Konu: Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirilen Avukata, döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde mevzuata aykırı şekilde döner sermaye katkı payı ödenmesi.

39 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile; ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirilen Avukat ...’ya döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde mevzuata aykırı şekilde döner sermaye katkı payı ödenmesi sonucu sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Söz konusu hükme karşı sorumlular temyize başvurmuşlardır.

Esas yönünden değerlendirme;

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Döner sermaye” başlıklı 58’inci maddesinin (c) fıkrasının;

“Tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinin hesabında toplanan döner sermaye gelirleri bakiyesinden, bu yerlerde;

1) Gelir getiren görevlerde çalışan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine aylık (ek gösterge dahil), yan ödeme, ödenek (geliştirme ödeneği hariç) ve her türlü tazminat (28/3/1983 tarihli ve 2809 sayılı Kanunun geçici 3 üncü maddesinin beşinci fıkrası uyarınca ödenen tazminat dahil, makam, temsil ve görev tazminatı ile yabancı dil tazminatı hariç) toplamından oluşan ek ödeme matrahının yüzde 950’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 650’sini; bu yerlerde görevli olmakla birlikte gelire katkısı olmayan öğretim üyesi ve öğretim görevlilerine yüzde 750’sini, araştırma görevlilerine ise yüzde 375’ini,

2) Diğer öğretim elemanlarına ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi personel (…) ile aynı Kanunun 4’üncü maddesinin (B) bendine göre sözleşmeli olarak çalışan personele ek ödeme matrahının; uzman tabipler için yüzde 750’sini, … diğer öğretim elemanları ile diğer personel için yüzde 225’ini, (…) geçmeyecek şekilde aylık ek ödeme yapılır. (…)”

Hükmü gereğince, tıp ve diş hekimliği fakülteleri ile sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde sunulan sağlık hizmetlerine ilişkin döner sermaye gelirlerinden ek ödeme yapılacak personelin bu birimlerde görevli olması ve katkısının bulunması şarttır.

Diğer taraftan; Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’in “Genel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin yedinci fıkrasının, “Yapılacak ek ödemeye esas katkı oranlarının belirlenmesinde 5 inci maddede belirlenen; kurumsal katkı puanı (A puanı), bireysel gelir getirici faaliyet puanı (B puanı), eğitim-öğretim faaliyeti puanı (C puanı), bilimsel faaliyet puanı (D puanı) ve diğer faaliyetler puanı (E puanı) esas alınır. Kanunun 58 inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında bulunan birimlerde söz konusu puanların tamamı kullanılır. (…)” hükmü ile ek ödemenin katkıya dayalı olarak belirleneceği ortaya konulmuştur.

Anılan maddeye, Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik ile eklenen ve 15.09.2022 tarihli ve 31954 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanmak suretiyle 01.08.2022 tarihinde yürürlüğe giren onuncu fıkrasında yer alan;

“Ek ödeme, personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebilir. 7 nci madde hükümleri saklı kalmak üzere; resmî tatil günleri, idari ve nöbet izinleri, yılda yedi günü geçmeyen kısa süreli hastalık rapor süreleri, hakem hastane tarafından onaylanan heyet rapor süreleri, görevi sırasında veya görevinden dolayı Sağlık Bakanlığınca ilan edilmiş bulaşıcı ve salgın hastalığa yakalanan, kazaya, yaralanmaya veya saldırıya uğrayanların bu durumlarını sağlık raporuyla belgelendirmesi halinde kullandıkları hastalık izin süreleri aktif çalışılmış gün olarak kabul edilir.” hükmü ile de, döner sermaye gelirlerinden yapılacak ek ödemenin fiilen hizmete katkıya dayalı olarak belirleneceği açıkça ifade edilmiştir.

