Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Yüksek Öğretim Kurumları
Yılı
2022
Daire
8
Dosya No
54397
Tutanak No
57635
Tutanak Tarihi
15.01.2025
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
Taşınmaz kiralamasında;
A) Gecikme cezası kesilmemesi;
B) Kesin teminatın irat kaydedilmemesi;
C) Tazminat bedelinin tahsil edilmemesi;
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
B) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracının sözleşmesinin fesh edilip kesin teminatının irad kaydedilmesi gerekirken herhangi bir işlem yapılmaması,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından, (A) ve (C) bentlerinde bahsedilen konularda, oluşan kamu zararının sorumlusuna ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
Daire İlamı 6’ncı maddesi A ve C bentlerinde “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan …, konuyla ilgili göndermiş olduğu dilekçesinde;
… Üniversitesi Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüzölçümüne sahip kantin alanı ve depo niteliğindeki taşınmazın işletilmek üzere kiraya verilmesi işlemlerinin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla (2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 300 seri no.lu Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca pazarlık usulü ile ihale edilmesi) Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiğini ve ihale uhdesinde kalan … ile 11/10/2021 tarihinde sözleşme imzalandığını ve yer tesliminin 11/10/2021 tarihinde yapıldığını,
Kira sözleşmesinin:
3’üncü maddesinde;
"… yıllık kira bedelinin dörtte biri sözleşmenin düzenlenmesinden önce, kalanı üçer aylık dönemler hâlinde üç eşit taksitle peşin ve KDV (%18) dâhil olarak, … Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’nın … Bankası … Şubesindeki … İBAN No.lu hesabına yatırılacak ve yatırılan bedelin makbuz fotokopisi Kurumun sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığına teslim edilecektir. Vadesinde ödenmeyen kira bedellerine, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi gereğince belirlenen oranda (Değişik ibare: RG-11/9/2014-29116) gecikme faizi uygulanır.",
11’inci maddesinde ise;
"Kiracının; fesih talebinde bulunması, kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, kiralananı amacı dışında kullanması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi, işletme ruhsatı alamaması, her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksitin vadesinde ödenmemesi hâllerinde kira sözleşmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 62’nci maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir ve tarım arazilerinin kiraya verilmesine ilişkin sözleşmeler hariç cari yıl kira bedelinin yüzde yirmi beşi tazminat olarak tahsil edilir. Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir." denildiğini,
11.01.2022 tarihinde, üçer aylık dönemler halinde 1 yıllık kira bedellinin dörtte biri olan 2. taksitin kiracı tarafından yatırılmadığının tespit edildiğini, kira bedellerinin son ödeme tarihine kadar yatırılması hususunun kiracıya tebliğ edildiğini ve bir sonraki taksit tutarlarının da vadesinde (11.04.2022) ödenmemesi halinde, kira sözleşmesinin sözleşme hükümlerince İdare tarafından feshedileceğinin bildirildiğini (Ek-1), kiracı tarafından 3. taksit tarihi olan 11.04.2022 tarihine kadar 2. ve 3. taksit tutarları Üniversitenin ilgili hesaplarına yatırılmamış olmakla birlikte, 12.04.2022 tarihinde Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı banka hesabına yıllık kira bedellerinin (KDV Dahil) dörtte biri tutarında “Rektörlük yerleşkesi kantin kira ödemesi” açıklamasıyla … TL., ödeme yapıldığını, kiracı firmaya gönderilen yazının teslim edildiğine dair PTT kaydının, kira sözleşmeleri ve kiracı tarafından yapılan ödemeye ilişkin banka dekont örneklerinin yazı ekinde gönderilerek konu hakkında yapılması gereken işlemlere ilişkin Üniversite Hukuk Müşavirliği görüşüne ihtiyaç duyulduğunun bildirildiğini, (Ek-2),
Hukuk Müşavirliğinden alınan yazıda (Ek-3) özetle; görüş talep yazısındaki bilgi ve belge eksiklikleri nedeniyle görüş cevabı verilemediğinin belirtildiğini, Hukuk Müşavirliğinin ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgelerin, yazı ekinde Hukuk Müşavirliğine iletildiğini (Ek-4),
Bu şekilde görüş talep edilen konu hakkında istenen bilgi ve belgelerin tamamlanmış olmakla birlikte, yapılması gerekenin işlemlere esas olmak üzere bir cevap alınamadığını,
Daha sonra, görüş talebine esas konunun Genel Sekreterlik ve Rektörlük Makamı ile paylaşılması neticesinde ise, öğrencilere sunulan hizmetlerde aksama yaşanmaması amacıyla, sözleşmenin feshi yoluna gidilmemesi yönünde talimat verildiğini,
İlgili hesap dönemine ilişkin Sayıştay denetiminde, konunun denetçilere aktarıldığını, sözleşme süresinin sona erdiği tarihten itibaren sunulan hizmetlerin aksamamasını temin etmek üzere sözleşme eki kira şartnamesinin (Ek-5) 23’üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (j) bendindeki;
“Kiracı sözleşme bitiminden 15 gün önce talep yapıldığı taktirde yeni ihalenin kesinlik kazanmasına kadar kiraya verilen yeri açık bulundurmak zorundadır. Ancak süre 3 (Üç) ayı geçemez.” hükmüne istinaden ita amiri (üst yönetici) olan Rektör tarafından mevcut kiracının hizmet sunumuna devam etmesinin uygun görüldüğünün kendilerine belirtildiğini,
2886 sayılı Devlet ihale Kanunu uyarınca yapılacak ihalelerin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla yapılmakta ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler idareyi temsilen ita amirleri (üst yöneticiler) tarafından imzalandığını, aynı şekilde imzalanan bu sözleşmelerin feshi de yine ita amirinin yetkisi ve uhdesinde olduğunu, ihale sürecinin sekretaryası ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler kapsamında yapılacak denetim ve takip işlemlerinin, Daire Başkanı olduğu Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi tarafından yürütülmekte ise de, imzalanan sözleşmelerin feshedilmesi yetkisinin Daire Başkanı olarak kendisinde olmadığını, dolayısıyla imzalanan sözleşmelerin feshine ilişkin işlemlerin yapılması talimatına istinaden düzenlenen 12.04.2023 tarihli Rektörlük “Olur”una kadar geçen süreçte yapılması gereken işlemlerin, geç yapılması sebebiyle bir kamu zararı oluştuğunu ve oluştuğu iddia edilen bu kamu zararının sorumlusu olarak kendisinin belirlenmesinin, kanuna/hukuka aykırı ve illiyet bağından yoksun olduğunu,
Kaldı ki İlam konusu olayda, alınan fesih kararı sonrası hesaplanan ve ilgilisine tebliğ edilen (Ek-6/3,5) tazminat ve ceza tutarlarının zamanaşımına uğramasının söz konusu olmadığını, takip ve tahsil işlemleri için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına yazı yazıldığını (Ek-6), Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (Muhasebe Yetkilisi …) da muhasebe kayıtlarının yapılarak takip dosyasının Hukuk Müşavirliğine intikal ettirildiğini (Ek-7) beyan ettiğini,
Tebliğ alınan İlam sonrası, tahsil ve takibi istenen tazminat ve ceza tutarlarının tahsil edilip edilmediğinin, edilmediyse tahsil ve takip işlemlerinin hangi aşamada olduğunun İdare (Rektörlük) adına takip işlemlerini yapmakla görevli Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’ndan yazı ile sorulduğunu (Ek-8), konu ile ilgili olarak Hukuk Müşavirliğinden alınan cevabi yazının (Ek-9) ekinde Daire Başkanlığına (Sağlık, Kültür ve Spor Dairesine) iletildiğini,
19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (1) no.lu fıkrasının (f) bendi ile “Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararın değerlendirilmesi” başlıklı 7/A maddesinin (3) no.lu fıkrasının (b) ve (ç) bentlerinin birlikte değerlendirilmesinde, İlama konu İdare alacağının tahsilat aşaması devam eden ve halihazırda zamanaşımına uğramamış bir alacak olup, kamu zararı oluşmasının söz konusu olmadığını,
İfade etmiştir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın, Daire İlamı 6’ncı maddesinde “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan …’in dilekçesiyle ilgili mütalaasında özetle;
“… Üniversitesi 2022 yılı hesabının 8’inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 03.05.2024 tarih ve 46 no.lu İlamın 6 ve 7’nci maddelerinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden …'in ilgi yazı ekinde yer alan 12.07.2024 tarihli dilekçesi incelendi.
