Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2021
Daire
1
Dosya No
53751
Tutanak No
58037
Tutanak Tarihi
14.05.2025
Konu
Personel Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Özel kalem müdürü olarak görev yapan ilgilinin, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi.
103-6B sayılı İlam ile; ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı sorumlu tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59’uncu maddesinde; “... Başbakanlık ve Bakanlık Müşavirlikleriyle Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliklerine, … Özel Kalem Müdürlüklerine, ... bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir ...
Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” hükmü yer almaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla;
a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda,
…
istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır.
Ancak;
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun değişik 59 uncu maddesinde belirtilen istisnai memurluklara,
…
yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz. ”
“Sınav şartı” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.” hükmü,
Anılan Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak 21.01.2012 tarihli ve 28180 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve söz konusu atama tarihinde yürürlükte olan ... Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin;
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları ve kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Unvan değişikliğine tabi kadrolar:
a) Mühendis, mimar, şehir plancısı, ... veteriner hekim, biyolog, psikolog, ..."
“Unvan değişikliği sınavı sonucu atanacaklarda aranan genel şartlar” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“Unvan değişikliğine tabi kadrolara atanabilmek için Bakanlığın görev alanı ile ilgili mesleki veya teknik öğrenimi bitirenlerden hizmetine ihtiyaç duyulan unvanlar için yazılı ve sözlü olarak açılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma şartı aranır.”
“Unvan değişikliği sınavı” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“5 inci maddede yer alan unvan değişikliğine tabi kadrolara, bu unvanları en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz etmiş bulunan personelin atanması, eğitime tabi tutulmaksızın yapılacak unvan değişikliği sınavı sonucundaki başarısına göre gerçekleştirilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamalar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve bahse konu Genel Yönetmelik hükümleri kapsamındadır.
Diğer taraftan 657 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesinde belirtilen istisnai memurluklara yapılacak atamalar, Genel Yönetmelik kapsamı dışında olmakla birlikte mezkûr Kanunun 59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları kadroların, emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarda herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Sorumluların temyiz dilekçelerinde mülga Devlet Personel Başkanlığının 7 adet görüşüne yer verildiği, ancak bahse konu görüşlerden 5’inin ilam konusu hususla ilgisi olmadığı anlaşılmıştır.
İstisnai memuriyetten şube müdürlüğüne atanmayla ilgili olan diğer 2 adet görüş;
1- Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına vermiş olduğu 29.04.2019 tarihli ve 2748 sayılı görüş yazısında; "... istisnai memurluk kadrolarında daha önce görev yapmış olanlar veya halen görev yapanların, ... görevde yükselmeye tabi kadrolara, mevzuatla aranan öğrenim, hizmet süresi, sertifika vb. şartların taşınması kaydıyla genel hükümlere göre sınavsız atanmalarının mümkün olduğu, unvan değişikliğine tabi kadrolara ise halen istisnai memurluk kadrolarında bulunanların durumlarına uygun kadrolara sınavsız atanabilecekleri... mütalaa edilmektedir.”
2- Bakanlığa vermiş olduğu 29.12.2003 tarihli ve 25288 sayılı görüş yazısında; "... dört yıllık fakülte mezunu ve halen memur kadrosunda görev yapmakta olan ...' ün daha önce 657 sayılı Kanunun 59 ve 60 inci maddeleri çerçevesinde Bakanlık Müşaviri olarak çalışmış olması sebebiyle uzman kadrosuna mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla, görevde yükselme eğitimi ve sınavı şartı aranmaksızın atanması hususunun Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun mütalaa edilmektedir.”
Şeklindedir.
Mülga Devlet Personel Başkanlığının Bayındırlık ve İskân Bakanlığına vermiş olduğu 29.12.2003 tarihli görüş yazısı incelendiğinde, İdareye olumlu veya olumsuz herhangi bir görüş verilmediği görülmektedir. Görüşün son paragrafında; “Bakanlık Müşaviri olarak çalışmış olması sebebiyle uzman kadrosuna mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla, görevde yükselme eğitimi ve sınavı şartı aranmaksızın atanması hususunun Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun mütalaa edilmektedir.” denilmiştir. Söz konusu yazıda; “mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla” ifadesine yer verilmiş, atamanın yapılıp yapılamayacağı hususunun İdarece değerlendirilmesinin gerektiği belirtilmiştir.