18 Seri No.lu Yükseköğretim Kanunu ve Yükseköğretim Personel Kanunu Genel Tebliğinin 3’üncü maddesinde;

“Döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde usulüne uygun olarak görevlendirilenlere, görevlendirildikleri birimlerin döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenecek, kadrolarının bulunduğu birim dışındaki bir birimde usulüne uygun olarak görevlendirilmemiş olanlara, görevlendirildikleri birimde elde edilen döner sermaye gelirlerinden döner sermaye payı ödenmeyecektir. Ancak, döner sermaye gelirlerinin elde edildiği birimlere yapılacak görevlendirilmelerde, görevlendirilecek personelin anılan birimlerin görev alanıyla ilgili olmaları, görevlendirmenin süresi, gerekliliği, yerindeliği ve kamu hizmetlerinde etkinlik ve verimliliğin sağlanması hususlarına özen gösterilecek ve asli görevlerini yürütürken sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacıyla personel, döner sermaye gelirinin elde edildiği birimlerde görevlendirilmeyecektir.” denilmektedir.

2547 sayılı Kanunun Rektörün görevlerini düzenleyen 13’üncü maddesinin (b) fıkrasının 4’üncü bendinde, Rektörlere verilen “gerekli gördüğü hallerde üniversiteyi oluşturan kuruluş ve birimlerde görevli öğretim elemanlarının ve diğer personelin görev yerlerini değiştirmek veya bunlara yeni görevler verme yetkisi” çerçevesinde görevlendirilecek olan personelin görev yerinin değişmesi ve bu kişilere rektör tarafından asli görev yerlerinin dışında ve asli görevlerinden tamamen farklı yeni görevler verilmesi gerekmektedir.

Yapılan incelemede; ... Üniversitesi Hukuk Müşavirliği bünyesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi avukat kadrosunda bulunan ...’nun, ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirildiği, bu görevlendirme kapsamında kendisinin ... Üniversitesinin tarafı olduğu Üniversite Hastanesini ilgilendiren davalara ilişkin avukatlık hizmetlerini yürüttüğü, temyiz dilekçelerinde belirtilmiş başkaca görevleri bulunsa da bu görevlerin tamamının avukatlık hizmetleri ile ilişkili görevler olduğu, bu yönüyle belirtilmiş görevlerin avukatlar tarafından yapılması gereken asli görevlerden olduğu, kaldı ki adı geçenin ... Üniversitesinin tüzel kişiliğinden ayrı bir tüzel kişiliği bulunmayan ve bu yönüyle Üniversitenin birimlerinden birisi olan Üniversite Hastanesini ilgilendiren davalarda ... Üniversitesi adına vekalet işlemlerini yürüttüğü, avukatlık görevinin gereği olarak bu davalardan doğan vekalet ücretlerinin kendisine zaten ödenmekte olduğu anlaşılmıştır.

Kadrosu ... Üniversitesi Hukuk Müşavirliği bünyesinde bulunan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’na tabi avukat olarak görev yapan ilgilinin, Üniversite Hastanesine görevlendirilmesi; ilgilinin görev yerinin değiştirilmesi şeklinde olmayıp, avukatlık hizmetleri ile ilişkili olarak yapmakla mükellef olduğu asli görevinin bir parçasıdır. Bu sebeple, 2547 sayılı Kanun’un 58’inci maddesinin (c) fıkrası kapsamında ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) sunulan sağlık hizmetlerinde bilfiil çalışılarak döner sermayeye yapılan herhangi bir katkıdan da bahsetmek mümkün değildir.

