Konu: Belediye sınırlarında bulunan muhtarlıklara her ay mutat şekilde nakdi yardım yapılması.

69 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; Belediye sınırlarında bulunan muhtarlıklara her ay mutat şekilde nakdi yardım yapılması suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu hüküm Gerçekleştirme Görevlisi ...’ın başvurusu için Temyiz Kurulu’nun 29.01.2025 tarih ve 57668 tutanak sayılı Kararı (Harcama Yetkilisi ...’ın başvurusu için aynı tarih ve 57669 tutanak sayılı Kararı) ile TASDİK edilmiştir.

Bu kez karar düzeltilmesi kanun yoluna başvuran Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından 54440 no.lu dosya ve Harcama Yetkilisi ... tarafından 54441 no.lu dosya kapsamında gönderilen karar düzeltilmesi talebine ilişkin ortak dilekçede;

“Sayıştay 7. Dairesinin 69 numaralı ilamının 4 numaralı sorgusundaki "... TL’nin kamu zararı olduğuna" ve bu zararın tarafımıza ödettirilmesine ilişkin hükmün tasdikine dair temyiz kararının karar düzeltme kanun yolu ile incelemesi talebimizdir.

Temyiz incelemesi ile tasdikine karar verilen ilamda; 2022 yılında, muhtarlıklara elektrik, su, doğalgaz giderlerini karşılamak amacıyla yapılmış olan ...-TL dışındaki ...-TL ödemenin yapılması nedeniyle kamu zararına neden olunduğuna ve bu zararın tarafımızca ödenmesine karar verilmiştir. Memur olarak çalıştığımız ... Belediye Başkanlığı tarafından muhtarlara ödenen ...-TL usul ve yasaya göre ödenmiş olup kamu zararı oluşmamıştır. Şöyle ki;

1- ... ilçesindeki muhtarların talebi üzerine ... Belediye Meclisi'nin 09.09.2021 tarih ve 2021/130 sayılı Meclis Kararı ile "2022 yılında 10 ay boyunca her bir muhtara ...-TL, sonraki 2 ay boyunca yine her bir muhtara ...-TL ile sınırlı olmak kaydıyla yardım yapılabileceğine karar verilmiştir. Konu Meclis Kararı hakkında açılmış bir dava olmamış, herhangi bir itiraz da yapılmadan kesinleşmiştir. Harcama yetkilisi olarak imzaladığımız ve her ay muhtarlara ödenmesi için hazırlanan evrakların ekinde muhtarlar tarafından sunulmuş ve muhtarlık hizmetlerine ilişkin olan fış ve faturalar bulunmaktadır. Bu belgelerin toplamı her ay meclis kararındaki yasal sınırı geçmesine rağmen tarafımca Meclis Kararı ile belirlenen tutarla sınırlı ödeme işlemi yapılmıştır. Diğer bir değişle hem Meclis Kararındaki miktarlara/sınırlara uyulmuş hem de muhtarlardan bu miktar karşılığı muhtarlık faaliyetiyle ilgili harcamalarını kanıtlar belgeler istenmiş olmakla hem Kanun gereği hem de Meclis Kararı gereği tarafımızca yapılması gereken tüm yükümlülükler yerine getirilmiştir.

Tüm aylara ilişkin fatura/fiş/harcama belgesi eksiksiz hatta fazlasıyla dosyaya sunulmuş olmasına rağmen “faturalar karşılığı toplam tutardan fazla ödeme yapıldığı” gerekçesi ile karar verilmiştir, ancak dosyada tüm faturalar mevcuttur.

Sorgu savunması için sunulan dilekçe ekinde yer alan ve muhtarlar tarafından İdaremize her ay verilmiş olan fatura ve fişlerin 2022 yılı toplamı ...-TL’dir. Ancak belediye tarafından muhtarlara toplamda sadece ...-TL ödenmiştir. Örneğin; ... Muhtarınca tarafıma 2022 yılı Ocak ayı için ...-TL’lik gider faturası sunulmuştur. Ancak tarafımızca sadece ...-TL ödeme için imza atılmıştır.