Yine mülga Devlet Personel Başkanlığının Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına vermiş olduğu 29.04.2019 tarihli ve 2748 sayılı görüş yazısında ise; “Bu itibarla, istisnai memurluk kadrolarında daha önce görev yapmış olanlar veya halen görev yapanların, Üst Kurulunuzda yer alan görevde yükselmeye tabi kadrolara, mevzuatla aranan öğrenim, hizmet süresi, sertifika vb. şartların taşınması kaydıyla, genel hükümlere göre sınavsız atanmalarının mümkün olduğu, unvan değişikliğine tabi kadrolara ise halen istisnai memurluk kadrolarında bulunanların durumlarına uygun kadrolara sınavsız atanabilecekleri ancak söz konusu ilgililerin bahsi geçen Yönetmelik kapsamında yer alan bir görevde çalışmaları halinde atanmalarının unvan değişikliği sınavında başarılı olmaları ve mevzuatla aranan diğer şartları taşımaları kaydıyla mümkün bulunduğu mütalaa edilmekle birlikte, konunun yukarıda yer verilen hükümler ile ilgili Danıştay ve Sayıştay Kararı çerçevesinde Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun görülmektedir” denilmiştir.
Görüş yazısında bahsi geçen Danıştay Kararının ilgili kısmı;
“Diğer taraftan, ilgi yazınızda yer alan atanma hususuna ilişkin benzer bir konuda, mahalli idareler personeline yönelik olarak o dönemde yürürlükte bulunan, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin "Hizmet grupları arasında geçişler" başlıklı 20'nci maddesinin (ç) fıkrasında yer alan; "İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir." hükmünün yürürlüğü hususu yargıya intikal etmiş ve bu hususta Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından 01/04/2010 tarihinde verilen 2010/70 sayılı Kararda anılan hükmün yürürlüğü durdurulmuş ve söz konusu hüküm 07.05.2014 gün ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri ile de yürürlükten kaldırılmıştır.”
Şeklindedir.
04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20’nci maddesinin (ç) fıkrasındaki, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün yürütmesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile durdurulduğundan uygulama imkânı bulunmamaktadır. Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararıyla 04.11.2011 tarihinde oybirliğiyle bu fıkranın iptaline karar verilmiştir. Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararına yapılan temyiz talebi İdari Dava Daireleri Kurulunun 19.06.2014 tarihli 2012/1672 Esas ve 2014/2742 sayılı Kararıyla oybirliğiyle reddedilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararında;
“…Belirtilen hukuksal duruma göre, görevde yükselme kapsamında bulunmayan istisnai memurluklara sınavsız atama yapılacağı açıktır. Ancak, istisnai memurluklarda görev yapan veya daha önce görev yapmış olanların, görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan (Yönetmelik kapsamındaki) kadrolara sınavsız atanabileceklerine ilişkin bir düzenlemeye, dava konusu Yönetmeliğin dayandığı anılan yasalarda ve Genel Yönetmelikte yer verilmemiştir.
Diğer taraftan, 657 sayılı Yasada Devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiş, anılan Yasaya dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Genel Yönetmelikte de görevde yükselmenin esaslarının aynı ilkelere dayandırılmış olması karşısında, istisnai memurluklarda çalışan veya çalışmış olanların, dava konusu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara sınavsız atanabilmeleri yönündeki düzenleme kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu gibi eşitlik ilkesine de uygun düşmemektedir.”
İfadelerine yer verilerek, istisnai memurluklarda görev yapan veya daha önce görev yapmış olanların, görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan (Yönetmelik kapsamındaki) kadrolara sınavsız atanamayacakları açıkça belirtilmiştir.