Sorumlular tarafından temyiz dilekçelerinde belirtmiş oldukları; 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Rektör” başlıklı 13’üncü maddesinin (b) fıkrasının 4’üncü bendinin bu şekilde görevlendirmeler konusunda rektörlere gerekli yetkileri tanıdığı, bu görevlendirmelerin idari işleyişin etkili ve verimli yürütülmesi bakımından idarenin takdirinde olduğu, idarenin de bu yetkisinin hukuka uygun şekilde kullandığı, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun “Denetimin genel esasları” başlıklı 35’inci maddesinde yer alan “… Sayıştay tarafından yerindelik denetimi yapılamaz, idarenin takdir yetkisini sınırlayacak ve ortadan kaldıracak karar alınamaz.” hükmü gereği hukuka uygun kullanılmış olan bu yetkinin Sayıştay tarafından tenkit konusu yapılamayacağı şeklindeki iddiaları yersizdir. Çünkü ilama konu olan husus; avukat olan söz konusu personelin Üniversite Hastanesine görevlendirilip görevlendirilemeyeceği değil, Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirilen Avukat ...’ya döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde yasal bir dayanağı olmadan döner sermaye katkı payı ödenmesidir.

Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirilen Avukat ...’ya döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde mevzuata aykırı şekilde döner sermaye katkı payı ödenmesi sonucu 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde yer alan “… g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, …” hükmü gereği kamu zararına sebebiyet verilmiştir.

Sorumluluk yönünden değerlendirme;

Oluşan kamu zararından;

5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Harcama talimatı ve sorumluluk” başlıklı 32’nci maddesinde yer alan “Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun ve diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur.” hükmü gereği mevzuatında öngörülmediği halde adı geçene ek ödeme yapılması talimatını veren ve bu talimat üzerine düzenlenen ödeme emri belgesi üzerinde imzası bulunan Harcama Yetkilisinin,

Aynı Kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde yer alan; “Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.

…

Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.” hükmü ve 31.12.2005 tarihli ve 26040 sayılı 3. Mükerrer Resmî Gazetede yayımlanan İç Kontrol ve Ön Mali Kontrole İlişkin Usul ve Esasların 12 ve 13’üncü maddelerinde yer alan hükümlere göre ödeme emri belgesi düzenleme görevi ön mali kontrol kapsamında ele alındığından, “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi de bu çerçevede değerlendirildiğinden, ilişikli ödeme emri belgelerini düzenleyen ve bu belgelerin üzerinde “Kontrol edilmiş ve uygun görülmüştür” şerhi ile imzası bulunan Gerçekleştirme Görevlilerinin,

Sorumlulukları bulunmaktadır.

Bu itibarla, ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesi) görevlendirilen Avukat ...’ya döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde mevzuata aykırı şekilde döner sermaye katkı payı ödenmesi suretiyle 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi uyarınca kamu zararına sebebiyet verildiğinden, temyiz talebinde bulunan sorumluların itirazlarının reddedilerek, 39 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ..., 7. Daire Başkanı ..., Üye ... ve Üye ...’un aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,

6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,

Karar verildiği 12.03.2025 tarih 57821 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.

Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü

Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ..., 7. Daire Başkanı ..., Üye ... ve Üye ...’un karşı oy gerekçesi

39 sayılı İlamın 3’üncü maddesi ile; ... Üniversitesi Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkezinde (Üniversite Hastanesinde) görevlendirilen Avukat ...’ya döner sermaye gelirlerinin elde edilmesinde doğrudan katkısı bulunmadığı halde mevzuata aykırı şekilde döner sermaye katkı payı ödenmesi sonucu sebep olunan kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.

Temyiz dilekçesi ve ekleri incelendiğinde,

Görevlendirmenin 2547 sayılı Kanun’un 13/b-4 maddesine istinaden yapıldığı; Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürlüğü (Hastane), Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü (DSİM) ve diğer birimlerde görevlendirilen Av. ...’nun, sadece Üniversitenin taraf olduğu ancak Sağlık Araştırma ve Uygulama Merkez Müdürlüğü ile Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünü ilgilendiren davalarda Üniversiteyi temsil etme görevinin bulunmadığı; Hastane ve DSİM işleyişine katkı sunan başkaca görevlerinin bulunduğu; ... Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu üyeliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde Klinik Araştırmalar Sözleşme Değerlendirme Komisyonu üyeliği görevlerinin bulunduğu;