2- İtiraz ettiğimiz ve bozulmasını talep ettiğimiz İlamın gerekçesi 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununa aykırılıktır. Yasaya göre bir kamu zararının oluşması gerekmektedir. Ancak ortada bir kamu zararı yoktur. 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanunun 71.maddede kamu zararının ne olduğu tanımlanmıştır. Belediye Kanunu’na uygun olarak ve kesinleşmiş Meclis Kararma uygun olarak muhtarlara yapılmış olan ödeme bu madde kapsamına girmemektedir. Muhtarların kamu hizmeti gördüğü, gelirleri çok az olmasına rağmen mahallelerde halkın tüm sorunlarına yardım etmeye çalıştığı düşünüldüğünde yapılan ödemelerin zorunlu giderler için hayatın normal akışına aykırı olmadığı, makul olduğu ve hatta gerekli giderlerin çok çok altında olduğu açıktır. İlamda, sadece elektrik, su ve doğalgaz giderlerine ait fatura toplamlarının kamu zararı dışında tutulmasına, bu giderler dışındaki ödemelerin kamu zararı olduğuna karar verilmiştir. Ancak Belediye Kanunu muhtarların görevleri ile ilgili her türlü ihtiyaçların karşılanabileceğini öngörmektedir. Öncelikle ve önemle belirtmek isterim ki 2022 yılında muhtarlara yapılan ve ...-TL dışındaki ...-TL de nakdi yardım niteliğinde değil, maddi ve ayni yardım niteliğinde olup tek amacı muhtarlık faaliyeti için destek sağlamaktır.

5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmüne yer verilmiştir. Buna göre; belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda ayni yardım ve destekte bulunabilecektir.

Madde metninde yer alan “destek” ifadesi, belediyelerin muhtarlık faaliyetleri ile ilgili nakdi yardımda bulunmasına imkân vermektedir. Nitekim kanun koyucu sadece ayni yardım yapılmasını öngörmüş olsa idi, maddede ilaveten “destek” kelimesine yer verilmezdi.

İlgili belediye meclis kararında da, bu yardımın muhtarlık faaliyetleri ile ilgili elektrik, su, telefon, internet, doğalgaz vb. ödemeleri karşılamak üzere yapılmasına karar verilmiştir. Bu durumda yapılan nakdi ödemenin, muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacını taşıyan bir destek ödemesi niteliğinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

3- Diğer yandan 4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 21 ’inci maddesinde “Harçlar münhasıran muhtarlara aittir. Muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masraflar bu harçlardan ödenir.” denilse de; İçişleri Bakanlığınca uygulamaya geçirilen Merkezi Nüfus İdaresi Sistemi ile ikametgâh belgesi, nüfus sureti işlemleri gibi harç konusu birçok işlemin e- devlet sistemi ile doğrudan yapılabilmesinin muhtarlıkların harç gelirlerinde önemli ölçüde düşüşe sebebiyet verdiği ve muhtarların zorunlu giderlerini karşılamasının mümkün olmadığı ya da kurumsal faturalarını ödemede zorlandıkları da bir gerçektir. Bu sebeplerle muhtarlıkların ihtiyaçlarını karşılamak üzere ilçe genelindeki tüm muhtarlara nakdi yardımda bulunmasında mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.

Ayrıca 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmüne yer verilmiştir.

Buna göre; belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda ayni yardım ve destekte bulunabilecektir. Bu durumda yapılan nakdi ödemenin, muhtarlık hizmet binalarının ihtiyaçlarının karşılanması amacını taşıyan bir destek ödemesi niteliğinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

4- Sayıştay’ın birçok kararı ile Belediyelerin muhtarlıklara yaptığı ödemelerin hukuka uygunluk arz ettiği sonucuna varılmış, yapılan ödemeler karşılığı fatura/fiş/belge sunulma zorunluluğu aranmamıştır. Nitekim 2022 yılı sonrası İdaremizde yapılan Sayıştay denetimi sonrası hazırlanan 2023 yılı Sayıştay İlamının 1 nolu sorgu maddesinde “bakım, onarım ve sarf malzeme” faturalarının ibrazı ile yapılan ödemenin mevzuata uygun olduğuna oy birliği ile karar verilmiştir.