Sonuç olarak, aynı veya benzer konuda mülga Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüşler şahsına ve olayına münhasır olup, söz konusu görüşlere istinaden üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Yine sorumluların temyiz dilekçelerinde, Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunan yönetici kadrolarından görevde yükselme veya unvan değişikliğine tabi kadrolara sınavsız atama yapılması bakımından idarenin takdir yetkisini kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi ve atama yapılacak kadro için aranan öğrenim şartının sağlanması koşuluyla Genel Yönetmelik kapsamı dışındaki aynı veya üst görevlerden şube müdürü kadrosuna atama yapılabileceği ifade edilmişse de, yukarıda yer verilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve ... Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili hükümleri söz konusu duruma cevaz vermemektedir. Bu itibarla, sorumluların Genel Yönetmelik kapsamı dışındaki aynı veya üst görevlerden şube müdürü, mühendis vb. kadrolara sınavsız atama yapılabileceğine ilişkin iddiaları yersizdir.
Söz konusu atamanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan ... Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre, unvan değişikliğine tabi bir kadro olan mühendis kadrosuna atanacak personelin unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunu sağlaması gerekmektedir.
...’nın HİTAP Belgesi (hizmet cetveli) incelendiğinde;
- 18.04.2012 tarihinde ... Bakanlığında özel kalem müdürü kadrosuna,
- 27.04.2012 tarihinde ise unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen anılan Bakanlıkta mühendis kadrosuna,
Atandığı görülmüştür.
Bu nedenle, 18.04.2012 tarihinde ... Bakanlığında özel kalem müdürü kadrosuna atanan adı geçen personelin 27.04.2012 tarihinde aynı Bakanlıkta mühendis kadrosuna atanması mevzuata aykırıdır.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde yer alan “… g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, …” hükmü gereği kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Kendisine ödenen mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları ile anılan Bakanlıkta atanabileceği memur kadrosunun gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları arasındaki fark kamu zararıdır.
Sorumluluk yönünden inceleme;
Ödemelerin dayanağı mevzuata aykırı atama olduğundan; atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire arz eden Diğer Sorumlu ..., söz konusu kamu zararından sorumludur.
...’nın mühendis kadrosuna atanması 27.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiğinden, 2021 yılında yapılan ödemelere ilişkin söz konusu evraklarda imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin 27.04.2012 tarihli atamaya esas belgeleri görme ve bu belgelerin mevzuata uygunluğunu kontrol etme imkânı bulunmadığından bu kişilere sorumluluk yüklenmesi hukuken mümkün değildir.
Bu itibarla, ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi uyarınca kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumlunun itirazının Reddedilerek 103-6B sayılı İlam ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ..., 8. Daire Başkanı ..., 7. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 14.05.2025 tarih ve 58037 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunan istisnai memur kadroları ya da yönetici kadrolarında görev yapmakta olan veya daha önce bu kadrolarda görev yapmış olanların; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi ve atama yapılacak kadro için aranan öğrenim şartını sağlamaları koşuluyla Genel Yönetmelik kapsamındaki şube müdürü, mühendis, biyolog vb. kadrolarına görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına tabi olmadan atanmalarında yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca hukuki bir engel bulunmamaktadır.
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ..., 27.04.2012 tarihli olur ile ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanmıştır. Özel kalem müdürü kadro unvanının gerek Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunması ve gerekse yönetici kadrosu olması nedeniyle, mühendis kadrosuna atanma işlemi mevzuata uygun olarak tesis edilmiştir.
Atama yasal düzenlemelere uygun olduğundan, ortada bir kamu zararı bulunmamaktadır. Tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
7. Daire Başkanı ... ve Üye ...’un karşı oy gerekçesi
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girmeden ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanması suretiyle kamu zararına neden olunduğuna hükmedilmiştir.
Atama, Kurumun Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 24’üncü maddesine göre üst görevden alt göreve atama mahiyetinde yapılmış olup hukuka uygundur.