...’nun söz konusu komisyonlarda aktif görev yaptığı, kendisine tevzi edilen etik kurul başvuru dosyaları ve sponsor/ilgili şirketler ile imzalanan sözleşmeleri okuyup, değerlendirilmesine katkıda bulunduğu; Klinik Araştırmalar Etik Kurulu faaliyetleri kapsamında başvuruculardan alınan başvuru ücretleri ve Klinik Araştırmalar Sözleşme Değerlendirme Komisyonunca alınan sözleşme değerlendirme ücretlerinin döner sermayeye gelir sağladığı;

Söz konusu kişiye sabit ek ödeme olarak 375 sayılı KHK’nin Ek-9’uncu maddesine göre yapılan ek ödemenin mevzuatı uyarınca toplam ödenmesi gereken döner sermeye ek ödemesinden mahsup edildiği; taban ek ödemesi adı altında yapılan döner sermaye ödemeleri için avukatlık hizmetleri katsayısının bulunduğu (Ek-4 Taban Ödeme Katsayı Cetvelinde);

Anlaşılmaktadır.

Hem 2547 sayılı Kanun’un (c) fıkrasında hem de Yükseköğretim Kurumlarında Döner Sermaye Gelirlerinden Yapılacak Ek Ödemenin Dağıtılmasında Uygulanacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmelik’te döner sermayeye doğrudan katkı sağlayan personel ile doğrudan katkı sağlamayan personele ek ödeme yapılması hususunda düzenlemeler yer almaktadır. Söz konusu mevzuatta, hem doğrudan gelir getirici faaliyette bulunan öğretim elemanlarına hem de sağlık biriminde görevli olmakla beraber gelir getirici faaliyeti olmayan ancak birimin genel hizmetinin yürütümüne katkı sağlayan öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanun’a tabi personel ve sözleşmeli personele de farklı oranlarda ek ödeme öngörüldüğü görülmektedir.

Yönetmelik’in “Genel ilkeler” başlıklı 4’üncü maddesinin onuncu fıkrasında yer alan; ““Ek ödeme, personele fiilen hizmete katkı sağladığı sürece verilebilir…” hükmü de kamu zararına gerekçe gösterilemez. Fıkrada sözü edilen “fiilen hizmete katkı sağlama” durumu, doğrudan gelir getirme ile ilgili olmayıp mevzuatında kabul edilen hallerin dışında görevde bulunma zorunluluğu ile ilgilidir. Zira, söz konusu ifadenin “doğrudan gelir getirme” olarak kabul edilmesi halinde, doğrudan gelir getirici faaliyette bulunmayan ancak, 2547 sayılı Kanun’un (c) fıkrasında katkı payı verilmesi öngörülen diğer öğretim elemanları ile 657 sayılı Kanun’a tabi personel ve sözleşmeli personelin ek ödeme alma durumu açıklanamayacaktır.

Diğer yandan, Klinik Araştırmalar Etik Kurulu faaliyetleri kapsamında başvuruculardan alınan başvuru ücretleri ve Klinik Araştırmalar Sözleşme Değerlendirme Komisyonunca alınan sözleşme değerlendirme ücretleri ile döner sermayeye gelir sağlanmaktadır. Bu nedenle, ... Üniversitesi Klinik Araştırmalar Etik Kurulu üyeliği ve Döner Sermaye İşletme Müdürlüğü bünyesinde Klinik Araştırmalar Sözleşme Değerlendirme Komisyonu üyeliği görevlerini yürüten Av. ...’nun, “asli görevlerini yürütürken sadece döner sermaye payı ödemesinden yararlandırılması amacıyla” görevlendirildiğinin savunulması da doğru olmayacaktır.

Bu itibarla, Av. ...’ya yapılan döner sermaye ek ödemelerinde mevzuata aykırılık bulunmadığından İlam hükmünün kaldırılması gerekir.