklenmiştir” şeklindeki ifade dikkati çektiği,

Ek gösterge ödemesi yaparken tablolarda Üniversite Genel Sekreteri, Üniversite Genel Sekreter Yardımcısı ibareleri bulunmakta, ancak Üniversite Daire Başkanı unvanı bulunmadığı, Yani Üniversitelerde görev yapan Daire Başkanlarına ilgili tablolarda Daire Başkanı unvanı karşısında yazan (4200) ek gösterge uygulandığı, Şu anda yürürlükte bulunan ek gösterge (II Nolu Cetvel), makam, temsil, görev tazminatlarını (IV Nolu Cetvel) düzenleyen mevzuatların hiçbir yerinde Üniversite Daire Başkanı unvanı bulunmadığı,

Makam ve görev tazminatları 657 sayılı Kanun’un IV Sayılı Makam Tazminatı Cetveline göre ödendiği, Bahsi geçen liste incelendiğinde 7 sıra numaralı satırda “Daire Başkanı” ifadesi geçtiği, Cümlede geçen “...İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı, Milli Kütüphane Başkan Yardımcısı, Bölge Müdürleri (Kamu İktisadi Teşebbüsleri...” şeklindeki ifadeden burada kastedilen kadronun “Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Daire Başkanı” olduğu, Bu ifadenin üniversite daire başkanlarını kapsamadığı yorumları bulunduğu, Ancak Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün hazırlamış olduğu 2023 yılı Ek Gösterge Kılavuzu tekrar incelendiğinde; bahsi geçen Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği Daire Başkanı unvanının ayrı bir satırda yazıldığı ve ek gösterge rakamının da üniversite daire başkanlarından farklı şekilde 4400 olarak belirlendiği dikkati çektiği, Buna göre 657 sayılı Kanun’un IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde geçen “Daire Başkanı” ifadesinin genel anlamda kullanıldığı ve Üniversite daire başkanlarını da kapsadığı sonucuna varıldığı,

Cetvellerde sıralanan birtakım unvanların ifade ediliş şekli, şüpheden uzak kesin bir yargıya varılmasını engelleyecek ifadeler içerdiği, Bu yüzden yorumla ya da kıyasen bir karar verme zarureti oluştuğu,

Bu itibarla yukarıda bahsi geçen IV sayılı cetvelde Daire Başkanı ibaresi için herhangi bir kurum belirtilmediği gibi başına ve sonuna virgül konulmak suretiyle hiçbir kurum ile ilişkilendirilmeden başlı başına bir unvan olarak sayıldığı, Ayrıca farklı kurumlarda kadro unvanları, yöneticisi olunan birimin adı kullanılarak Strateji Geliştirme Daire Başkanı, Personel Daire Başkanı, İç Güvenlik Stratejileri Dairesi Başkanı gibi unvanlarla ifade edildiği ve 2 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde de bu şekilde yer aldığı, Doğrudan “Üniversite Daire Başkanı” unvanının zikredilmemiş olmasının Üniversitelerde Daire Başkanı unvanlı kadrolarda görev yapan kamu çalışanlarının kapsam dışı bulundukları anlamı taşımadığı,

Kıyasen de IV Sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde adı geçen benzer kuruluştaki unvanın üniversitelerdeki daire başkanlığıyla denk olanın makam tazminat göstergesinin tahakkuk ettirilebileceği, Şöyle ki; cetvelin 7. sırasında sayılan Kurum Başkanlığı veya Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanlıkları kıyasen üniversite daire başkanlıklarına kuruluş, görev ve sorumlukları bakımından benzediği,

2547 sayılı Kanun’un 51. maddesinin a fıkrasına yer verilerek, Yükseköğretim Kurulunda yer alan Daire Başkanlıkları ile Üniversitelerde yer alan Daire Başkanlıklarının aynı yetki sorumluluk ve statüye göre kurulduğu ve çalışmalarını yürüttüğü,

Kamu personeli tarafından yerine getirilen hizmetin şartları ile mali hakların belirlenmesinde farklı düzenlemeler yapılabileceği, Ancak daire başkanı ünvanlı personelin aynı nitelikte kamu hizmeti verdiği unutulmaması gerektiği, Yine yerinden yönetim kuruluşu olan üniversitelerin daire başkanlarına, kamu iktisadi teşebbüsleri ve belediyeler gibi diğer yerinden yönetim kuruluşlarından farklı olarak makam tazminatı ödenmemesinin nesnel ve makul bir gerekçeye dayanmadığı,

Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının 55 inci maddesi gereğince Devletin, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alması gerektiği, Eşit işe eşit ücret ödenmemesinin bir hak ihlali olduğu, Üniversitelerde görevli Daire Başkanları ile kamuda görev yapan diğer daire başkanları arasında görev açısından hiçbir şekilde farklılık olmadığı gibi, Üniversitelerde görevli daire başkanlarının harcama yetkilisi olması ve aynı zamanda mali sorumluluklarının bulunması nedeniyle sorumluluklarının daha fazla olduğu, Bu nedenle makam tazminatına ilişkin olarak yapılmış olan düzenlemenin Üniversitelerde görevli Daire Başkanları açısından ayrımcılık gibi bir amacı bulunmadığı,

Daire başkanı kadro ünvanlı kamu personeli arasında kadrosunun bulunduğu kamu kurumundan kaynaklı olarak ücrette farklılık getiren bir düzenlemenin eşitlik ilkesine aykırı olacağı ve bu nedenle de Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 10 ve 55 inci maddelerine aykırılık teşkil edeceği, Kanun koyucunun böyle bir amaç güderek yasal düzenleme yapması düşünülemeyeceği, Bu durum aynı zamanda Anayasa’nın 49 uncu maddesi ile İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi’nin 23/2 nci maddesine de aykırı olacağı,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 08.01.2002 tarih, 25454 tutanak sayılı kararında; 657 sayılı Kanun’un IV sayılı makam tazminatı cetvelinde bulunmayan unvan için, benzer kuruluştaki unvanın kıyas alınabileceği ve makam tazminatı ödenebileceği hususu gözetilerek IV nolu cetvelde adı geçmediği halde makam tazminatı tahakkuk ettirilen TODAİE Genel Sekreteri ile ilgili olarak; "... Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü, faaliyetleri itibariyle üniversitelere benzemekte, Enstitü Genel Müdürüne, görev ve sorumlulukları rektörlere benzediğinden rektörler gibi ödeme yapılmaktadır. Faaliyetleri itibariyle üniversiteye benzeyen Enstitünün, görev ve sorumlulukları itibariyle rektörlere benzeyen Genel Müdürüne rektörler gibi ödeme yapıldığından, görev ve sorumlulukları üniversite genel sekreterinin görev ve sorumluluklarına benzeyen Enstitü Genel Sekreterine de üniversite genel sekreterleri gibi ek gösterge ve makam tazminatı ödenmesinin haliyle kabulü gerekmektedir. Bu nedenle TODAİE saymanlığı 1997 yılı hesabının denetimiyle İlgili İnceleme Komisyon Raporunun 5 inci maddesinde yer alan …- liraya ilişkin tazmin hükmünün kaldırılmasına” şeklinde karar verildiği,

Sayıştay Temyiz Kurulunun 03.06.2003 tarih, 26490 tutanak sayılı kararında ise; "... 7163 sayılı Kanunun 12’nci maddesinde, Enstitünün idari personeli, imtihanla ve Genel Sekreterin teklifi üzerine Genel Müdür tarafından tayin edileceği belirtilmiştir. Enstitü Genel Sekreterinin Enstitü Genel Müdürü ile ilişkileri ile görev ve sorumlulukları 124 sayılı Yükseköğretim Üst Kuruluşları ile Yükseköğretim Kurumlarının İdari Teşkilatı Hakkındaki Kanun Hükmünde Kararname’nin 26 ve 27’nci maddesinde üniversite genel sekreterinin rektör ile ilişkileri ile görev ve sorumluluklarına benzemektedir... görev ve sorumlulukları üniversite genel sekreterinin görev ve sorumluluklarına benzeyen Enstitü Genel Sekreterine de üniversite genel sekreterleri gibi ek gösterge ödenmesinin haliyle kabulü gerekmektedir. Bu nedenle 1999 yılı hesabının denetimiyle ilgili İnceleme Komisyon Raporunun 7’nci maddesinde yer alan. …- liraya ilişkin tazmin kararının KALDIRILMASINA oy birliği ile karar verilmiştir.’’

Somut uygulama neticesinde kamu zararı oluşmadığı,

İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.