Kaldı ki sorumluların savunmaları ekinde yer alan Devlet Personel Başkanlığının 12.06.2007 tarih ve 8674 sayılı görüşünde; Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda bulunan birisinin öğrenim durumu itibariyle uygun olmak koşuluyla unvan değişikliği sınavına tabi olmaksızın atanmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 15/2 maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır. Mevzuatta tereddüt halinde görüş vermeye yetkili kılınmış bir kurumun olumlu görüşüne istinaden tesis edilen idari işlemin kabul edilmeyerek yapılan işlemi hukuka aykırı kabul etmek ve kamu zararına hükmetmek hukuk güvenliği açısından kabul edilebilir bir durum değildir.
Söz konusu atama işleminin hukuka aykırılığı kabul edilse bile, işlemi tesis edenler hakkında idari veya cezai işlem yapılması için suç duyurusunda bulunulması yerine kamu zararına hükmedilmesi, 6085 sayılı ve 5018 sayılı Kanunlar çerçevesinde kamu zararı kavramı ile bağdaşmayacağından çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
8. Daire Başkanı ..., Üye ... ve Üye ...’un karşı oy gerekçesi
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını yerine getirmeden ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanması nedeniyle kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmiştir.
Daire İlamında; kamu zararından atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire (Bakana) arz eden Diğer Sorumlu ... tek başına sorumlu tutulmuştur.
Oysa söz konusu atama onayı incelendiğinde; atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire (Bakana) arz eden Diğer Sorumlu ... ile birlikte atama onayını paraflayan Müsteşar Yardımcısı Vekili ... ve Müsteşar ... ile atamaya yetkili amir olan Bakan’ın imzası bulunmaktadır. Ancak 5018 sayılı Kanun’un “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 10’uncu maddesinde; Bakanların, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile hukuki ve mali konularda Cumhurbaşkanına karşı sorumlu oldukları hüküm altına alındığından, atamaya yetkili amir olan Bakan’a sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir.
Açıklanan sebeplerle, atama onayını paraflayan Müsteşar Yardımcısı Vekili ... ve Müsteşar ...’ın da sorumluluğa dahil edilmesi açısından Daire Kararının Bozulması gerekir.
103-6B sayılı İlam ile; ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu sebep olunan ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
Söz konusu hükme karşı sorumlu tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme;
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstisnai memurluklar” başlıklı 59’uncu maddesinde; “... Başbakanlık ve Bakanlık Müşavirlikleriyle Basın ve Halkla İlişkiler Müşavirliklerine, … Özel Kalem Müdürlüklerine, ... bu Kanunun atanma, sınavlar, kademe ilerlemesi ve dereceye yükselmesine ilişkin hükümleriyle bağlı olmaksızın tahsis edilmiş derece aylığı ile memur atanabilir ...
Birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları bu kadrolar emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarında herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmaz. Bu görevlerde bulunan memurların emeklilik kıdemleri yürümekte devam eder.” hükmü yer almaktadır.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik’in “Kapsam” başlıklı 2’nci maddesinde;
“Bu Yönetmelik, özel kanunlardaki düzenlemeler saklı kalmak kaydıyla;
a) 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (III) sayılı cetvellerde yer alan kadrolarda,
…
istihdam edilen personelin, müdür ve daha alt görevlere yapılacak görevde yükselme mahiyetindeki asaleten atamaları ile en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz edilen unvanlara ilişkin unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamaları hakkında uygulanır.
Ancak;
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun değişik 59 uncu maddesinde belirtilen istisnai memurluklara,
…
yapılacak atamalarda bu Yönetmelik hükümleri uygulanmaz. ”
“Sınav şartı” başlıklı 8’inci maddesinde;
“Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir.” hükmü,
Anılan Genel Yönetmelik hükümlerine dayanılarak 21.01.2012 tarihli ve 28180 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan ve söz konusu atama tarihinde yürürlükte olan ... Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği’nin;
“Görevde yükselme ve unvan değişikliğine tabi görev grupları ve kadrolar” başlıklı 5’inci maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Unvan değişikliğine tabi kadrolar:
a) Mühendis, mimar, şehir plancısı, ... veteriner hekim, biyolog, psikolog, ..."
