Konu: Diş Hekimliği Fakültesi’nde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (f) fıkrasına göre döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılan dekan ve dekan yardımcılarına mesai içi faaliyetleri için ayrıca ek ödeme yapılması.

44 sayılı İlamın 4’üncü maddesinin (A) bendi ile; ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (f) fıkrasına göre döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılan dekan ve dekan yardımcılarına mesai içi faaliyetleri için ... TL tutarında ek ödeme yapılmasında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.

Söz konusu hükme karşı Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 58’inci maddesinin (c) fıkrasında;

"Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 500'ünü; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 600'ünü, araştırma görevlilerine ise yüzde 300'ünü,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi personel ile aynı Kanunun 4’üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 600'ünü,"

(f) fıkrasında; "Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, üniversite yönetim kurulunun uygun gördüğü birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı ek ödeme matrahının, rektörler için yüzde 600'ünü, rektör yardımcıları için yüzde 300'ünü, genel sekreterler için yüzde 200'ünü geçemez. Bu kimselere döner sermaye gelirleri dışında üniversitenin; teknokent, teknopark, teknoloji transfer ofisi, iktisadi işletmeler ve iştirakleri gibi gelir getirici müesseseler ve birimleri sebebiyle ayrıca huzur hakkı, yönetici payı, koordinatörlük, danışmanlık ve benzeri ücret ödenmez.

Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılır. Yapılacak ek ödemenin tutarı, ek ödeme matrahının, dekan, enstitü ve yüksekokul müdürü için yüzde 250'sini, bunların yardımcıları için yüzde 100'ünü, tıp ve diş hekimliği fakülteleri dekanları ile sağlık uygulama ve araştırma merkezleri başhekimleri için yüzde 500'ünü, bunların yardımcıları için yüzde 300'ünü geçemez.

Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunması hâlinde alabilecekleri toplam ek ödeme tutarı, hiçbir şekilde yönetici payı dahil ilgisine göre (c) ve (d) fıkralarında belirtilen esaslara göre hesaplanacak tutarı geçemez."

(h) fıkrasında, "Öğretim üyelerinin mesai saatleri dışında üniversitede sundukları sağlık hizmetlerinden dolayı 31/5/2006 tarihli ve 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun 73’üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca alınan ilave ücretler döner sermaye işletmesinin ayrı bir hesabında toplanır. Bu tutardan ayrıca Hazine payı kesintisi ve (b) fıkrası uyarınca kesinti yapılmaz. Bu şekilde elde edilen gelirin yüzde 50'sinden az ve yüzde 60'ından fazla olmamak üzere üniversite yönetim kurulunca tespit edilecek oranı, mesai saatleri dışında sağlık hizmeti sunan öğretim üyesine, mesai içinde gerçekleştirilen iş miktarı ve çeşidi dikkate alınarak belirlenen toplam performansı aşmamak kaydıyla, ek ödeme matrahının yüzde 800'ünü geçmemek üzere her ay ayrıca ödenir. Mesai saatleri dışında ilave ücret alınmayacak sağlık hizmetlerini veren öğretim üyeleri için de yüzde 800 oranı uygulanır. Ancak bu fıkra kapsamında öğretim üyelerine yapılacak ek ödeme ile (c) ve (f) fıkraları uyarınca yapılacak ek ödeme toplamı, özellikli tıbbi işlemler ve uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında yapılacak ek ödeme hariç olmak üzere, ek ödeme matrahının yüzde 1600'ünü geçemez. Bu fıkra uyarınca dağıtılan gelirlerden kalan tutarlar (b) fıkrasında belirtilen işler ile (c) fıkrasının ikinci paragrafı uyarınca fiilen mesai dışında çalışan diğer personele yapılacak ek ödemede kullanılır." hükümleri,

Diğer taraftan, mezkûr madde uyarınca yapılacak ek ödemenin oranları ile bu ödemelerin usul ve esaslarının belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuş olan Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde ise;

"(1) Rektör, rektör yardımcısı ve genel sekreterlere gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, uygun görülen birimin döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen oranları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen tutarda ek ödeme yapılır.

(2) Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerin dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, gelir getirici katkılarına bakılmaksızın, görev yaptıkları birimin döner sermaye gelirlerinden yönetici payı olarak ayrılan tutardan kanunda belirtilen sınırları geçmeyecek şekilde yönetim kurulunca belirlenen oranda ek ödeme yapılır.