…
5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde, kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinde de, İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı hüküm altına alınmıştır. Görüldüğü üzere idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamış olması kamu zararının oluşumu için tek başına yeterli olmakta, alacağın zamanaşımına uğramamış olması kamu zararı niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Dolayısıyla, sorumlunun idare alacağının zamanaşımına uğramamış olması nedeniyle kamu zararının oluşmadığı yönündeki itiraz yerinde değildir.
Diğer taraftan, …’nin kira süresi 11.10.2022 tarihinde bitmiş, ancak ilgili firma faaliyetini 31.12.2022 tarihinde sonlandırmış olmasına rağmen 4 ay beklenerek 12.04.2023 tarihinde ceza tutarının hesaplanması için rektörlük onayı alınmış, yaklaşık bir ay sonrada 05.05.2023 tarihinde kiracıya ceza tutarının ödenmesi için tebligat yapılmıştır. Kiracı tarafından herhangi bir ödeme yapılmayınca da, 05.09.2023 tarihinde kiracı ile ilgili olarak takip işleminin yapılması için Strateji Geliştirme Başkanlığına yazı yazılmıştır.
Kira süresinin bitiminden sonraki süreç değerlendirildiğinde, sözleşmenin 14’üncü maddesi gereğince alınması gereken cezanın tahakkuku ile takip ve tahsili için Strateji Geliştirme Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında yapılmadığı, bu sebeple tahsil edilmeyen tutardan Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanı …'in sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.
Bu nedenle talebin reddedilerek, ilam hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır. Arz ederim.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonrasında;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada .. parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
B) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracının sözleşmesinin fesh edilip kesin teminatının irad kaydedilmesi gerekirken herhangi bir işlem yapılmaması,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından, (A) ve (C) bentlerinde bahsedilen konularda, oluşan kamu zararının sorumlusuna ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle toplam 50.625,00 TL'lik kamu zararına neden olunduğu yönündeki Daire İlamı hükmü (A) bendi ile ilgili olarak;
İdare ile Kiracı arasında 11.10.2021 tarihinde imzalanan Sözleşmenin:
2'nci maddesinde; "Kira süresi yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren 1 (bir) yıldır.”
10'uncu maddesinde; "Kiracı kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmenin feshi halinde ise tebligatı müteakip on beş gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundadır. Kiracı taşınmazı tahliye etmezse 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 inci maddesine göre kiracının tahliyesi sağlanacaktır.”
14'üncü maddesinde ise; "Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmaz idareye teslim edilmezse, geçen her gün için cari kira bedelinin binde beşi oranında ceza itirazsız olarak ödenir ve bunlardan ayrıca ecrimisil alınmaz.”
Hükümleri yer almaktadır.
Daire İlamının (A) Bendi ile İlgili Olarak Ortaya Çıkan Fiili Durum
11.10.2022 tarihi itibari ile kira sözleşmesinin süresinin sona erdiği ancak yüklenici tarafından taşınmazın boşaltılarak zamanında idareye teslim edilmediği, idare tarafından sözleşmenin 10'uncu maddesi hükmü gereği tahliyeye ilişkin işlemlerin başlatılmadığı, kiracının taşınmazı 31.12.2022 tarihi itibariyle boşalttığı fakat sözleşmenin 14'üncü maddesi gereği kiracıdan tahsil edilmesi gereken cezanın tahsil edilmediği,
Muhasebe yetkilisinin tarh ve tahakkuk aşaması tamamlanmış gelir ve alacakların tahsilinden sorumluluğu bulunmakla birlikte, sorgu konusu olayda Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına kira sözleşmesi yürütümü ile ilgili herhangi bir talimat veya bilginin/belgenin zamanında verilmediği (Daire yargılaması aşamasında) Denetçi sorgusuna gönderilen savunmaların incelenmesi sonucunda anlaşıldığından, Muhasebe Yetkilisi …'ın (Muhasebe Müdürü) oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı,
Kira süresinin 11.10.2022 tarihinde bittiği, kiracının faaliyetlerini 31.12.2022 tarihinde sonlandırdığı, kiracının geç tahliye etmesiyle ilgili olarak sözleşmenin 14'üncü maddesi gereğince ceza alınmasına yönelik 12.04.2023 tarihli Rektörlük Olur’u alındığı, konuyla ilgili kiracıya 05.05.2023 tarihli tebligat yapıldığı, tahsilat olmaması üzerine sözleşmenin 14'üncü maddesi gereği cezanın kayıtlara alınması ve takibi için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazı yazıldığı, belirtmiş olsa da;
11.10.2022 tarihinde kira süresinin bitimi ve sonraki süreç değerlendirildiğinde, sözleşmenin 14'üncü maddesi gereğince alınması gereken cezanın tahakkuku ile takip ve tahsili için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında yapılmadığı, gerekçesiyle,
Tahsil edilemeyen ceza tutarı olan toplam … TL'lik kamu zararından, Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı … tek başına sorumlu tutulmuştur.
Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi suretiyle toplam … TL'lik kamu zararına neden olunduğu yönündeki Daire İlamı hükmü (C) bendi ile ilgili olarak;
Kira Sözleşmesinin eki olan Kira Şartnamesinin 10'uncu maddesinin son fıkrasında;
“Kiracı, sözleşme imzalandıktan sonra 30 (Otuz) gün içinde ilgili Belediye Başkanlığından Gayri Sıhhi Müesseselerde (GSM) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını ve ilgili Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden İşletme Kayıt Belgesini alarak idareye ibraz edecektir.
Yapılacak işin konusu ile alakalı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatında Kafeterya ve Kantincilik Faaliyetleri ibaresi bulunmak zorundadır. Söz konusu belgelerin alınması aşamasında herhangi bir gecikme olması durumunda ise ilgili kurumdan alacağı yazı ile bu hususu İdareye bildirecektir. Buna ilişkin her türlü gider kiracıya ait olacaktır. Aksi halde protesto çekmeye ve … gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilerek kesin teminatı gelir kaydedilecektir.” hükmü yer almaktadır.
Yine şartnamenin 24'üncü maddesinin (a) bendinde;
"Kiracı çalıştırdığı personelin dosyasında aşağıda belirtilen belgeleri bulundurmak zorundadır.
Nüfus Cüzdanı Sureti, Adli Sicil Kaydı, İkametgâh Belgesi, Kiracının personeli olduğunu gösterir kimlik kartı-belge, sağlık raporu, diploma, bonservis ve referanslar” denilmekte olup,
Aynı maddenin (i) bendinde;
"… Üniversitesi kafeteryalar ve kantininde SGK mevzuatı uyarınca sigortası yaptırılmayan veya ödenmeyen personel çalıştırılmayacaktır. Personelin sigorta ödeme belgeleri her ay sonunda düzenli olarak Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığına verilecektir.” hükmü,
Şartname’nin 25'inci maddesinin (b) fıkrasının 3'üncü bendinde;
"İşyerindeki bütün personelin her altı ayda bir periyodik sağlık kontrollerinin yapılması sağlanacak olup, dosyasında bulunması gereken tahlil ve testler şunlardır.
HBS AB/HBS AG/Hepatit B, HCV, Boğaz ve Gaita Kültürü ve mikroskopisi, Akciğer filmi ve raporu (yılda bir defa), Hijyen Sertifikası, Fiziki Muayene
İstenilen Testlerin Süreleri; Burun kültürü (yılda bir), Boğaz kültürü (yılda bir), Gaita kültürü (altı ayda bir), Gaita mikroskopisi (altı ayda bir), Akciğer filmi (yılda bir), Fiziki muayene (altı ayda bir)
Bu maddeye göre Denetimler Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı’nca yapılacaktır.” hükmü yer almaktadır.