“Unvan değişikliği sınavı sonucu atanacaklarda aranan genel şartlar” başlıklı 9’uncu maddesinde,
“Unvan değişikliğine tabi kadrolara atanabilmek için Bakanlığın görev alanı ile ilgili mesleki veya teknik öğrenimi bitirenlerden hizmetine ihtiyaç duyulan unvanlar için yazılı ve sözlü olarak açılacak unvan değişikliği sınavında başarılı olma şartı aranır.”
“Unvan değişikliği sınavı” başlıklı 15’inci maddesinin birinci fıkrasında;
“5 inci maddede yer alan unvan değişikliğine tabi kadrolara, bu unvanları en az ortaöğretim düzeyinde mesleki veya teknik eğitim sonucu ihraz etmiş bulunan personelin atanması, eğitime tabi tutulmaksızın yapılacak unvan değişikliği sınavı sonucundaki başarısına göre gerçekleştirilir.”
Hükümleri yer almaktadır.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine göre, unvan değişikliği mahiyetindeki asaleten atamalar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve bahse konu Genel Yönetmelik hükümleri kapsamındadır.
Diğer taraftan 657 sayılı Kanun’un 59’uncu maddesinde belirtilen istisnai memurluklara yapılacak atamalar, Genel Yönetmelik kapsamı dışında olmakla birlikte mezkûr Kanunun 59’uncu maddesinin ikinci fıkrasında, birinci fıkrada sayılan memurların bulundukları kadroların, emeklilik aylığının hesabında ve diğer memurluklara naklen atanmalarda herhangi bir sınıf için kazanılmış hak sayılmayacağı hüküm altına alınmıştır.
Sorumluların temyiz dilekçelerinde mülga Devlet Personel Başkanlığının 7 adet görüşüne yer verildiği, ancak bahse konu görüşlerden 5’inin ilam konusu hususla ilgisi olmadığı anlaşılmıştır.
İstisnai memuriyetten şube müdürlüğüne atanmayla ilgili olan diğer 2 adet görüş;
1- Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına vermiş olduğu 29.04.2019 tarihli ve 2748 sayılı görüş yazısında; "... istisnai memurluk kadrolarında daha önce görev yapmış olanlar veya halen görev yapanların, ... görevde yükselmeye tabi kadrolara, mevzuatla aranan öğrenim, hizmet süresi, sertifika vb. şartların taşınması kaydıyla genel hükümlere göre sınavsız atanmalarının mümkün olduğu, unvan değişikliğine tabi kadrolara ise halen istisnai memurluk kadrolarında bulunanların durumlarına uygun kadrolara sınavsız atanabilecekleri... mütalaa edilmektedir.”
2- Bakanlığa vermiş olduğu 29.12.2003 tarihli ve 25288 sayılı görüş yazısında; "... dört yıllık fakülte mezunu ve halen memur kadrosunda görev yapmakta olan ...' ün daha önce 657 sayılı Kanunun 59 ve 60 inci maddeleri çerçevesinde Bakanlık Müşaviri olarak çalışmış olması sebebiyle uzman kadrosuna mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla, görevde yükselme eğitimi ve sınavı şartı aranmaksızın atanması hususunun Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun mütalaa edilmektedir.”
Şeklindedir.
Mülga Devlet Personel Başkanlığının Bayındırlık ve İskân Bakanlığına vermiş olduğu 29.12.2003 tarihli görüş yazısı incelendiğinde, İdareye olumlu veya olumsuz herhangi bir görüş verilmediği görülmektedir. Görüşün son paragrafında; “Bakanlık Müşaviri olarak çalışmış olması sebebiyle uzman kadrosuna mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla, görevde yükselme eğitimi ve sınavı şartı aranmaksızın atanması hususunun Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun mütalaa edilmektedir.” denilmiştir. Söz konusu yazıda; “mevzuatta belirtilen diğer şartları taşıması kaydıyla” ifadesine yer verilmiş, atamanın yapılıp yapılamayacağı hususunun İdarece değerlendirilmesinin gerektiği belirtilmiştir.