(3) Birinci ve ikinci fıkralar kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz. Mesai saatleri dışında döner sermaye gelirlerine katkıları bulunulması hâlinde; bu katkıları karşılığında yapılacak ek ödemenin hesabında onaltıncı fıkrası hariç olmak üzere 5 inci maddede belirtilen esaslar dikkate alınır ve ilgililerin yönetici payı olarak aldıkları ek ödemede dahil olmak üzere alabilecekleri toplam ek ödeme tavan tutarı, ilgisine göre Kanunun 58 inci maddesinin (c) ve (d) fıkralarında belirlenen tavan tutarlarını ve her halükarda ek ödeme matrahının yüzde binaltıyüzünü geçemez." hükümlerine yer verilmek suretiyle münhasıran döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin temel esasları, ilkeleri ve çerçevesi belirlemiş bulunmaktadır.

Kanun koyucu, söz konusu 58’inci maddenin (f) fıkrasıyla yükseköğretim kurumlarında görev yapan yöneticilerden; Rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcılarına, hiçbir tereddüde yer vermeyecek şekilde mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmayacağını çok açık ve net olarak hükme bağlamıştır. Nitekim, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin 6’ncı maddesinde de bu husus söz konusu (f) fıkrasına uygun olarak ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir.

İlgili ödeme emri belgelerinin ekinde, Diş Hekimliği Fakültesi dekan ve dekan yardımcılarına yapılan ek ödemenin mesai dışı özel muayene bordrosu üzerinde yer alan mesai dışı gelir cetveli üzerinden ödendiği görülmekle birlikte; Rapor ekinde yer alan “Fakülte Otomasyon Sistemi” üzerinden alınan verilerden, alınan ilave ek ödemenin bir kısmının mesai saatleri içerisinde yani 16.00 öncesi yapılan özel muayeneler olduğu anlaşılmıştır.

Kanun koyucunun çok açık ve net olarak "Bu fıkra kapsamında bulunan yöneticilere, mesai saatleri içerisinde verdikleri mesleki hizmetlerinden dolayı ayrıca ek ödeme yapılmaz." hükmüne rağmen, yöneticiler dışındaki personel için belirlenmiş olan asgari ek ödeme oranından yöneticilere de ödenmesi gerektiği yorumundan hareketle akademik unvanına isabet eden oran üzerinden yönetici payına ilave olarak ayrıca yöneticilere ek ödeme yapılmasının yasal dayanağı bulunmamaktadır.

Bu nedenle, kanuna aykırı olarak Diş Hekimliği Fakültesi'nde dekan ve dekan yardımcılarına mesai içi faaliyetleri için ek ödeme yapılması sonucu 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 71’inci maddesinde; “kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması” şeklinde tanımlanan kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Bu itibarla, yukarıda belirtilen gerekçelerle Sayıştay Başsavcılığının konunun esasına ilişkin iddia ve itirazlarının KABULÜ ile 44 sayılı İlamın 4’üncü maddesinin (A) bendi ile verilen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin hükmün BOZULMASINA ve yukarıda belirtilen hususların tekrar değerlendirilmesini teminen yeniden hüküm tesisi için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE, (Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşü karşısında) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 22.01.2025 tarih 57662 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ...’in karşı oy gerekçesi

44 sayılı İlamın 4’üncü maddesinin (A) bendi ile; ... Üniversitesi Döner Sermaye İşletmesi Diş Hekimliği Fakültesi’nde 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (f) fıkrasına göre döner sermaye hesabından yönetici payı olarak ayrılan tutardan ek ödeme yapılan dekan ve dekan yardımcılarına mesai içi faaliyetleri için ... TL tutarında ek ödeme yapılmasında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 58’inci maddesinin (f) fıkrası gereğince, söz konusu öğretim elemanlarından bu kurumlarda (rektör, rektör yardımcısı, genel sekreter, dekan, başhekim ve enstitü ve yüksekokul müdürleri ile bunların yardımcıları gibi) yönetici pozisyonunda görev alan personele döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin kurallarını ve limitlerini belirleyen temel hukuksal çerçeve çizilmiştir.