Daire İlamının (C) Bendi ile İlgili Olarak Ortaya Çıkan Fiili Durum
Kiracı tarafından, işyeri açma ruhsatı ile Tarım Bakanlığından alınması gereken İşletme Kayıt Belgesinin, çalıştırdığı personele ilişkin SGK bildirgelerinin ve çalışanların her altı ayda bir yapılması gereken sağlık kontrollerinin ve bunlara ilişkin raporların İdareye (Üniversite Rektörlüğü’ne) sunulmadığı,
Sözleşmenin 11'inci maddesinde yer alan;
“…
Kiracının; fesih talebinde bulunması, kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, kiralananı amacı dışında kullanması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi, işletme ruhsatı alamaması, her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksitin vadesinde ödenmemesi hallerinde kira sözleşmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 62. Maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir ve tarım arazilerinin kiraya verilmesine ilişkin sözleşmeler hariç cari yıl kira bedelinin yüzde yirmibeşi tazminat olarak tahsil edilir. Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir.
…” hükme rağmen,
Kiracının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesine rağmen sözleşmenin İdare tarafından feshedilmediği, cari yıl kira bedelinin yüzde yirmibeşinin tazminat olarak tahsil edilmemesi sebebiyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
Muhasebe yetkilisinin tarh ve tahakkuk aşaması tamamlanmış gelir ve alacakların tahsilinden sorumluluğu bulunduğundan, sorgu konusu olayda ise Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına kira sözleşmesi ile ilgili herhangi bir talimat veya bilginin zamanında verilmediği savunmaların incelenmesi sonucunda anlaşıldığından, Muhasebe Yetkilisi …'ın (Muhasebe Müdürü) oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı,
Kira süresinin 11.10.2022 tarihinde bittiği, kiracının faaliyetlerini 31.12.2022 tarihinde sonlandırdığı, Sözleşmenin 11'inci maddesi hükmü gereği alınması gereken tazminatın kayıtlara alınması ve takibi için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazı yazıldığı, kiracının sözleşmeyi imzalamasından Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazının yazılmasına kadar olan süreç değerlendirildiğinde, kiracının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı alamaması sebepleriyle kira sözleşmesinin İdarece zamanında feshedilmediği ve dolayısıyla Sözleşmenin 11'inci maddesi hükmü gereği tazminatın tahakkuku ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında ve gerekli şekilde yapılmadığı, gerekçesiyle,
Tahsil edilemeyen tazminat tutarı olan toplam … TL'lik kamu zararından, Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı … tek başına sorumlu tutulmuştur.
Konu ile İlgili Süreçte Yapılan Yazışmaların İçeriği ve Yapılmayan İşlemler ile İlgili Değerlendirme
Üniversite Sağlık, Kültür ve Spor (SKS) Daire Başkanlığı tarafından Yüklenici (kiracı) firmaya gönderilen 13.01.2022 tarihli yazıda;
Üçer aylık dönemler halinde 1 yıllık kira bedellinin dörtte biri olan 2. taksitin kiracı tarafından yatırılmadığının tespit edildiğini, kira bedellerinin son ödeme tarihine kadar yatırılması hususunun kiracıya tebliğ edildiğini ve bir sonraki taksit tutarlarının da vadesinde (11.04.2022) ödenmemesi halinde, kira sözleşmesinin sözleşme hükümlerince İdare tarafından feshedileceğinin bildirilmiştir.
Bu yazı üzerine, kiracı tarafından 3. taksit tarihi olan 11.04.2022 tarihine kadar 2. ve 3. taksit tutarları Üniversitenin ilgili hesaplarına yatırılmamış olmakla birlikte, 12.04.2022 tarihinde Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı banka hesabına yıllık kira bedellerinin (KDV Dahil) dörtte biri tutarında “Rektörlük yerleşkesi kantin kira ödemesi” açıklamasıyla … TL ödeme yapılmıştır.
Kiracı firmaya gönderilen yazının teslim edildiğine dair PTT kaydının, kira sözleşmeleri ve kiracı tarafından yapılan ödemeye ilişkin banka dekont örnekleri, SKS Dairesi tarafından 13.04.2022 tarihli yazı ekinde, konu hakkında yapılması gereken işlemlere ilişkin Üniversite Hukuk Müşavirliği görüşü sorulmuştur.
Hukuk Müşavirliği’nden alınan 25.04.2022 tarihli cevabi yazıda ise; görüş talep yazısındaki bazı bilgi ve belge eksiklikleri nedeniyle görüş cevabı verilemediği belirtilmekte olup; şekli bazı eksikliklerden bahsedilmekte, “üçer aylık dönemlerin” başlama tarihlerinin net olmadığı ve buna benzer “eksikliklere” değinilerek Sözleşme metni eleştirilmekte ve fakat bununla birlikte, kiracının “fazla kira tutarı yatırdığı” gibi (ayrıntılı hesabı gösterilerek) ispatlanmamış olan bir iddia ortaya atılmıştır.
Bunun üzerine, SKS Daire Başkanlığı’nca Hukuk Müşavirliği’nin ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeler, 26.04.2022 tarihli yazı ekinde Hukuk Müşavirliği’ne iletilmiştir.
Bu şekilde görüş talep edilen konu hakkında istenen bilgi ve belgelerin tamamlanmış olmasına rağmen, SKS Daire Başkanlığı tarafından yapılması gerekenin işlemlere esas olmak üzere Hukuk Müşavirliği’nden herhangi bir cevap gönderilmemiştir.
Daha sonra, görüş talebine esas konunun SKS Daire Başkanı’nca, Genel Sekreterlik ve Rektörlük Makamı ile (anlaşıldığı kadarıyla gayrı resmi olarak) paylaşılması neticesinde ise, öğrencilere sunulan hizmetlerde aksama yaşanmaması amacıyla, “sözleşmenin feshi yoluna gidilmemesi” yönünde talimat verildiği, anlaşılmaktadır.
İlgili hesap dönemine ilişkin Sayıştay denetiminde, konunun Denetçilere aktarıldığı, sözleşme süresinin sona erdiği tarihten itibaren sunulan hizmetlerin aksamamasını temin etmek üzere sözleşme eki kira şartnamesinin 23’üncü maddesi 1’inci fıkrası (j) bendindeki;
“Kiracı sözleşme bitiminden 15 gün önce talep yapıldığı taktirde yeni ihalenin kesinlik kazanmasına kadar kiraya verilen yeri açık bulundurmak zorundadır. Ancak süre 3 (Üç) ayı geçemez.” hükmüne istinaden, ita amiri (üst yönetici) olan Rektör tarafından, mevcut kiracının hizmet sunumuna devam etmesinin uygun görüldüğünün belirtildiği, anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun; “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; katma bütçeli idarelerin (özel bütçeli) genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
Aynı Kanun’un “İhale yetkilisi” başlıklı 3’üncü maddesinde; bu Kanun’da yazılı işleri yaptırmaya ve ihaleye, idarelerin ita amirlerinin yetkili olduğu,
Aynı Kanun’un “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 53’üncü maddesinde; bütün ihalelerin bir sözleşmeye bağlanacağı, sözleşmenin idare adına ita amiri tarafından imzalanacağı,
Aynı Kanun’un “İhale kararlarının onayı ve iptal edilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde; ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, ita amirince ihale kararı iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı,
Hükümlerine yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere, 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılacak ihalelerin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla yapılmakta ve ihale sonrası imza aşamasına gelen sözleşme metinlerinin, İdareyi temsilen ita amirleri (üst yöneticiler) tarafından imzalanması gerekmekte, aynı şekilde, imzalanan bu sözleşmelerin feshinin de, yine ita amirinin yetkisi ve uhdesinde olup, ihale sürecinin sekretaryası ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler kapsamında yapılacak denetim ve takip işlemlerinin ilgili birim (işbu dosya içeriği itibariyle) Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi tarafından yürütülmek zorunluluğu söz konusu ise de, imzalanan sözleşmelerin feshedilmesi yetkisinin SKS Daire Başkanı’nda olmadığı tereddütsüz ve açık olan bir husustur.
Bununla birlikte, imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin işlemlerin yapılması talimatına istinaden düzenlenen 12.04.2023 tarihli Rektörlük “Olur”una kadar geçen süreçte yapılması gereken işlemlerin, geç tesis edilmesi sebebiyle bir kamu zararı oluştuğu kabul edilebilirse de, bu kamu zararının tek sorumlusunun SKS Daire Başkanı olmadığı aşikardır.