Yine mülga Devlet Personel Başkanlığının Radyo ve Televizyon Üst Kurulu Başkanlığına vermiş olduğu 29.04.2019 tarihli ve 2748 sayılı görüş yazısında ise; “Bu itibarla, istisnai memurluk kadrolarında daha önce görev yapmış olanlar veya halen görev yapanların, Üst Kurulunuzda yer alan görevde yükselmeye tabi kadrolara, mevzuatla aranan öğrenim, hizmet süresi, sertifika vb. şartların taşınması kaydıyla, genel hükümlere göre sınavsız atanmalarının mümkün olduğu, unvan değişikliğine tabi kadrolara ise halen istisnai memurluk kadrolarında bulunanların durumlarına uygun kadrolara sınavsız atanabilecekleri ancak söz konusu ilgililerin bahsi geçen Yönetmelik kapsamında yer alan bir görevde çalışmaları halinde atanmalarının unvan değişikliği sınavında başarılı olmaları ve mevzuatla aranan diğer şartları taşımaları kaydıyla mümkün bulunduğu mütalaa edilmekle birlikte, konunun yukarıda yer verilen hükümler ile ilgili Danıştay ve Sayıştay Kararı çerçevesinde Kurumunuzca değerlendirilmesi uygun görülmektedir” denilmiştir.
Görüş yazısında bahsi geçen Danıştay Kararının ilgili kısmı;
“Diğer taraftan, ilgi yazınızda yer alan atanma hususuna ilişkin benzer bir konuda, mahalli idareler personeline yönelik olarak o dönemde yürürlükte bulunan, Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin "Hizmet grupları arasında geçişler" başlıklı 20'nci maddesinin (ç) fıkrasında yer alan; "İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir." hükmünün yürürlüğü hususu yargıya intikal etmiş ve bu hususta Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu tarafından 01/04/2010 tarihinde verilen 2010/70 sayılı Kararda anılan hükmün yürürlüğü durdurulmuş ve söz konusu hüküm 07.05.2014 gün ve 28993 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmelik hükümleri ile de yürürlükten kaldırılmıştır.”
Şeklindedir.
04.07.2009 tarihli ve 27278 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Mahalli İdareler Personelinin Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmelik’in “Hizmet grupları arasında geçişler” başlıklı 20’nci maddesinin (ç) fıkrasındaki, “İstisnai memurluklarda çalışanlar veya çalışmış olanlar, bu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara, atanacakları kadro için öngörülen şartları taşımaları kaydıyla sınavsız atanabilir.” hükmünün yürütmesi Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile durdurulduğundan uygulama imkânı bulunmamaktadır. Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararıyla 04.11.2011 tarihinde oybirliğiyle bu fıkranın iptaline karar verilmiştir. Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararına yapılan temyiz talebi İdari Dava Daireleri Kurulunun 19.06.2014 tarihli 2012/1672 Esas ve 2014/2742 sayılı Kararıyla oybirliğiyle reddedilmiştir.
Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 01.04.2010 tarih ve 2010/70 sayılı kararı ile Danıştay 5’inci Dairesinin 2009/4677 Esas ve 2011/6294 sayılı kararında;
“…Belirtilen hukuksal duruma göre, görevde yükselme kapsamında bulunmayan istisnai memurluklara sınavsız atama yapılacağı açıktır. Ancak, istisnai memurluklarda görev yapan veya daha önce görev yapmış olanların, görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan (Yönetmelik kapsamındaki) kadrolara sınavsız atanabileceklerine ilişkin bir düzenlemeye, dava konusu Yönetmeliğin dayandığı anılan yasalarda ve Genel Yönetmelikte yer verilmemiştir.
Diğer taraftan, 657 sayılı Yasada Devlet memurluğunda yükselmenin kariyer ve liyakat ilkeleri çerçevesinde yapılması esası benimsenmiş, anılan Yasaya dayanılarak Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Genel Yönetmelikte de görevde yükselmenin esaslarının aynı ilkelere dayandırılmış olması karşısında, istisnai memurluklarda çalışan veya çalışmış olanların, dava konusu Yönetmelik kapsamındaki kadrolara sınavsız atanabilmeleri yönündeki düzenleme kariyer ve liyakat ilkelerine aykırı olduğu gibi eşitlik ilkesine de uygun düşmemektedir.”