Öğretim üyelerinin ameliyat, bilimsel araştırma, proje vb. döner sermaye (satış) gelirlerini doğrudan etkileyen çalışmalarda bizzat yer almalarına dayanan faaliyetler, Kanunda ve ikincil mevzuatta açıklığa kavuşturulan (B) puanına (mesai içi ve mesai dışı olmak üzere) esas gelir getirici faaliyetlere karşılık gelmektedir. Kanun ve Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik, (B) puanı olarak ek ödeme dağıtımında hem mesai içinde hem de mesai dışında yapılan gelir getirici faaliyetleri esas almakla birlikte; (f) fıkrasında yer alan hükümler öğretim elemanlarına doğrudan gelir getirici faaliyete katkıları olmaksızın yaptıkları mesai içi çalışmalarına karşılık olarak ek ödeme yapılmasını mümkün kılmaktadır. Yönetici pozisyonunda yer alan öğretim elemanlarına mesai dışı çalışmaları için ek ödeme yapılması ise, söz konusu personelin Döner sermaye gelirlerine mutlak suretle katkı yapmaları halinde mümkün bulunmaktadır.

Öğretim elemanlarının mesai saatleri dışında yaptıkları ilave çalışmalar karşılığında ise çoğunlukla SUT ile mesai içi saatler için belirlenen muayene ücretlerinin iki katı tutarında ücret alınmakta ve bu çalışmalar sonucu elde edilen gelirin en az %40 en fazla %50’si Döner Sermayede kalmakta ve bunun döner sermaye gelirlerini ciddi oranda artırıcı etkisi bulunmaktadır. Öğretim elemanlarının mesai saatleri dışında hizmet verip vermemeleri tamamen kendi istekleri çerçevesinde gerçekleşmekte olup, öğretim elemanlarının bu hizmetleri vermek istememeleri halinde döner sermaye tarafından da herhangi bir ilave gelir elde edilmemektedir.

Döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılmasına ilişkin mevzuat hükümlerinin lafzından hareket edildiğinde saat 16:00’dan önce yöneticiler tarafından sunulan hizmetlerin mesai dışı olarak kabulü ve kendilerine (B2) mesai dışı ek ödeme yapılması mümkün görülmemekle birlikte; Dekan ve Dekan Yardımcılarının genellikle yoğun çalışma saatlerine tabi olmalarının ve hem eğitim hem sağlık hizmeti sunmalarının normal mesai saatlerinin çok ötesinde çalışmalarını gerektirmesi, eğitim kalitesini artırmaları için ek çalışmalar yapmalarının beklenmesi ve bunun mesai saatleri içinde ya da dışında mesleki gelişim ve öğrenci danışmanlığı gibi görevleri gerektirmesi, sağlık hizmetlerinin özelliğinden dolayı planlanmamış durumların ve acil müdahalelerin esnek bir çalışma programını zorunlu kılması, yönetici pozisyonunda görev yapan öğretim elemanlarının yöneticilikle ilgili sorumluluklarını sadece mesai saatleri ile sınırlı olarak yerine getirmek yerine mesai saati geçtikten sonra günün geç saatlerine kadar ve gerektiğinde hafta sonlarında da yerine getiriyor olmaları, yöneticilerin bu şekilde planlama yaparken kendilerinden beklenen mesai içi hizmetlerini aksatmıyor olmaları ve Üniversitenin de ücretli muayene yapan yöneticiler hakkında kendilerinden beklenen mesai içi hizmetlerini aksattıklarına dair herhangi bir tespitinin bulunmaması gibi durumlar göz önüne alındığında, tıp ve diş hekimliği fakültelerinde işlerin yapılmasında ve sağlık hizmetlerin sunumunda mesai içi yapılması planlanan işlerin mesai dışına, mesai dışında yapılması planlanan işlerin mesai içine alınmasını gerektiren durumların olması olağandır.

Bununla birlikte, ilamda yer alan yöneticilere yapılan ek ödemenin ücretli muayene gelirlerine dayanıyor olması ve söz konusu ücretli muayene hizmetleri yapılmamış olsaydı söz konusu kişilere herhangi bir ödeme yapılmamış olacağı ve benzer şekilde bu ücretlerin %40 ile %50’si oranında Döner Sermayeye irat kaydedilmiş olan gelirlerin de gerçekte var olamayacak olması da göz ününde bulundurulduğunda, ilama konu ödemelerin kurum açısından kamu zararı olarak değerlendirilmesi mümkün görünmemektedir.

Bu itibarla, Sayıştay Başsavcılığının konunun esasına ilişkin iddia ve itirazlarının REDDİ ile 44 sayılı İlamın 4’üncü maddesinin (A) bendi ile verilen “ilişilecek husus bulunmadığına” ilişkin hükmün TASDİKİ gerekir.