Başsavcılık Mütalaası

Sorumlu Harcama Yetkilileri … (Öğrenci İşleri Daire Başkanı), … (Personel Daire Başkan), … (Strateji Geliştirme Daire Başkanı), … (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı) tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:

“Sorumluların temyiz dilekçelerindeki itirazları; İlamda detaylı olarak açıklanarak karşılanmış olması yanında, söz konusu itirazların ilgili mevzuat karşısında geçerliliği olmadığı ve İlamın mahiyetini de değiştirecek nitelikte bulunmadığı değerlendirildiğinden, temyiz taleplerinin reddi ile Daire Kararının tasdik edilmesi uygun olur.”

denilmektedir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

Duruşma talebinde bulunan sorumlular … (Öğrenci İşleri Daire Başkanı), … (Personel Daire Başkan), … (Strateji Geliştirme Daire Başkanı), … (İdari ve Mali İşler Daire Başkanı)’e usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

07 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesiyle, Üniversitenin daire başkanı kadrolarında görevli personele 2023 yılı Temmuz- Aralık aylarında makam ve görev tazminatı ödenmesi sonucu oluşan … TL kamu zararın sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Daire Kararında sorumlu tutulanlar: Harcama Yetkilileri ve Gerçekleştirme Görevlileridir.

Esas yönünden inceleme

Somut uygulama

… Üniversitesinde daire başkanı kadrolarında görevli …, …, …, …’ya Temmuz- Aralık 2023 aylarında makam ve görev tazminatları ödenmiştir. Adı geçen kişilere ödenen makam ve görev tazminatlarının toplam tutarı … TL’dir. Daire Kararı bu ödemenin mevzuata aykırı olduğu gerekçesine dayanmaktadır.

Mevzuat

657 sayılı Kanun’un ek 26’ncı maddesinin a-bendi aşağıdadır:

“Bu Kanuna ekli IV sayılı cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara hizalarında gösterilen gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan miktarda makam tazminatı ödenir. Makam tazminatı damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz ve ödemelerde aylıklara ilişkin hükümler uygulanır. Bu tazminattan yararlananlara ayrıca yüksek hakimlik tazminatı ödenmez.”

657 sayılı Kanun’a ekli IV sayılı Makam Tazminatı Cetvelinin 7’nci sırasında, birinci dereceye atanmış olmak şartıyla makam tazminatı ödenecekler tahdidi olarak sayılmıştır:

“Birinci dereceli kadroya atanmış olmak şartıyla; Başbakanlık, Bakanlık, Müsteşarlık, Kurum Başkanlığı ve Müstakil Genel Müdürlüklerin merkez teşkilatı Daire Başkanı, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı Başkanlığı Daire Başkanı,[341] kadrolarına atananlar (Bütçe Dairesi Başkanı dahil), Millî Eğitim Bakanlığı Grup Başkanı,[342] Gelir İdaresi Grup Başkanı, İş Sağlığı ve Güvenliği Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü Başkanı,[343] Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı,[344] Milli Kütüphane Başkan Yardımcısı,[345] Bölge Müdürleri (Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Belediyeler ve bunlara bağlı kurum ve kuruluşlar hariç), (…)[346] Üniversite Genel Sekreterleri, Din İşleri Yüksek Kurulu Sekreteri[347] Diyanet İşleri Başkanlığı Dinî Yüksek İhtisas Merkezi Müdürü[348][349]340”

Kanun’un 344 sayılı dipnotunda yer alan ifade aşağıdadır:

‘[344] 11/10/2011 tarihli ve 666 sayılı KHK’nin 5 inci maddesiyle, bu cetvelin 7 nci sırasına “Gelir İdaresi Grup Başkanı,” ibaresinden sonra gelmek üzere “Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı,” ibaresi eklenmiştir.’

375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 1’inci maddesinin C-bendinde:

“(A) bendi kapsamına giren ve temsil tazminatı almayan personelden,

1 - 7.000’den daha düşük göstergeler üzerinden makam veya yüksek hakimlik tazminatı öngörülen kadrolara atanmış olanlara, 15.000 gösterge rakamını geçmemek üzere Cumhurbaşkanınca tespit edilecek gösterge rakamlarının memur aylıklarına uygulanan katsayı ile çarpımı sonucunda bulunacak miktarda görev tazminatı ödenir.”

düzenlemesi yer almaktadır.

5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:

“Kamu zararı

Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.

Kamu zararının belirlenmesinde;

… / g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,

esas alınır.”