İfadelerine yer verilerek, istisnai memurluklarda görev yapan veya daha önce görev yapmış olanların, görevde yükselme veya unvan değişikliği kapsamında bulunan (Yönetmelik kapsamındaki) kadrolara sınavsız atanamayacakları açıkça belirtilmiştir.
Sonuç olarak, aynı veya benzer konuda mülga Devlet Personel Başkanlığınca verilen görüşler şahsına ve olayına münhasır olup, söz konusu görüşlere istinaden üçüncü kişiler hakkında işlem yapılması mümkün bulunmamaktadır.
Yine sorumluların temyiz dilekçelerinde, Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunan yönetici kadrolarından görevde yükselme veya unvan değişikliğine tabi kadrolara sınavsız atama yapılması bakımından idarenin takdir yetkisini kısıtlayıcı bir hüküm bulunmadığı ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi ve atama yapılacak kadro için aranan öğrenim şartının sağlanması koşuluyla Genel Yönetmelik kapsamı dışındaki aynı veya üst görevlerden şube müdürü kadrosuna atama yapılabileceği ifade edilmişse de, yukarıda yer verilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ve ... Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin ilgili hükümleri söz konusu duruma cevaz vermemektedir. Bu itibarla, sorumluların Genel Yönetmelik kapsamı dışındaki aynı veya üst görevlerden şube müdürü, mühendis vb. kadrolara sınavsız atama yapılabileceğine ilişkin iddiaları yersizdir.
Söz konusu atamanın yapıldığı tarihte yürürlükte olan ... Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği hükümlerine göre, unvan değişikliğine tabi bir kadro olan mühendis kadrosuna atanacak personelin unvan değişikliği sınavında başarılı olma koşulunu sağlaması gerekmektedir.
...’nın HİTAP Belgesi (hizmet cetveli) incelendiğinde;
- 18.04.2012 tarihinde ... Bakanlığında özel kalem müdürü kadrosuna,
- 27.04.2012 tarihinde ise unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen anılan Bakanlıkta mühendis kadrosuna,
Atandığı görülmüştür.
Bu nedenle, 18.04.2012 tarihinde ... Bakanlığında özel kalem müdürü kadrosuna atanan adı geçen personelin 27.04.2012 tarihinde aynı Bakanlıkta mühendis kadrosuna atanması mevzuata aykırıdır.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde yer alan “… g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması, …” hükmü gereği kamu zararına sebebiyet verilmiştir. Kendisine ödenen mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları ile anılan Bakanlıkta atanabileceği memur kadrosunun gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme tutarları arasındaki fark kamu zararıdır.
Sorumluluk yönünden inceleme;
Ödemelerin dayanağı mevzuata aykırı atama olduğundan; atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire arz eden Diğer Sorumlu ..., söz konusu kamu zararından sorumludur.
...’nın mühendis kadrosuna atanması 27.04.2012 tarihinde gerçekleştirildiğinden, 2021 yılında yapılan ödemelere ilişkin söz konusu evraklarda imzası bulunan Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlilerinin 27.04.2012 tarihli atamaya esas belgeleri görme ve bu belgelerin mevzuata uygunluğunu kontrol etme imkânı bulunmadığından bu kişilere sorumluluk yüklenmesi hukuken mümkün değildir.
Bu itibarla, ... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını sağlamamasına rağmen 27.04.2012 tarihinde mühendis kadrosuna atanması ve kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi suretiyle 5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesi uyarınca kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumlunun itirazının Reddedilerek 103-6B sayılı İlam ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE, (Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ..., 8. Daire Başkanı ..., 7. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in aşağıda yazılı azınlık görüşleri karşısında) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 14.05.2025 tarih ve 58037 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi/Azınlık görüşü
Temyiz Kurulu ve 5. Daire Başkanı ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunan istisnai memur kadroları ya da yönetici kadrolarında görev yapmakta olan veya daha önce bu kadrolarda görev yapmış olanların; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 68/B maddesinde belirtilen hizmet süresi ve atama yapılacak kadro için aranan öğrenim şartını sağlamaları koşuluyla Genel Yönetmelik kapsamındaki şube müdürü, mühendis, biyolog vb. kadrolarına görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavına tabi olmadan atanmalarında yürürlükteki mevzuat hükümleri uyarınca hukuki bir engel bulunmamaktadır.
