Konu: Belediye sınırlarında bulunan tüm muhtarlıklara, ayni yardımların dışında düzenli olarak maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılması ve bayram ikramiyesi adı altında ödemede bulunulması.

70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; ... ilçesinde bulunan tüm muhtarlıklara, ayni yardımların dışında düzenli olarak maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılması ve bayram ikramiyesi adı altında ödemede bulunulması suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu hüküm Temyiz Kurulu’nun 07.02.2024 tarih ve 56446 tutanak sayılı Kararı ile TASDİK edilmiştir.

Bu kez karar düzeltilmesi kanun yoluna başvuran Üst Yönetici ..., Diğer Sorumlu ..., Harcama Yetkilisi ..., Gerçekleştirme Görevlisi ... ve Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından 53490 no.lu dosya kapsamında gönderilen karar düzeltilmesi talebine ilişkin ortak dilekçede özetle;

Sayıştay 7. Daire tarafından 70 sayılı ilamın 4. maddesinde tüm muhtarlıklara düzenli olarak maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılması ve bayram ikramiyesi adı altında ödemede bulunulması suretiyle ... TL kamu zararına sebep olunduğu belirtilerek söz konusu bedelin tazminine hükmedildiği, Bu hükmün, 07.02.2024/56446 sayı ve 53490 nolu ilam ile Temyiz kurulu tarafından “Tasdik” edildiği ve Temyiz Kurulu ilamının kendisine tebliğ edildiği, söz konusu karara istinaden 6085 sayılı Kanunun 57. maddesinin 1/a-ç istinaden “Karar Düzeltilmesi” başvurusunda bulunulduğu,

5018 sayılı Kanunun 3, 29 ve 71. maddeleri ile 5393 sayılı Kanunun 9, 13, 14/a ve 60/i maddeleri kapsamında gerçekleştirilen muhtar yardım ödemelerine yönelik olarak verilen tasdik kararının düzeltilerek, tazmin hükmünün kaldırılmasının talep edildiği,

Sayıştay 7. Dairesinin 30.03.2023 tarih ve 70 sayılı ilamının 4. maddesine ilişkin olarak Temyiz başvurusuna istinaden ...,00 TL tazmin hükmünün tasdik kararının, 07.02.2024/56446 sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile 53490 nolu dosya kapsamında 14.08.2024 tarihinde kendisine bildirildiği,

Temyiz Kurulu İlamında, 7. Dairenin 70 sayılı İlamının 4. maddesi hükmünde belirtilen, muhtarlara aylık olarak maaş niteliğinde “nakdi yardım” ve bayramlarda “ikramiye” adı altında ödemeler yapılmasının kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak; 5393 sayılı Kanunun 9. maddesine sonradan eklenerek vurgulanan “ayni yardım” ibaresinin, yardımların “nakdi” yapılamayacağının kanun gerekçesinde açıklandığı, bununla birlikte 4541 sayılı Kanunun 20. maddesi ile 2108 sayılı Kanunda belirtilen ücret ve ödenekler haricinde nakdi imkan sağlanamayacağı belirtilerek kararın tasdik edildiğinin belirtildiği,

Bahse konu işlemin dayanağı olan, 5393 sayılı Kanunun 9/3. maddesinde “Muhtar, mahalle sakinlerinin gönüllü katılımıyla ortak ihtiyaçları belirlemek, mahallenin yaşam kalitesini geliştirmek, belediye ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarıyla ilişkilerini yürütmek, mahalle ile ilgili konularda görüş bildirmek, diğer kurumlarla iş birliği yapmak ve kanunlarla verilen diğer görevleri yapmakla yükümlüdür...” ifadeleri ile muhtarın görevlerinin belirlendiği, bu görevlerin yerine getirilmesinin dayanağı olarak aynı kanunun 9/4. maddesinde “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar.” denilerek, bu görevlerin aksamaya mahal vermeden belediyelerin destek vermesi gerektiğinin vurgulandığı,

Temyiz Kurulu kararında yasada belirtilen “ayni” ibaresinin, yapılacak yardımların ayni nitelikte olacağına açıklık getirilmesi amacıyla eklendiği ve nakdi yardım yapılamayacağı iddia edilerek kamu zararına hükmedildiğinin belirtildiği, Oysa, “ayni” ibaresinin eklenmesinin gerekçesi olarak kanun koyucu tarafından 9 uncu maddede; “yapılacak yardımların ayni nitelikte olacağına açıklık getirilmesi amacıyla dördüncü fıkrasında yer alan "bütçe imkanları ölçüsünde gerekli" ibaresinden sonra gelmek üzere "ayni” ibaresinin eklenerek redaksiyona tabi tutulması suretiyle kabul edilmiştir.” şeklinde ifade edildiği, nakdi yardım hususunda engelleyici bir tabirin kullanılmadığı,

