Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2018
Daire
1
Dosya No
53404
Tutanak No
58656
Tutanak Tarihi
26.11.2025
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Yapım İşinde uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi (İKN: ...)’nde uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlar.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Sorumluların temyiz dilekçelerinde özetle:
C) Daire Kararında uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya farklı bir imalat kullanılarak yapılması nedeniyle ...TL kamu zararına sebebiyet verildiğinin belirtildiği,
6 nolu maddede uygulama projesinde bakım onarım komutanlığı, depo binası, teshin merkezi, 6’lı kirpi, 12’li kirpi ve 12’li kirpi oto yıkama mahallerinin çatılarında imalat değişikliğine gidildiği, Bu imalatların içinde bulunan Y. 19.059/055 taş yünü ısı yalıtımı 8cm yapılması imalat pozunun analizinde 10.330.1515 poz nolu bir kat 8cm 150kg/m3 yoğunlukta taş yünü serilmesi olarak tanımlandığı, işin yaklaşık maliyetinde imalatın bir kat olarak hesaplara dahil edildiği, mukayesede azalan imalatın poz detayı ve rayicine, yaklaşık maliyetine uygun düşüldüğü, mahal listesinde tavanlarda sadece Çıplak Taşıyıcı Sistem imalatının belirtildiği, mahal listesinde çatı kaplaması işlerine ilişkin herhangi bir imalat detayı belirtilmemiş olmasına rağmen projedeki poz detayına uygun bir şekilde kesinti yapıldığı, Çelik çatı kaplama detaylarında taş yünü ısı yalıtım 8 cm iki kat (Y.19.059/055 ) poz nolu olarak tariflendirildiği, imalatın poz tarifinde 10.330.1515 rayiç nolu 150 kg/m3 yoğunluğunda, yüklenebilen 8 cm kalınlığında imalatın birim metrekare miktarının zayiatıyla beraber 1.05 m2 olarak belirtildiği ve mukayesede azalan imalat miktarı bu şekilde hesap edilerek düşüldüğü, ... bölgesinde yapılan tüm çatı imalatlarında Y. 19.059/055 taş yünü ısı yalıtımı 8cm yapılması imalat pozunun tek kat olarak uygulandığı,
9 nolu maddede jeneratör binasının zemininde yer alan Y.26.015/023 Terrazo karo ile iç mekan döşeme kaplaması yapılması imalatının yerinde yapılmadığı belirtildiği, Bu imalatın yerine helikopter perdahlı beton döşeme kaplaması imalatı yapıldığı [Ek-15],
12 nolu maddede iş artışı kapsamında yer alan Y.26.008/408A 60x60 cm parlak karo döşeme kaplaması yapılması imalatı yerine Y.26.008/308A 60x60 cm mat karo döşeme kaplaması yapılması imalatının yapıldığı belirtildiği, İmalatın yapımı üzerinden 5 yıl geçmesi, jandarmanın burayı çok aktif olarak kullanması, insan sirkülasyonunun olması nedeniyle koridorlarının temizlik işlerinin kimyasal ürünler İle yapılması ve bu ürünlerin doğal granit zemin kaplamalarını dahi zamanla yüzeyini bozduğundan 5 yıl zeminde sürekli temizlik için kimyasal ürünlerin seramik kaplama zemine uygulandığı düşünülürse şuanda yapılan değerlendirmede buranın mat mı parlak mı olduğu değerlendirilememiş olduğu, Ayrıca malzeme tedariki yapılan firmanın vermiş olduğu bilgilendirme yazısında kullanılan malzemenin parlak karo sırsız olduğu bildirildiği [Ek-16],
13 nolu maddede uygulama projelerine göre er erbaş binasında B 08 kiler Z 08 Mutfak ve Z 09 bulaşıkhane mahallerinin zemin döşemesi yer alan Y.25.116/ Ali poz nolu anti bakteriyel seramik kaplamanın yapılmadığı belirtildiği,