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ..., 27.04.2012 tarihli olur ile ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanmıştır. Özel kalem müdürü kadro unvanının gerek Genel Yönetmelik kapsamı dışında bulunması ve gerekse yönetici kadrosu olması nedeniyle, mühendis kadrosuna atanma işlemi mevzuata uygun olarak tesis edilmiştir.
Atama yasal düzenlemelere uygun olduğundan, ortada bir kamu zararı bulunmamaktadır. Tazmin hükmünün kaldırılmasına karar verilmesi gerekir.
7. Daire Başkanı ... ve Üye ...’un karşı oy gerekçesi
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girmeden ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanması suretiyle kamu zararına neden olunduğuna hükmedilmiştir.
Atama, Kurumun Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 24’üncü maddesine göre üst görevden alt göreve atama mahiyetinde yapılmış olup hukuka uygundur.
Kaldı ki sorumluların savunmaları ekinde yer alan Devlet Personel Başkanlığının 12.06.2007 tarih ve 8674 sayılı görüşünde; Özel Kalem Müdürlüğü kadrosunda bulunan birisinin öğrenim durumu itibariyle uygun olmak koşuluyla unvan değişikliği sınavına tabi olmaksızın atanmasının mümkün olduğu belirtilmiştir.
Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Yönetmeliğin 15/2 maddesinde; “Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir.” hükmüne yer verilmiş bulunmaktadır. Mevzuatta tereddüt halinde görüş vermeye yetkili kılınmış bir kurumun olumlu görüşüne istinaden tesis edilen idari işlemin kabul edilmeyerek yapılan işlemi hukuka aykırı kabul etmek ve kamu zararına hükmetmek hukuk güvenliği açısından kabul edilebilir bir durum değildir.
Söz konusu atama işleminin hukuka aykırılığı kabul edilse bile, işlemi tesis edenler hakkında idari veya cezai işlem yapılması için suç duyurusunda bulunulması yerine kamu zararına hükmedilmesi, 6085 sayılı ve 5018 sayılı Kanunlar çerçevesinde kamu zararı kavramı ile bağdaşmayacağından çoğunluk görüşüne katılmıyoruz.
8. Daire Başkanı ..., Üye ... ve Üye ...’un karşı oy gerekçesi
... Bakanlığında özel kalem müdürü olarak görev yapan ...’nın, unvan değişikliği sınavına girip başarılı olma şartını yerine getirmeden ... Bakanlığında mühendis kadrosuna atanması nedeniyle kendisine mühendis kadrosuna ait gösterge, ek gösterge, özel hizmet tazminatı, yan ödeme ve ek ödeme kalemlerinin ödenmesi sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedilmiştir.
Daire İlamında; kamu zararından atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire (Bakana) arz eden Diğer Sorumlu ... tek başına sorumlu tutulmuştur.
Oysa söz konusu atama onayı incelendiğinde; atama teklifini Personel Daire Başkan Vekili unvanı ile atamaya yetkili amire (Bakana) arz eden Diğer Sorumlu ... ile birlikte atama onayını paraflayan Müsteşar Yardımcısı Vekili ... ve Müsteşar ... ile atamaya yetkili amir olan Bakan’ın imzası bulunmaktadır. Ancak 5018 sayılı Kanun’un “Bakanların ve Üst Yöneticilerin Hesap Verme Sorumluluğu” başlıklı 10’uncu maddesinde; Bakanların, kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli kullanılması ile hukuki ve mali konularda Cumhurbaşkanına karşı sorumlu oldukları hüküm altına alındığından, atamaya yetkili amir olan Bakan’a sorumluluk yüklenmesi mümkün değildir.
Açıklanan sebeplerle, atama onayını paraflayan Müsteşar Yardımcısı Vekili ... ve Müsteşar ...’ın da sorumluluğa dahil edilmesi açısından Daire Kararının Bozulması gerekir.