Çünkü, SKS Daire Başkanlığı’nın 05.09.2023 tarihli (Rektör Yardımcısı imzalı) yazısında, İş’le ilgili Sözleşmenin süresinin tamamlandığı, (üstelik) yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için takip işlemlerine başlanılması hususunda Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’na talimat (Genel Sekreterliğe bilgi) verilmiştir.
Bu durumda, konu hakkında Üniversite’nin ilgili birimleri talimat alarak bilgi sahibi olmuşlardır.
Üniversite Hukuk Müşavirliği’nin Konu ile İlgili Yaklaşımı ve Görüşü
04.06.2024 tarihinde SKS Daire Başkanlığı tarafından Strateji Geliştirme Başkanlığı’na gönderilen yazıda (yukarıda bahsedilen) 05.09.2023 tarihli yazının akıbeti sorulmuş, bu yazıya Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın gönderdiği 07.06.2024 tarihli cevabi yazıda, Hukuk Müşavirliği’nin konuyla ilgili 06.06.2024 tarihli bilgilendirme yazısı (ek olarak) gönderilmiştir.
Hukuk Müşavirliği’nin konuyla ilgili 06.06.2024 tarihli bilgilendirme yazısında ise; yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için icra takibi, alacak dosyası açılması ve buna benzer hukuksal süreçlere dair işlemlere başlanıldığından bahsedilmemiş olup, Sayıştay 8. Dairesi’nin 46 sayılı İlamı hükmüne değinilerek ve temyiz sürecine de atıf yapılarak, İlamların kesinleşmesi sonrasında ilgiliden/sorumludan tahsili yoluna gidileceği, belirtilmiştir.
Sonuç Olarak
İncelenen ve detayları anlatılan yazışmalardan görüldüğü üzere;
Yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için,
Kamu Zararları Tahsiline İlişkin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tahsil edilmesi maksadıyla, Strateji Geliştirme Başkanlığı (Muhasebe Yetkilisi) tarafından kaydi (muhasebe) takibi işlemlerine başlanılmış olması ve buna mukabil alacak takip dosyasının Hukuk Müşavirliği’nce hazırlanıp yetkili Mahkemede alacak davası açılması gerekirken, Üniversite yönetimi tarafından sürecin, Sayıştay 8. Dairesi’nde Üniversite “lehine” sonuçlanmış ilk aşaması sonrasındaki Temyiz Kurulu’nun kararı beklenmektedir.
İlama esas olayda 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in zamanaşımını düzenleyen 19’uncu maddesi bağlamında, 10 yıllık sürenin dolmadığı ve bu anlamda zamanaşımına uğramış bir alacak söz konusu olmadığı da dikkate alındığında, yargısal (adli) yollardan takip edilmesi gereken alacaklarla ilgili olarak, alacakların kaydi ve icrai takibi ile ilgili sürecin, konuya vakıf olan diğer iki birim tarafından ve ayrıca üst yönetici seviyesinde doğru zamanlama ile yürütülmediği ve bununla birlikte alacakların (adli yargı mercilerinde) dava/icra takibi yoluyla tahsil sürecinin başlatılmadığı açıktır.
Bu itibarla:
Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
46 sayılı Daire İlamının 6’ncı maddesi:
(A) bendi hükmü ile; kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle toplam … TL'lik kamu zararının,
(C) bendi hükmü ile; taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi neticesinde oluşan toplam … TL (… x …) kamu zararının,
Diğer Sorumlu (Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı) …'e tek başına ödettirilmesi, yönünde tesis edilen kararın TASDİKİNE, (Üye …’un aşağıda yazılı karşı oyuna/azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 15.01.2025 tarih ve 57635 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ
Üye …
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m² yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından oluşan kamu zararının sorumlusuna (Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanına), ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz dilekçesine ekli belgeler incelendiğinde, Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanının kira sözleşmesi süresi içinde kiracıya gerekli uyarıyı yaptığı, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinden somut olayla ilgili görüş istediği ancak görüş talebine cevap alamadığı, aynı zamanda konuyu sözlü olarak Rektörlük Makamına ilettiği;
Ancak, kiracının sorumluluklarını yerine getirmemesine rağmen, süresi 1 yıl olan kiralama işleminin Rektörlük Makamınca öğrenci hizmetlerinin aksamaması için devam ettirilmesinin uygun görüldüğü;
Diğer yandan, somut olayın pandemi koşulların etkisinin devam ettiği 2022 yılıyla ilgili olduğu dikkate alındığında, yargı raporunda kamu zararı değerlendirmesinin bu yönden dikkate alınmamış olduğu;
Ayrıca, konunun SKS Daire Başkanı tarafından 2022 yılı denetimleri kapsamında Sayıştay Denetim Ekibine de sorulduğu yani, konunun denetimle değil İdarenin çözüm arayışıyla gündeme geldiği;
Anlaşılmaktadır.
Hukuken üzerine düşen sorumluluğu Hukuk Müşavirliği ile yazışarak, Rektörlük Makamına konuyu ileterek ve denetim ekibinden görüş isteyerek yerine getiren SKS Daire Başkanının Daire İlamına konu edilen kamu zararından sorumlu olduğundan ya da tek başına sorumlu olduğundan bahsedilemez. Zira, somut olayda kendisine görüş sorulan Hukuk Müşaviri ile sözleşmeyi imzalayıp yürütme yetkisine sahip olan ve konuya vakıf olduğu değerlendirilen Rektörün süresi içinde fesih dahil cezai işlemleri başlatması gerekirdi.
Belirtilen nedenlerle, kamu zararı sorumluluğuna Rektör ile Hukuk Müşavirinin de dahil edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, İlam hükmünün sorumluluktan Bozulmasına ve yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olacaktır.