Mukayeseli keşif özetinin azalan imalatın Y.26.005/402: (30x30 cm) veya (33x33 cm) anma ebatlarında, her türlü desen ve yüzey özelliğinde, 1.kalite, renkli seramik yer karoları ile 3 mm derz aralıklı döşeme kaplaması yapılması imalatının metraj cetvelinde Z 08 mutfak ve bulaşıkhane mahalleri seramik kaplama olarak değerlendirildiği ve azalan imalat olarak hesaplara dahil edildiği, B08 kiler mahalline ilişkin azalan veya artan imalat olarak değerlendirme yapılmadığı, İnşaat mahallinde B 08 mahalli anti bakteriyel seramik kaplama olarak yapıldığı, Bu yapılan imalat idarenin lehine olduğu için hesaplamaya dahil edilmediği, Yapımından vaz geçilen imalatın ( Y.25.116/AU) bir metrekare fiyatı 80,19 -TL/m2 olup yerinde yapılan Özel 06 anti bakteriyel seramik kaplama birim fiyatı 167,00 -TL/M2 olduğu, Bu kapsamda 13 nolu sorgu için hesaplama yeniden yapıldığı,
… [Tablo] / Tabloda kamu zararı (Fiyat farkı ve KDV hariç) … -TL olarak hesap edildiği,
15 nolu Maddede Z10 yemekhane mahallinde Y26.020/012A poz nolu renkli mermer döşeme kaplama yapılması İmalatı İş artışı kapsamında antiasittik seramik kaplamaya dönüşmesine rağmen mukayesede Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama imalatı için ayrıca iş artışına gidildiği belirtildiği,
Z10 mahalli İçin uygulama projesinde Y26.020/0I2A poz nolu renkli mermer döşeme kaplaması imalatı olup bu imalat azalan imalat olarak mukayese girildiği, Yerine, artan imalat olarak Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama mukayeseye girildiği, aynı mahal için mükerrer olarak Y.26.005/402 poz nolu (30x30 cm) veya (33x33 cm) anma ebatlarında, her türlü desen ve yüzey özelliğinde, 1.kalite, renkli seramik yer karoları ile 3 mm derz aralıklı döşeme kaplaması yapılması (karo yapıştırıcısı ile) azalan İmalat olarak mukayese girildiği, yerine ve artan imalat olarak özel 06 poz nolu 24x24x14mm antiasit seramik anti bakteriyel yapıştırıcı ve derz dolgusu temin edilerek döşeme ve duvar kaplaması yapılması imalatı tekrar girildiği, Aynı mahal için 2 ayrı poz artan ve 2 ayrı poz azalan olarak mukayese dahil edildiği,
Sayıştay sorgusunda belirtilen Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama imalatı Z10 mahali için fazla ödeme yapıldığı doğru olup ancak aynı mahal için Y.26.005/402 poz nolu (30x30 cm) veya (33x33 cm) seramik kaplama mükerrer düşüldüğü, Yeni hesaplama aşağıda yapıldığı,
… [Tablo] / ZI0 mahalli mukayesede hesap edilen 60*60cm ebatlarında seramik kaplama eklendiği (…), fazladan mukayesede kesilen (…) düşüldüğü ve tutar … olarak hesap edildiği,
Daire Kararında yer alan 1,2,3,4,5,7,8,10,11,14,16,17 ve 18 nolu hususlar geçici kabulde ve kontrol teşkilatının kendi tespit tutanaklarında (Ek-17) belirlendiği, Yapım işinin kesin hesabı tamamlanmadığı, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından sorumlular tarafından savunmalar hazırlanırken kapsamlı inceleme yapılamadığı, Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatıldığı, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahallinde sürekli denetim yapıldığı, Yapılar ilgili idare tarafından aktif olarak kullanılmakta olduğu, oluşan her türlü eksiklikler ve imalat bozulmaları yüklenicinin uhdesinde olduğundan herhangi bir kamu zararı mevcut olmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının 3/C maddesinde yer alan ve fiyat farkı dahil ... TL olan kamu zararı, sorumlular tarafından fiili duruma dair yukarıda detayları belirtilen doğrultuda yeniden hesaplanmıştır. Sorumlular tarafından hesaplanan kamu zararı … TL’dir.
Bununla birlikte Daire Kararının 3.C maddesi 3/D maddesi ile birlikte ele alınarak Daire Kararının 3.C maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Daire Kararının 3.D bendi ile ilgili olarak sorumlular tarafından Daire Kararında bahsi geçen imalatlar ile Y.15.140/04 ve N.YF.O3 Kum-Çakıl nakli imalatları yapılmasının birlikte değerlendirilmesi sonucunda … TL kamu yararı oluştuğu savunulmaktadır.