Değerlendirme

657 sayılı Kanun’a ekli IV sayılı Cetvelde tahdidi sayılan kadrolarda bulunanlara makam tazminatı ödeneceği belirtilmiştir; Bu sayılan kadrolar arasında üniversitelerin daire başkanı kadrosu bulunmamaktadır. Ayrıca Cetvelin 7’nci satırında yer alan “Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği 1. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı ve Grup Başkanı” ifadesi bu ifadeye dair 344 sayılı dipnot ile birlikte okunduğunda burada kastedilenin herhangi bir daire başkanı kadrosu değil, Milli Güvenlik Kurulu Daire Başkanı kadrosu olduğu anlaşılmaktadır. Danıştay 12. Dairesinin 31/10/2019 tarihli aşağıda belirtilen Kararı ve Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 30.11.2023 tarihli aşağıda belirtilen görüşü de 657 sayılı Kanun’a ekli IV sayılı Cetvelde sayılan kadrolar arasında üniversitelerin daire başkanı kadrosunun bulunmadığı yönündedir.

Danıştay 12. Dairesinin 31/10/2019 tarih ve E: 2018/5009, K: 2019/8108 sayılı Kararında: “… İdare Mahkemesince [29/11/2012 tarih ve E:2012/153, K:2012/1015 sayılı Karar] … 375 sayılı KHK’nın Ek 10. maddesinin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamında yer alan personele ödenecek ücret ve tazminat göstergelerini düzenleyen (II) sayılı cetvelde ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Eki (IV) sayılı Makam Tazminatı Cetvelinde “Üniversite Daire Başkanı” ibaresinin yer almadığı, kanun metinlerinde yer alan daire başkanı ibaresinden kastın üniversite daire başkanı olmadığı gerekçesiyle üniversite daire başkanı olarak görev yapan davacının “daire başkanları”na ödenecek olan ücret ve tazminat ile makam tazminatından yararlandırılmasının hukuken mümkün olmadığından dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir. … …. İdare Mahkemesinin 29/11/2012 tarih ve E:2012/153, K:2012/1015 sayılı temyize konu kararının ONANMASINA” karar verilmiştir.

Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının 30.11.2023 tarihli, E-22652224-841.02.17-80563 sayılı, “Makam ve Görev Tazminatı” konulu ve “Tüm Devlet Üniversiteleri” muhataplı yazısının ekinde Hazine ve Maliye Bakanlığının görüş yazısı bulunmaktadır. Bakanlığın E-45516914-045.02-2501495 sayılı ve “Makam ve Görev Tazminatı” konulu görüş yazısında: “… 657 sayılı Kanunun ek 26 ncı maddesi gereğince anılan Kanuna ekli IV sayılı Cetvelde unvanları yazılı görevlerde bulunanlara makam tazminatı ödenmesi mümkün olduğundan ve anılan Cetvelde üniversitelerde görev yapan Daire Başkanlarının yer almadığı görüldüğünden, yukarıda belirtilen mevzuat gereğince söz konusu personele makam ve görev tazminatı ödenmesine imkan bulunmadığı değerlendirilmektedir.” denilmektedir.



Üniversitelerin daire başkanı kadrosunun IV sayılı Cetvelde sayılmamış olması dolayısıyla üniversitelerde daire başkanı kadrosu 375 sayılı KHK’nın 1’inci maddesinin C-fıkrası kapsamında görev tazminatı alabilecek kadrolardan da değildir.

Sonuç olarak üniversitelerin daire başkanı kadrolarında bulunan görevlilere makam tazminatı ve görev tazminatı ödenmesi mevzuatta öngörülmemektedir. 07 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesi mevzuata uygundur.



Sorumluluk yönünden inceleme

Temyiz başvurusunda bulunan harcama yetkilileri tarafından açıkça sorumluluk itirazında bulunulmamıştır. Bununla birlikte, Daire Kararının sorumluluk yönünden incelenmesinde, Daire Kararında yer alan gerekçeyle harcama yetkililerinin somut uygulamada oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunduğu anlaşılmıştır. Daire Kararı harcama yetkililerinin sorumluluğu yönünden mevzuata uygundur.



BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle 507 Karar-07 İlam sayılı Daire Kararının 1’inci maddesinin TASDİKİNE, oy birliğiyle,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştayda Karar Düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 08.10.2025 tarih ve 58512 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.