A) Gecikme cezası kesilmemesi;
B) Kesin teminatın irat kaydedilmemesi;
C) Tazminat bedelinin tahsil edilmemesi;
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
B) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracının sözleşmesinin fesh edilip kesin teminatının irad kaydedilmesi gerekirken herhangi bir işlem yapılmaması,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından, (A) ve (C) bentlerinde bahsedilen konularda, oluşan kamu zararının sorumlusuna ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
TEMYİZ DİLEKÇESİ
Daire İlamı 6’ncı maddesi A ve C bentlerinde “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan …, konuyla ilgili göndermiş olduğu dilekçesinde;
… Üniversitesi Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi, … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüzölçümüne sahip kantin alanı ve depo niteliğindeki taşınmazın işletilmek üzere kiraya verilmesi işlemlerinin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla (2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ve 300 seri no.lu Milli Emlak Genel Tebliği uyarınca pazarlık usulü ile ihale edilmesi) Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanlığı tarafından gerçekleştirildiğini ve ihale uhdesinde kalan … ile 11/10/2021 tarihinde sözleşme imzalandığını ve yer tesliminin 11/10/2021 tarihinde yapıldığını,
Kira sözleşmesinin:
3’üncü maddesinde;
"… yıllık kira bedelinin dörtte biri sözleşmenin düzenlenmesinden önce, kalanı üçer aylık dönemler hâlinde üç eşit taksitle peşin ve KDV (%18) dâhil olarak, … Üniversitesi Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’nın … Bankası … Şubesindeki … İBAN No.lu hesabına yatırılacak ve yatırılan bedelin makbuz fotokopisi Kurumun sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığına teslim edilecektir. Vadesinde ödenmeyen kira bedellerine, 21/7/1953 tarihli ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunun 51 inci maddesi gereğince belirlenen oranda (Değişik ibare: RG-11/9/2014-29116) gecikme faizi uygulanır.",
11’inci maddesinde ise;
"Kiracının; fesih talebinde bulunması, kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, kiralananı amacı dışında kullanması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi, işletme ruhsatı alamaması, her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksitin vadesinde ödenmemesi hâllerinde kira sözleşmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun 62’nci maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir ve tarım arazilerinin kiraya verilmesine ilişkin sözleşmeler hariç cari yıl kira bedelinin yüzde yirmi beşi tazminat olarak tahsil edilir. Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir." denildiğini,
11.01.2022 tarihinde, üçer aylık dönemler halinde 1 yıllık kira bedellinin dörtte biri olan 2. taksitin kiracı tarafından yatırılmadığının tespit edildiğini, kira bedellerinin son ödeme tarihine kadar yatırılması hususunun kiracıya tebliğ edildiğini ve bir sonraki taksit tutarlarının da vadesinde (11.04.2022) ödenmemesi halinde, kira sözleşmesinin sözleşme hükümlerince İdare tarafından feshedileceğinin bildirildiğini (Ek-1), kiracı tarafından 3. taksit tarihi olan 11.04.2022 tarihine kadar 2. ve 3. taksit tutarları Üniversitenin ilgili hesaplarına yatırılmamış olmakla birlikte, 12.04.2022 tarihinde Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı banka hesabına yıllık kira bedellerinin (KDV Dahil) dörtte biri tutarında “Rektörlük yerleşkesi kantin kira ödemesi” açıklamasıyla … TL., ödeme yapıldığını, kiracı firmaya gönderilen yazının teslim edildiğine dair PTT kaydının, kira sözleşmeleri ve kiracı tarafından yapılan ödemeye ilişkin banka dekont örneklerinin yazı ekinde gönderilerek konu hakkında yapılması gereken işlemlere ilişkin Üniversite Hukuk Müşavirliği görüşüne ihtiyaç duyulduğunun bildirildiğini, (Ek-2),
Hukuk Müşavirliğinden alınan yazıda (Ek-3) özetle; görüş talep yazısındaki bilgi ve belge eksiklikleri nedeniyle görüş cevabı verilemediğinin belirtildiğini, Hukuk Müşavirliğinin ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgelerin, yazı ekinde Hukuk Müşavirliğine iletildiğini (Ek-4),
Bu şekilde görüş talep edilen konu hakkında istenen bilgi ve belgelerin tamamlanmış olmakla birlikte, yapılması gerekenin işlemlere esas olmak üzere bir cevap alınamadığını,
Daha sonra, görüş talebine esas konunun Genel Sekreterlik ve Rektörlük Makamı ile paylaşılması neticesinde ise, öğrencilere sunulan hizmetlerde aksama yaşanmaması amacıyla, sözleşmenin feshi yoluna gidilmemesi yönünde talimat verildiğini,
İlgili hesap dönemine ilişkin Sayıştay denetiminde, konunun denetçilere aktarıldığını, sözleşme süresinin sona erdiği tarihten itibaren sunulan hizmetlerin aksamamasını temin etmek üzere sözleşme eki kira şartnamesinin (Ek-5) 23’üncü maddesinin 1 inci fıkrasının (j) bendindeki;
“Kiracı sözleşme bitiminden 15 gün önce talep yapıldığı taktirde yeni ihalenin kesinlik kazanmasına kadar kiraya verilen yeri açık bulundurmak zorundadır. Ancak süre 3 (Üç) ayı geçemez.” hükmüne istinaden ita amiri (üst yönetici) olan Rektör tarafından mevcut kiracının hizmet sunumuna devam etmesinin uygun görüldüğünün kendilerine belirtildiğini,
2886 sayılı Devlet ihale Kanunu uyarınca yapılacak ihalelerin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla yapılmakta ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler idareyi temsilen ita amirleri (üst yöneticiler) tarafından imzalandığını, aynı şekilde imzalanan bu sözleşmelerin feshi de yine ita amirinin yetkisi ve uhdesinde olduğunu, ihale sürecinin sekretaryası ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler kapsamında yapılacak denetim ve takip işlemlerinin, Daire Başkanı olduğu Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi tarafından yürütülmekte ise de, imzalanan sözleşmelerin feshedilmesi yetkisinin Daire Başkanı olarak kendisinde olmadığını, dolayısıyla imzalanan sözleşmelerin feshine ilişkin işlemlerin yapılması talimatına istinaden düzenlenen 12.04.2023 tarihli Rektörlük “Olur”una kadar geçen süreçte yapılması gereken işlemlerin, geç yapılması sebebiyle bir kamu zararı oluştuğunu ve oluştuğu iddia edilen bu kamu zararının sorumlusu olarak kendisinin belirlenmesinin, kanuna/hukuka aykırı ve illiyet bağından yoksun olduğunu,
Kaldı ki İlam konusu olayda, alınan fesih kararı sonrası hesaplanan ve ilgilisine tebliğ edilen (Ek-6/3,5) tazminat ve ceza tutarlarının zamanaşımına uğramasının söz konusu olmadığını, takip ve tahsil işlemleri için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına yazı yazıldığını (Ek-6), Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı (Muhasebe Yetkilisi …) da muhasebe kayıtlarının yapılarak takip dosyasının Hukuk Müşavirliğine intikal ettirildiğini (Ek-7) beyan ettiğini,
Tebliğ alınan İlam sonrası, tahsil ve takibi istenen tazminat ve ceza tutarlarının tahsil edilip edilmediğinin, edilmediyse tahsil ve takip işlemlerinin hangi aşamada olduğunun İdare (Rektörlük) adına takip işlemlerini yapmakla görevli Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’ndan yazı ile sorulduğunu (Ek-8), konu ile ilgili olarak Hukuk Müşavirliğinden alınan cevabi yazının (Ek-9) ekinde Daire Başkanlığına (Sağlık, Kültür ve Spor Dairesine) iletildiğini,
19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe giren Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in “Kamu zararının belirlenmesi” başlıklı 6’ncı maddesinin (1) no.lu fıkrasının (f) bendi ile “Kontrol, denetim veya inceleme sonucunda tespit edilen zararın değerlendirilmesi” başlıklı 7/A maddesinin (3) no.lu fıkrasının (b) ve (ç) bentlerinin birlikte değerlendirilmesinde, İlama konu İdare alacağının tahsilat aşaması devam eden ve halihazırda zamanaşımına uğramamış bir alacak olup, kamu zararı oluşmasının söz konusu olmadığını,
İfade etmiştir.
BAŞSAVCILIK MÜTALAASI
Başsavcılığın, Daire İlamı 6’ncı maddesinde “Diğer Sorumlu” sıfatıyla sorumlu tutulan …’in dilekçesiyle ilgili mütalaasında özetle;
“… Üniversitesi 2022 yılı hesabının 8’inci Dairede yargılanması sonucunda düzenlenen 03.05.2024 tarih ve 46 no.lu İlamın 6 ve 7’nci maddelerinde yer alan tazmin hükmünü temyiz eden …'in ilgi yazı ekinde yer alan 12.07.2024 tarihli dilekçesi incelendi.
…
5018 sayılı Kanunun 71’inci maddesinde, kamu zararı, kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunması olarak tanımlanmış ve aynı maddenin ikinci fıkrasının (e) bendinde de, İdare gelirlerinin tarh, tahakkuk veya tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamasının, kamu zararının belirlenmesinde esas alınacağı hüküm altına alınmıştır. Görüldüğü üzere idare gelirlerinin tarh, tahakkuk ve tahsil işlemlerinin mevzuata uygun bir şekilde yapılmamış olması kamu zararının oluşumu için tek başına yeterli olmakta, alacağın zamanaşımına uğramamış olması kamu zararı niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. Dolayısıyla, sorumlunun idare alacağının zamanaşımına uğramamış olması nedeniyle kamu zararının oluşmadığı yönündeki itiraz yerinde değildir.
Diğer taraftan, …’nin kira süresi 11.10.2022 tarihinde bitmiş, ancak ilgili firma faaliyetini 31.12.2022 tarihinde sonlandırmış olmasına rağmen 4 ay beklenerek 12.04.2023 tarihinde ceza tutarının hesaplanması için rektörlük onayı alınmış, yaklaşık bir ay sonrada 05.05.2023 tarihinde kiracıya ceza tutarının ödenmesi için tebligat yapılmıştır. Kiracı tarafından herhangi bir ödeme yapılmayınca da, 05.09.2023 tarihinde kiracı ile ilgili olarak takip işleminin yapılması için Strateji Geliştirme Başkanlığına yazı yazılmıştır.