İlamda belirtildiği gibi, 4541 sayılı Kanunun 21. maddesinde muhtarların, belde sakinlerinin taleplerini ve yasalarda belirtilen faaliyetlerini yerine getirirken oluşan ve diğer sair giderlerini karşılamak için yaptıkları işlemlere istinaden aldıkları harçların kendilerine tahsis edildiği, ancak teknolojik gelişmeler ve sistemsel sadeleştirmeler neticesinde işlemlere doğrudan ulaşılabildiğinden muhtarların harç gelir kalemlerinin önemli ölçüde azaldığı, yine bir diğer gelir kalemi olarak zikredilen, 2108 sayılı Kanun ile tahsis edilen ödeneğin ise, asgari ücret seviyesine ulaşamadığı, daha açık bir ifadeyle, yasalarla muhtarlara tahsis edilen iki gelir kaleminin de çok düşük seviyelerde kaldığı,

Muhtarlık müessesesine yasalar ile verilen görevler ve vatandaşların beklentileri dikkate alındığında muhtarların, görevleri dışında geçimini idame edebileceği herhangi bir faaliyete mesai harcamasının mümkün bulunmadığı, Bu nedenle, muhtarlardan beklenen söz konusu görev, talep ve çözümler ile kıyas edildiğinde tahsis edilen ödeneğin ve öngörülen diğer gelirlerin yeterli olmayacağının açık olduğu,

Muhtarlıkların; ülkemizde demokrasinin gelişmesine katkıda bulunurken yönetime katılımı sağlamanın da önemli bir aracı olduğu, vatandaşların kolay ve hızlı bir şekilde ulaşıp sorunlarını dile getirdiği en yakın yönetim kademesi olduğunun kabul edildiği, bu anlayışla, kamu hizmetlerinin etkin, verimli ve güvenli bir şekilde sunulması, sorunların en kısa sürede yetkili makamlara iletilmesi, muhtarların etkinlik ve işlevlerinin artırılması gerekçeleriyle İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün 20.02.2015 Tarihli ve 2015/8 sayılı Genelgesine istinaden belediyelerde zorunlu olarak Muhtarlık İşleri Müdürlüğünün ihdas edildiği, bu genelge ile, Belediye ve bağlı Kuruluşları ile Mahalli İdare Birlikleri Norm Kadro İlke ve Standartlarına Dair Yönetmelik ekinde müdürlüklerin belirlendiği, (III) sayılı listede Muhtarlık İşleri Müdürlüğüne yer verildiği, bunun da muhtarlık müessesine verilen önemi ortaya koyduğu,

5393 sayılı Kanunun 13. maddesinde beldede ikamet eden herkesin belediye idaresinin yardımlarından yararlanma hakkının olduğu, 14/a maddesinde sosyal yardımların belediyenin görevleri arasında yer aldığı, 60/i maddesinde Belediyenin Gider kalemlerinden biri olarak sosyal yardımların sayıldığı, ayrıca, 5018 sayılı Kanunun 3/h ve 29. maddeleri ile tüm genel yönetim idaresindeki kuramların giderleri arasında sosyal yardımlara yer verildiği, belirtilen mevzuat hükümleri bütüncül olarak değerlendirilerek “Hizmet- Ücret” uyumsuzluğu göz önünde bulundurulduğunda, ödemelerin “Sosyal Yardım” kapsamında gerçekleşebileceğinin ortada olduğu, daha açık bir ifade ile, “Muhtar Yardım Ödemeleri”nin gerek 5393 sayılı Yasanın 9. maddesine istinaden “destek” olarak, gerekse yukarıda sayılan hükümler doğrultusunda “Sosyal Yardım” kapsamında değerlendirilebileceği,

Tüm bu anlatılanlara ek olarak, Temyiz Kurulunun bazı Sayın üyeleri ve Sayın Daire Başkanlarının tarafları lehine karar vermiş olmasının, kararın tekrar değerlendirilmesi gerekliliğini ortaya koyduğu,

Son olarak, Anayasa’nın 38. maddesinde belirtildiği üzere, hukukun temel ilkelerinden olan, suç ve cezaların yorum ve kıyasla genişletilmesi yasağı ile suça ve cezaya ilişkin hükümlerin açık, net, belirli ve kesin olmasının emredici bir hüküm olarak karşımıza çıktığı, “Yorumla ve kıyasla kişiler aleyhine suça ve cezaya ilişkin kanun hükümlerinin genişletilmemesi” ilkesinin hukukun temel ilkeleri arasında yer aldığı, daha önceki “Bulgu, Sorgu, ilam ve Temyiz” safhalarında ve dilekçenin genelinde de özetle ifade edildiği üzere yapılan ödemelerin, mer’i mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil ettiği,

İfade edilerek,

Bu nedenlerle, 07.02.2024/56446 karar nosu ile 53490 sayılı dosyaya istinaden verilen Temyiz Kurulu ilamına karşı “KARAR DÜZELTME” talepli dilekçelerinin değerlendirilerek tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.