Yine benzer olayda Belediyemizin 2018 yılı hesaplarının incelenmesinde Sayıştay 7’nci dairesinin 18.11.2021 ilam tarihli, 204 İlam nolu, 23.09.2021 Karar Tarih ve 461 karar nolu Ek İlamında ... Belediye Meclisi'nin bahse konu kararında söz konusu yardımın fatura karşılığı bir ayni yardım muadili olarak uygulandığı, beş ayrı kalemde tek tek muhtarlık bazında fatura ödemesi yapılması durumuna kıyasen bu şekilde bir uygulamanın kamu yararına daha uygun olduğu ve yardıma konu miktarın da fatura karşılığı ödemeler için makul bir miktarda olduğu anlaşılmış ve bu itibarla; Muhtarlıkların ihtiyaçlarını karşılamak üzere ilçe genelindeki tüm Muhtarlara yapılan toplam ... TL nakdi yardım için İLİŞİLECEK HUSUS BULUNMADIĞINA karar verilmiştir.

Hal böyle olunca tarafımızca hem Belediye Kanunu hem meclis kararı hem de Sayıştay kararları gereği işlem yapılmış, özellikle her aya ilişkin elektrik, su, doğalgaz faturalarının arşivlemesi yapılmamış ancak ödenen miktarların karşılığı sarf malzeme faturaları alınmıştır. Kanun ve Meclis Kararı gereği ve de Sayıştay’ın yerleşik kararları gereği işlem yaptığımız için ...-TL’yi ödemek zorunda bırakılmamız adil değildir.

Tüm açıklamaya çalıştığımız ve Başkanlığınızca resen dikkate alınacak sebeplerden ötürü Sayıştay 7.Dairesinin 08.07.2024 tarih ve 69 numaralı ilamının 4 numaralı kararındaki "...-TL’nin kamu zararı olduğuna" ve bu zararın tarafıma ödettirilmesine ilişkin hükmün tasdikine karar veren 29.01.2025 tarih ve 57669 sayılı Sayıştay İlamının düzeltilmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim.” denilmiştir.

(Karar Düzeltilmesine İlişkin) Başsavcılık Mütalaasında;

Başsavcılığın sorumluların karar düzeltilmesi başvurusu için vermiş olduğu aynı mahiyetteki mütalaasında;

“... Belediyesinin 2022 yılı hesabının 7. Daire tarafından yargılanması sonucu 08.07.2024 tarihli ve 69 sayılı İlam çıkarılmıştır. İlamın 4'üncü maddesinde yer alan tazmin hükmüne karşı Temyiz Kurulunun 29.01.2025 tarih ve 57668 no'lu tasdik kararı üzerine, sorumlular ... ve ... tarafından verilen, tazmin hükmünün kaldırılması talebini ihtiva eden karar düzeltme talebi ilgideki yazı ile Başsavcılığa intikal ettirilen dilekçe ve ekleri incelendi.

Adı geçen dilekçesinde özetle; ... ilçesindeki muhtarlıklara her ay nakdi olarak yapılan ödemelerin, muhtarlık hizmetlerine ilişkin fiş ve faturalar karşılığı yapıldığını ve bu belgelerin meclis kararındaki yasal sınırı geçmesine rağmen ödemelerin karardaki tutarla sınırlı kalındığını, dolayısıyla hem meclis kararına uyulduğunu hem de kanun gereği muhtarlıklara yardım yapıldığını, belgelerin toplam tutarının ...-TL olduğu ancak buna karşılık muhtarlara yapılan ödemenin ...,00-TL olduğu bunun da destek ödemesi niteliğinde değerlendirilmesi gerektiği ve ilgili belediyenin yine benzer konuda Sayıştay 2018 yılı hesap incelemesinde ek ilam kararında ilişecek husus bulunmadığı yönünde karar verildiğini, yapılan ödemelerin mevzuata uygun olduğu ve kamu zararı olmadığı bu nedenle Temyiz Kurulu Kararının düzeltilmesi gerektiği ifade edilerek tazmin kararının kaldırılması talep edilmektedir.

Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde;

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Mahalle ve yönetimi" başlıklı 9'uncu maddesinin dördüncü fıkrasında;

"Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır." hükmü yer almaktadır.

Yukarıdaki kanun maddesinde açıkça ifade edildiği üzere, belediyelerin muhtarlıklara sadece ayni yardım ve desteği yapması mümkün görünmektedir. Diğer bir ifadeyle belediyelerin muhtarlıklara nakdi olarak yardımda bulunma imkânı söz konusu değildir. Ancak; Muhtarlıkların elektrik, su, telefon ve ısıtma gibi giderlerin fatura karşılığı nakdi olarak ödenmesinin ayni yardım veya destek kapsamı içinde değerlendirilmesinde herhangi bir engel bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, belirtilen nakdi yardım tutarlarının bahsi geçen meclis kararlarında "... muhtarlık hizmet binalarında kullanılmakta olan elektrik, su, doğalgaz, telefon ve internet hizmetleri giderleri ile muhtarlık faaliyetlerinde kullanılmakta olan bakım onarım ve sarf giderlerinin ...TL'ye kadar fatura veya fiş karşılığı olmak üzere" denilmek suretiyle hem fatura ibrazıyla ve fatura tutarı kadar olacağı hem de tutarın maktu bir tutar değil, bir tavan tutar olduğu açıkça belirtilmektedir. Dolayısıyla faturalar karşılığı toplam tutarından fazla yapılan ödemeler nakdi yardım kapsamındadır.

Ayrıca; sorumluların ibraz edilen fatura veya fiş tutarlarının ödenen tutarı fazlasıyla karşıladığı hususu ile ilgili olarak; sondajlama usulü ile seçilen 2022 yılı 1 ve 2. aylara ait ... ve ... mahalleleri muhtarlık giderlerine bakıldığında, özel araç yakıt giderleri, giyim tekstil ve ayakkabı giderleri, çeşitli gıda, tatlı ve kişisel bakım giderlerinden oluştuğu görülmüştür. Bu giderlerin meclis kararında belirtilen elektrik, su, doğalgaz giderleri kapsamında olmadığı gibi, muhtarlık bakım onarım ve sarf giderleri kapsamında da değerlendirilmesi mümkün değildir.

Sorumluların itirazları gerek Daire İlamı ve gerekse söz konusu İlamın temyizi üzerine düzenlenen Temyiz Kurulunun 29.01.2025 tarih ve 57668 Tutanak no'lu İlamında ayrıntılı olarak karşılanmış olması yanında, söz konusu İlamların mahiyetini de değiştirecek nitelikte olmadığından, talebin reddi ile karar düzeltilmesine mahal olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

69 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; Belediye sınırlarında bulunan muhtarlıklara her ay mutat şekilde nakdi yardım yapılması suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu hüküm Gerçekleştirme Görevlisi ...’ın başvurusu için Temyiz Kurulu’nun 29.01.2025 tarih ve 57668 tutanak sayılı Kararı (Harcama Yetkilisi ...’ın başvurusu için aynı tarih ve 57669 tutanak sayılı Kararı) ile TASDİK edilmiştir.

Sorumlular tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların tamamının Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı ve Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından ve ayrıca bu aşamada ileri sürülen hususlar Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette görülmediğinden; (69 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 29.01.2025 tarih ve 57668 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında (...’ın başvurusu için verilmiş aynı tarih ve 57669 Tutanak sayılı Kararında) KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

Oy birliğiyle,

Karar verildiği 15.10.2025 tarih ve 58524 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.