Kira süresinin bitiminden sonraki süreç değerlendirildiğinde, sözleşmenin 14’üncü maddesi gereğince alınması gereken cezanın tahakkuku ile takip ve tahsili için Strateji Geliştirme Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında yapılmadığı, bu sebeple tahsil edilmeyen tutardan Sağlık, Kültür ve Spor Daire Başkanı …'in sorumlu olduğu değerlendirilmektedir.
Bu nedenle talebin reddedilerek, ilam hükmünün tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa olunmaktadır. Arz ederim.” Denilmektedir.
Dosyada mevcut bilgi ve belgelerin incelenmesi sonrasında;
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada .. parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
B) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracının sözleşmesinin fesh edilip kesin teminatının irad kaydedilmesi gerekirken herhangi bir işlem yapılmaması,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından, (A) ve (C) bentlerinde bahsedilen konularda, oluşan kamu zararının sorumlusuna ödettirilmesi, kararı verilmiştir.
Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle toplam 50.625,00 TL'lik kamu zararına neden olunduğu yönündeki Daire İlamı hükmü (A) bendi ile ilgili olarak;
İdare ile Kiracı arasında 11.10.2021 tarihinde imzalanan Sözleşmenin:
2'nci maddesinde; "Kira süresi yer tesliminin yapıldığı tarihten itibaren 1 (bir) yıldır.”
10'uncu maddesinde; "Kiracı kira süresinin bitiminde derhal, sözleşmenin feshi halinde ise tebligatı müteakip on beş gün içinde taşınmazı tahliye etmek zorundadır. Kiracı taşınmazı tahliye etmezse 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 75 inci maddesine göre kiracının tahliyesi sağlanacaktır.”
14'üncü maddesinde ise; "Kira süresinin sona ermesi veya sözleşmenin feshi halinde taşınmaz idareye teslim edilmezse, geçen her gün için cari kira bedelinin binde beşi oranında ceza itirazsız olarak ödenir ve bunlardan ayrıca ecrimisil alınmaz.”
Hükümleri yer almaktadır.
Daire İlamının (A) Bendi ile İlgili Olarak Ortaya Çıkan Fiili Durum
11.10.2022 tarihi itibari ile kira sözleşmesinin süresinin sona erdiği ancak yüklenici tarafından taşınmazın boşaltılarak zamanında idareye teslim edilmediği, idare tarafından sözleşmenin 10'uncu maddesi hükmü gereği tahliyeye ilişkin işlemlerin başlatılmadığı, kiracının taşınmazı 31.12.2022 tarihi itibariyle boşalttığı fakat sözleşmenin 14'üncü maddesi gereği kiracıdan tahsil edilmesi gereken cezanın tahsil edilmediği,
Muhasebe yetkilisinin tarh ve tahakkuk aşaması tamamlanmış gelir ve alacakların tahsilinden sorumluluğu bulunmakla birlikte, sorgu konusu olayda Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına kira sözleşmesi yürütümü ile ilgili herhangi bir talimat veya bilginin/belgenin zamanında verilmediği (Daire yargılaması aşamasında) Denetçi sorgusuna gönderilen savunmaların incelenmesi sonucunda anlaşıldığından, Muhasebe Yetkilisi …'ın (Muhasebe Müdürü) oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı,
Kira süresinin 11.10.2022 tarihinde bittiği, kiracının faaliyetlerini 31.12.2022 tarihinde sonlandırdığı, kiracının geç tahliye etmesiyle ilgili olarak sözleşmenin 14'üncü maddesi gereğince ceza alınmasına yönelik 12.04.2023 tarihli Rektörlük Olur’u alındığı, konuyla ilgili kiracıya 05.05.2023 tarihli tebligat yapıldığı, tahsilat olmaması üzerine sözleşmenin 14'üncü maddesi gereği cezanın kayıtlara alınması ve takibi için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazı yazıldığı, belirtmiş olsa da;
11.10.2022 tarihinde kira süresinin bitimi ve sonraki süreç değerlendirildiğinde, sözleşmenin 14'üncü maddesi gereğince alınması gereken cezanın tahakkuku ile takip ve tahsili için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında yapılmadığı, gerekçesiyle,
Tahsil edilemeyen ceza tutarı olan toplam … TL'lik kamu zararından, Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı … tek başına sorumlu tutulmuştur.
Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi suretiyle toplam … TL'lik kamu zararına neden olunduğu yönündeki Daire İlamı hükmü (C) bendi ile ilgili olarak;
Kira Sözleşmesinin eki olan Kira Şartnamesinin 10'uncu maddesinin son fıkrasında;
“Kiracı, sözleşme imzalandıktan sonra 30 (Otuz) gün içinde ilgili Belediye Başkanlığından Gayri Sıhhi Müesseselerde (GSM) İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatını ve ilgili Gıda Tarım ve Hayvancılık Müdürlüğünden İşletme Kayıt Belgesini alarak idareye ibraz edecektir.
Yapılacak işin konusu ile alakalı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatında Kafeterya ve Kantincilik Faaliyetleri ibaresi bulunmak zorundadır. Söz konusu belgelerin alınması aşamasında herhangi bir gecikme olması durumunda ise ilgili kurumdan alacağı yazı ile bu hususu İdareye bildirecektir. Buna ilişkin her türlü gider kiracıya ait olacaktır. Aksi halde protesto çekmeye ve … gerek kalmaksızın sözleşme idarece feshedilerek kesin teminatı gelir kaydedilecektir.” hükmü yer almaktadır.
Yine şartnamenin 24'üncü maddesinin (a) bendinde;
"Kiracı çalıştırdığı personelin dosyasında aşağıda belirtilen belgeleri bulundurmak zorundadır.
Nüfus Cüzdanı Sureti, Adli Sicil Kaydı, İkametgâh Belgesi, Kiracının personeli olduğunu gösterir kimlik kartı-belge, sağlık raporu, diploma, bonservis ve referanslar” denilmekte olup,
Aynı maddenin (i) bendinde;
"… Üniversitesi kafeteryalar ve kantininde SGK mevzuatı uyarınca sigortası yaptırılmayan veya ödenmeyen personel çalıştırılmayacaktır. Personelin sigorta ödeme belgeleri her ay sonunda düzenli olarak Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığına verilecektir.” hükmü,
Şartname’nin 25'inci maddesinin (b) fıkrasının 3'üncü bendinde;
"İşyerindeki bütün personelin her altı ayda bir periyodik sağlık kontrollerinin yapılması sağlanacak olup, dosyasında bulunması gereken tahlil ve testler şunlardır.
HBS AB/HBS AG/Hepatit B, HCV, Boğaz ve Gaita Kültürü ve mikroskopisi, Akciğer filmi ve raporu (yılda bir defa), Hijyen Sertifikası, Fiziki Muayene
İstenilen Testlerin Süreleri; Burun kültürü (yılda bir), Boğaz kültürü (yılda bir), Gaita kültürü (altı ayda bir), Gaita mikroskopisi (altı ayda bir), Akciğer filmi (yılda bir), Fiziki muayene (altı ayda bir)
Bu maddeye göre Denetimler Sağlık Kültür ve Spor Dairesi Başkanlığı’nca yapılacaktır.” hükmü yer almaktadır.
Daire İlamının (C) Bendi ile İlgili Olarak Ortaya Çıkan Fiili Durum
Kiracı tarafından, işyeri açma ruhsatı ile Tarım Bakanlığından alınması gereken İşletme Kayıt Belgesinin, çalıştırdığı personele ilişkin SGK bildirgelerinin ve çalışanların her altı ayda bir yapılması gereken sağlık kontrollerinin ve bunlara ilişkin raporların İdareye (Üniversite Rektörlüğü’ne) sunulmadığı,
Sözleşmenin 11'inci maddesinde yer alan;
“…
Kiracının; fesih talebinde bulunması, kira dönemi sona ermeden faaliyetini durdurması, kiralananı amacı dışında kullanması, taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi, işletme ruhsatı alamaması, her ne sebeple olursa olsun işletme ruhsatının iptal edilmesi veya üst üste iki taksitin vadesinde ödenmemesi hallerinde kira sözleşmesi, 2886 sayılı Devlet İhale Kanununun 62. Maddesine göre tebligat yapmaya gerek kalmaksızın idarece feshedilerek, kesin teminatı gelir kaydedilir ve tarım arazilerinin kiraya verilmesine ilişkin sözleşmeler hariç cari yıl kira bedelinin yüzde yirmibeşi tazminat olarak tahsil edilir. Sözleşmenin feshedildiği tarihten sonraki döneme ilişkin varsa kira bedeli öncelikle kiracıdan alınacak tazminata mahsup edilir.