(Karar Düzeltilmesine İlişkin) Başsavcılık Mütalaasında;

Başsavcılığın sorumluların karar düzeltilmesi başvurusu için vermiş olduğu mütalaasında;

“Adı geçenlerin dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Kanunun 9'uncu maddesi ile nakdi yardım hususunda engelleyici bir tabir kullanılmadığını, yasalarla muhtarlara tahsis edilen iki gelir kaleminin de çok düşük seviyelerde kaldığı, Muhtar Yardım Ödemelerinin gerek 5393 sayılı Yasanın 9. maddesine istinaden "destek" olarak, gerekse 5393 sayılı Kanunun diğer maddelerinde yer alan hükümler doğrultusunda "Sosyal Yardım" kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, Anayasa'nın 38'inci maddesine göre yorumla ve kıyasla kişiler aleyhine suça ve cezaya ilişkin kanun hükümlerinin genişletilmemesi hukukun temel ilkeleri arasında yer aldığı bu gerekçe ile de tazmin hükmünün kaldırılması gerektiği belirtilmiştir.

Dosya içeriğinin incelenmesi neticesinde; Karar düzeltilmesi talebine ilişkin dilekçede ileri sürülen hususların 18.07.2023 tarih ve 23032056 sayılı Temyiz talebinde belirttiğim görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, Karar Düzeltmesine Mahal Olmadığına hükmedilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmiştir.

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; ... ilçesinde bulunan tüm muhtarlıklara, ayni yardımların dışında düzenli olarak maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılması ve bayram ikramiyesi adı altında ödemede bulunulması suretiyle sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine karar verilmiştir.

Söz konusu hüküm Temyiz Kurulu’nun 07.02.2024 tarih ve 56446 tutanak sayılı Kararı ile TASDİK edilmiştir.

Sorumlular tarafından ileri sürülen iddia ve itirazların tamamının Temyiz Kurulu Kararında karşılandığı ve Kararın Kanuna aykırı bir yönünün bulunmadığı anlaşıldığından, ayrıca bu aşamada ileri sürülen hususlar Kararın düzeltilmesini icap ettirecek bir mahiyette görülmediğinden; (70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 07.02.2024 tarih ve 56446 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLMADIĞINA,

(Temyiz Kurulu ve 3. Daire Başkanı … …’ın karşı oyu ile) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 15.10.2025 tarih ve 58523 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.



Karşı oy gerekçesi

Temyiz Kurulu ve 3. Daire Başkanı … …’ın karşı oy gerekçesi:

70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile; ... ilçesinde bulunan tüm muhtarlıklara ayni yardımların dışında düzenli olarak maaş ödemesi niteliğinde nakdi yardım yapılması ve bayram ikramiyesi adı altında ödemede bulunulması suretiyle kamu zararına sebebiyet verildiği iddiasına ilişkin olarak,

Belediye Meclisinin 04.03.2013 tarih ve 60 sayılı Kararı ve bu karara istinaden düzenlenen 27.01.2021 tarihli Başkanlık Olurundan; 22 mahalle muhtarlığının her birine 2021 yılında her ay ... TL tutarında nakdi yardımda bulunulması, “muhtarlıkların kırtasiye, bilgisayar, toner ve bakım onarım giderlerinin karşılanması” maksadıyla gerçekleştirildiği anlaşıldığından, söz konusu ödemelerin mevzuata uygun olduğu değerlendirilmektedir.

Diğer taraftan, 12.07.2021 tarihli Başkanlık Oluruna istinaden temmuz ayında her bir muhtarlığa “bayram ikramiyesi” adı altında yapılan nakdi ödemeler, 5018 sayılı Kanunun “Kamu Zararı” başlıklı 71’inci maddesinde ifade edilen, mevzuatında öngörülmeyen ödemeler kapsamındadır.

Bu itibarla, muhtarlıkların kırtasiye, bilgisayar, toner ve bakım onarım giderlerinin karşılanması amacıyla yapılan nakdi ödemeler mevzuata uygun olduğundan, sorumluların iddialarının kısmen kabul edilerek (70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünü tasdik eden) söz konusu 07.02.2024 tarih ve 56446 Tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararında KARAR DÜZELTİLMESİNE MAHAL OLDUĞUNA karar verilerek, 70 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün BOZULARAK, yeniden hüküm tesisi için dosyanın DAİRESİNE GÖNDERİLMESİ gerekir.