…” hükme rağmen,
Kiracının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesine rağmen sözleşmenin İdare tarafından feshedilmediği, cari yıl kira bedelinin yüzde yirmibeşinin tazminat olarak tahsil edilmemesi sebebiyle kamu zararına sebebiyet verildiği,
Muhasebe yetkilisinin tarh ve tahakkuk aşaması tamamlanmış gelir ve alacakların tahsilinden sorumluluğu bulunduğundan, sorgu konusu olayda ise Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanlığınca, Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına kira sözleşmesi ile ilgili herhangi bir talimat veya bilginin zamanında verilmediği savunmaların incelenmesi sonucunda anlaşıldığından, Muhasebe Yetkilisi …'ın (Muhasebe Müdürü) oluşan kamu zararından sorumluluğu bulunmadığı,
Kira süresinin 11.10.2022 tarihinde bittiği, kiracının faaliyetlerini 31.12.2022 tarihinde sonlandırdığı, Sözleşmenin 11'inci maddesi hükmü gereği alınması gereken tazminatın kayıtlara alınması ve takibi için Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazı yazıldığı, kiracının sözleşmeyi imzalamasından Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına 05.09.2023 tarihli yazının yazılmasına kadar olan süreç değerlendirildiğinde, kiracının taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı alamaması sebepleriyle kira sözleşmesinin İdarece zamanında feshedilmediği ve dolayısıyla Sözleşmenin 11'inci maddesi hükmü gereği tazminatın tahakkuku ile Strateji Geliştirme Daire Başkanlığına bildirilmesi gereken işlemlerin zamanında ve gerekli şekilde yapılmadığı, gerekçesiyle,
Tahsil edilemeyen tazminat tutarı olan toplam … TL'lik kamu zararından, Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı … tek başına sorumlu tutulmuştur.
Konu ile İlgili Süreçte Yapılan Yazışmaların İçeriği ve Yapılmayan İşlemler ile İlgili Değerlendirme
Üniversite Sağlık, Kültür ve Spor (SKS) Daire Başkanlığı tarafından Yüklenici (kiracı) firmaya gönderilen 13.01.2022 tarihli yazıda;
Üçer aylık dönemler halinde 1 yıllık kira bedellinin dörtte biri olan 2. taksitin kiracı tarafından yatırılmadığının tespit edildiğini, kira bedellerinin son ödeme tarihine kadar yatırılması hususunun kiracıya tebliğ edildiğini ve bir sonraki taksit tutarlarının da vadesinde (11.04.2022) ödenmemesi halinde, kira sözleşmesinin sözleşme hükümlerince İdare tarafından feshedileceğinin bildirilmiştir.
Bu yazı üzerine, kiracı tarafından 3. taksit tarihi olan 11.04.2022 tarihine kadar 2. ve 3. taksit tutarları Üniversitenin ilgili hesaplarına yatırılmamış olmakla birlikte, 12.04.2022 tarihinde Üniversite Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı banka hesabına yıllık kira bedellerinin (KDV Dahil) dörtte biri tutarında “Rektörlük yerleşkesi kantin kira ödemesi” açıklamasıyla … TL ödeme yapılmıştır.
Kiracı firmaya gönderilen yazının teslim edildiğine dair PTT kaydının, kira sözleşmeleri ve kiracı tarafından yapılan ödemeye ilişkin banka dekont örnekleri, SKS Dairesi tarafından 13.04.2022 tarihli yazı ekinde, konu hakkında yapılması gereken işlemlere ilişkin Üniversite Hukuk Müşavirliği görüşü sorulmuştur.
Hukuk Müşavirliği’nden alınan 25.04.2022 tarihli cevabi yazıda ise; görüş talep yazısındaki bazı bilgi ve belge eksiklikleri nedeniyle görüş cevabı verilemediği belirtilmekte olup; şekli bazı eksikliklerden bahsedilmekte, “üçer aylık dönemlerin” başlama tarihlerinin net olmadığı ve buna benzer “eksikliklere” değinilerek Sözleşme metni eleştirilmekte ve fakat bununla birlikte, kiracının “fazla kira tutarı yatırdığı” gibi (ayrıntılı hesabı gösterilerek) ispatlanmamış olan bir iddia ortaya atılmıştır.
Bunun üzerine, SKS Daire Başkanlığı’nca Hukuk Müşavirliği’nin ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgeler, 26.04.2022 tarihli yazı ekinde Hukuk Müşavirliği’ne iletilmiştir.
Bu şekilde görüş talep edilen konu hakkında istenen bilgi ve belgelerin tamamlanmış olmasına rağmen, SKS Daire Başkanlığı tarafından yapılması gerekenin işlemlere esas olmak üzere Hukuk Müşavirliği’nden herhangi bir cevap gönderilmemiştir.
Daha sonra, görüş talebine esas konunun SKS Daire Başkanı’nca, Genel Sekreterlik ve Rektörlük Makamı ile (anlaşıldığı kadarıyla gayrı resmi olarak) paylaşılması neticesinde ise, öğrencilere sunulan hizmetlerde aksama yaşanmaması amacıyla, “sözleşmenin feshi yoluna gidilmemesi” yönünde talimat verildiği, anlaşılmaktadır.
İlgili hesap dönemine ilişkin Sayıştay denetiminde, konunun Denetçilere aktarıldığı, sözleşme süresinin sona erdiği tarihten itibaren sunulan hizmetlerin aksamamasını temin etmek üzere sözleşme eki kira şartnamesinin 23’üncü maddesi 1’inci fıkrası (j) bendindeki;
“Kiracı sözleşme bitiminden 15 gün önce talep yapıldığı taktirde yeni ihalenin kesinlik kazanmasına kadar kiraya verilen yeri açık bulundurmak zorundadır. Ancak süre 3 (Üç) ayı geçemez.” hükmüne istinaden, ita amiri (üst yönetici) olan Rektör tarafından, mevcut kiracının hizmet sunumuna devam etmesinin uygun görüldüğünün belirtildiği, anlaşılmaktadır.
2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’nun; “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde; katma bütçeli idarelerin (özel bütçeli) genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanun'da yazılı hükümlere göre yürütüleceği,
Aynı Kanun’un “İhale yetkilisi” başlıklı 3’üncü maddesinde; bu Kanun’da yazılı işleri yaptırmaya ve ihaleye, idarelerin ita amirlerinin yetkili olduğu,
Aynı Kanun’un “İhalenin sözleşmeye bağlanması” başlıklı 53’üncü maddesinde; bütün ihalelerin bir sözleşmeye bağlanacağı, sözleşmenin idare adına ita amiri tarafından imzalanacağı,
Aynı Kanun’un “İhale kararlarının onayı ve iptal edilmesi” başlıklı 31’inci maddesinde; ihale komisyonları tarafından alınan ihale kararlarının, ita amirlerince karar tarihinden itibaren en geç 15 işgünü içinde onaylanacağı veya iptal edileceği, ita amirince ihale kararı iptal edilirse ihalenin hükümsüz sayılacağı,
Hükümlerine yer verilmiştir.
Görüldüğü üzere, 2886 sayılı Kanun hükümleri uyarınca yapılacak ihalelerin, ita amiri (üst yönetici) onayıyla yapılmakta ve ihale sonrası imza aşamasına gelen sözleşme metinlerinin, İdareyi temsilen ita amirleri (üst yöneticiler) tarafından imzalanması gerekmekte, aynı şekilde, imzalanan bu sözleşmelerin feshinin de, yine ita amirinin yetkisi ve uhdesinde olup, ihale sürecinin sekretaryası ve ihale sonucu imzalanan sözleşmeler kapsamında yapılacak denetim ve takip işlemlerinin ilgili birim (işbu dosya içeriği itibariyle) Sağlık, Kültür ve Spor Dairesi tarafından yürütülmek zorunluluğu söz konusu ise de, imzalanan sözleşmelerin feshedilmesi yetkisinin SKS Daire Başkanı’nda olmadığı tereddütsüz ve açık olan bir husustur.
Bununla birlikte, imzalanan sözleşmenin feshine ilişkin işlemlerin yapılması talimatına istinaden düzenlenen 12.04.2023 tarihli Rektörlük “Olur”una kadar geçen süreçte yapılması gereken işlemlerin, geç tesis edilmesi sebebiyle bir kamu zararı oluştuğu kabul edilebilirse de, bu kamu zararının tek sorumlusunun SKS Daire Başkanı olmadığı aşikardır.
Çünkü, SKS Daire Başkanlığı’nın 05.09.2023 tarihli (Rektör Yardımcısı imzalı) yazısında, İş’le ilgili Sözleşmenin süresinin tamamlandığı, (üstelik) yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için takip işlemlerine başlanılması hususunda Strateji Geliştirme Daire Başkanlığı’na talimat (Genel Sekreterliğe bilgi) verilmiştir.
Bu durumda, konu hakkında Üniversite’nin ilgili birimleri talimat alarak bilgi sahibi olmuşlardır.
Üniversite Hukuk Müşavirliği’nin Konu ile İlgili Yaklaşımı ve Görüşü
04.06.2024 tarihinde SKS Daire Başkanlığı tarafından Strateji Geliştirme Başkanlığı’na gönderilen yazıda (yukarıda bahsedilen) 05.09.2023 tarihli yazının akıbeti sorulmuş, bu yazıya Strateji Geliştirme Başkanlığı’nın gönderdiği 07.06.2024 tarihli cevabi yazıda, Hukuk Müşavirliği’nin konuyla ilgili 06.06.2024 tarihli bilgilendirme yazısı (ek olarak) gönderilmiştir.
Hukuk Müşavirliği’nin konuyla ilgili 06.06.2024 tarihli bilgilendirme yazısında ise; yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için icra takibi, alacak dosyası açılması ve buna benzer hukuksal süreçlere dair işlemlere başlanıldığından bahsedilmemiş olup, Sayıştay 8. Dairesi’nin 46 sayılı İlamı hükmüne değinilerek ve temyiz sürecine de atıf yapılarak, İlamların kesinleşmesi sonrasında ilgiliden/sorumludan tahsili yoluna gidileceği, belirtilmiştir.
Sonuç Olarak
İncelenen ve detayları anlatılan yazışmalardan görüldüğü üzere;
Yüklenicinin (kiracının) Sözleşme ve ayrıca Şartname’ deki yükümlülükleri yerine getirmemiş olması nedeniyle, Sözleşmenin fesh edildiği ve bu bağlamda da kesin teminat tutarlarının gelir kaydedilmesi ve de Sözleşmenin 11 ve 14’üncü maddelerine göre hesaplanması gereken tazminat ve ceza tutarları için,
Kamu Zararları Tahsiline İlişkin Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre tahsil edilmesi maksadıyla, Strateji Geliştirme Başkanlığı (Muhasebe Yetkilisi) tarafından kaydi (muhasebe) takibi işlemlerine başlanılmış olması ve buna mukabil alacak takip dosyasının Hukuk Müşavirliği’nce hazırlanıp yetkili Mahkemede alacak davası açılması gerekirken, Üniversite yönetimi tarafından sürecin, Sayıştay 8. Dairesi’nde Üniversite “lehine” sonuçlanmış ilk aşaması sonrasındaki Temyiz Kurulu’nun kararı beklenmektedir.
İlama esas olayda 19.10.2006 tarih ve 26324 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kamu Zararlarının Tahsiline İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in zamanaşımını düzenleyen 19’uncu maddesi bağlamında, 10 yıllık sürenin dolmadığı ve bu anlamda zamanaşımına uğramış bir alacak söz konusu olmadığı da dikkate alındığında, yargısal (adli) yollardan takip edilmesi gereken alacaklarla ilgili olarak, alacakların kaydi ve icrai takibi ile ilgili sürecin, konuya vakıf olan diğer iki birim tarafından ve ayrıca üst yönetici seviyesinde doğru zamanlama ile yürütülmediği ve bununla birlikte alacakların (adli yargı mercilerinde) dava/icra takibi yoluyla tahsil sürecinin başlatılmadığı açıktır.
Bu itibarla:
Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m2 yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
46 sayılı Daire İlamının 6’ncı maddesi:
(A) bendi hükmü ile; kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi nedeniyle toplam … TL'lik kamu zararının,
(C) bendi hükmü ile; taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmeyen ve işletme ruhsatı almayan kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi neticesinde oluşan toplam … TL (… x …) kamu zararının,
Diğer Sorumlu (Sağlık Kültür Spor Daire Başkanı) …'e tek başına ödettirilmesi, yönünde tesis edilen kararın TASDİKİNE, (Üye …’un aşağıda yazılı karşı oyuna/azınlık görüşüne karşı) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren onbeş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 15.01.2025 tarih ve 57635 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilam tanzim kılındı.
KARŞI OY/AZINLIK GÖRÜŞÜ
Üye …
46 sayılı İlamın 6’ncı maddesiyle; Üniversitenin Rektörlük yerleşkesinde bulunan … ili, … ilçesi, … Mahallesi … ada … parselde bulunan toplam 293 m² yüz ölçümüne sahip kantin ve depo niteliğindeki taşınmazın kiraya verilmesine ilişkin olarak;
A) Kira süresi sona ermesine ve kiracı tarafından taşınmazın idareye teslim edilmemesine rağmen gecikme cezası kesilmemesi,
C) Taahhüdünü sözleşme ve şartname hükümlerine uygun olarak yerine getirmemesi ve işletme ruhsatı almamasına rağmen kiracıdan sözleşme gereği tahsil edilmesi gereken tazminat bedelinin tahsil edilmemesi,
Konularından oluşan kamu zararının sorumlusuna (Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanına), ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz dilekçesine ekli belgeler incelendiğinde, Sağlık Kültür ve Spor Daire Başkanının kira sözleşmesi süresi içinde kiracıya gerekli uyarıyı yaptığı, Üniversitenin Hukuk Müşavirliğinden somut olayla ilgili görüş istediği ancak görüş talebine cevap alamadığı, aynı zamanda konuyu sözlü olarak Rektörlük Makamına ilettiği;
Ancak, kiracının sorumluluklarını yerine getirmemesine rağmen, süresi 1 yıl olan kiralama işleminin Rektörlük Makamınca öğrenci hizmetlerinin aksamaması için devam ettirilmesinin uygun görüldüğü;
Diğer yandan, somut olayın pandemi koşulların etkisinin devam ettiği 2022 yılıyla ilgili olduğu dikkate alındığında, yargı raporunda kamu zararı değerlendirmesinin bu yönden dikkate alınmamış olduğu;
Ayrıca, konunun SKS Daire Başkanı tarafından 2022 yılı denetimleri kapsamında Sayıştay Denetim Ekibine de sorulduğu yani, konunun denetimle değil İdarenin çözüm arayışıyla gündeme geldiği;
Anlaşılmaktadır.
Hukuken üzerine düşen sorumluluğu Hukuk Müşavirliği ile yazışarak, Rektörlük Makamına konuyu ileterek ve denetim ekibinden görüş isteyerek yerine getiren SKS Daire Başkanının Daire İlamına konu edilen kamu zararından sorumlu olduğundan ya da tek başına sorumlu olduğundan bahsedilemez. Zira, somut olayda kendisine görüş sorulan Hukuk Müşaviri ile sözleşmeyi imzalayıp yürütme yetkisine sahip olan ve konuya vakıf olduğu değerlendirilen Rektörün süresi içinde fesih dahil cezai işlemleri başlatması gerekirdi.
Belirtilen nedenlerle, kamu zararı sorumluluğuna Rektör ile Hukuk Müşavirinin de dahil edilmesi gerekmektedir.
Bu itibarla, İlam hükmünün sorumluluktan Bozulmasına ve yeniden hüküm tesis edilmesini teminen Dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesi uygun olacaktır.