Sonuç olarak sorumlular tarafından 3.C ve 3.D maddelerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda kamu zararı oluşmadığı savunulmaktadır.
Başsavcılık Mütalaası
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“3/C Maddesindeki; "9 nolu maddede jeneratör binasının zemininde yer alan Y.26.015/023 Terrazo karo ile İç mekan döşeme kaplaması yapılması imalatının yerine helikopter perdahlı beton döşeme kaplaması imalatı yapıldı" bildirildiğinden, bu husus ile ilgili kamu zararı hesabının ilişkin tekrar değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığından,
Bu hususlara ilişkin temyiz talebinin uygun olduğu düşünülmüştür
Bu nedenlerle temyiz talebinin kabulü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 10.03.2023 tarih ve 262 numaralı ilamın 3A,C,D Maddesi ile verilen tazmin hükümlerinin bozularak yeniden hüküm tesisi için Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından temyiz dilekçelerinde yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Yüklenicinin … TL nakit teminatının halen İdarede olduğu, İdarenin binayı kullanmakta olduğu, Yüklenicinin imalat eksikliklerini giderdiği ve hatta fazla imalatlar yaptığı, İhale dosyası dahil işle ilgili çok sayıda dokümanın Sayıştayda olması dolayısıyla savunmaların yeterince kapsamlı ve detaylı hazırlanamadığı, Daire Kararının 3/A,C,D maddelerinde fiyat farkının hesabı konusunda uygulama ayının iş programı veya şantiye defterine göre belirlenebileceği vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumlu gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi (İKN: ...)’nde uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlar.
Esas yönünden inceleme
Somut olay
... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinin geçici kabulü 09.12.2018 tarihinde yapılmıştır; Kesin kabulü henüz yapılmamıştır. Geçici kabulün yapılmasında Geçici Kabul Heyeti tarafından yapım işinin bazı iş kalemlerinin imalatının yapılmadığı veya yerine başka imalatlar yapıldığının tespit edildiği 07.12.2018 tarihli Geçici Kabul Tutanakları düzenlenmiştir. Bununla birlikte Yüklenicinin İdareye yazdığı 17.12.2018 tarihli ve “Geçici kabul eksikliği” konulu yazıda “Taahhüdümüz altında yapılmakta olan ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi işinde geçici kabul eksiklikleri tamamlanmıştır” denilmektedir.
30.10.2021-06.11.2021 tarihleri arasında fiili fiziki denetim yapılarak yargılamaya esas rapor hazırlanmıştır. Daire Kararında imalatı yapılmamış veya farklı imalatlar yapılmış olan iş kalemleri (Toplamda 33 iş kalemi) 18 bent* halinde ele alınarak kamu zararı tespit ve hesabı yapılmıştır. (*: Bentler C1, C2, C18 gibi adlandırılmıştır.)
Sorumlular tarafından Daire Kararında yer alan tespit ve değerlendirmelerin bir kısmı kabul edilmekte, diğer bir kısmına ise itiraz edilmektedir. Temyiz dilekçesinde yapım işinde oluştuğu kabul edilen kamu zararı tutarı ... TL’dir. Temyiz dilekçesinde itiraz edilen kamu zararı tutarı ise ... TL’dir.
Mevzuat
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:
“Kamu zararı
Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
… / esas alınır.”
Değerlendirme
Savunmalarda sorgunun 3’üncü maddesinde yer alan C.6, C.9, C.12’de belirtilen iş kalemleri ile ilgili itirazlarda bulunulmuş, ayrıca “Kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlüğümüzde incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamamıştır. Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatılmış, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahalline sürekli denetim yapılmakta ...” ifadelerine yer verilmiştir.
Daire Kararında sorumluların sorgunun 3’üncü maddesinde yer alan C.6, C.9, C.12’de belirtilen imalatlarla ilgili itirazları kabul edilmemiş veya dikkate alınmamıştır. Daire Kararında bu itirazların kabul edilmediği ve gerekçesi açıkça veya zımnen belirtilmemiştir.
Sorumlular tarafından Daire Kararında yer alan tespit ve değerlendirmelerin bir kısmı kabul edilmiş, kalan kısmına ise itiraz edilmiştir. Temyiz dilekçesinde söz konusu yapım işinde oluştuğu kabul edilen kamu zararı tutarı ... TL’dir. Temyiz dilekçesinde itiraz edilen kamu zararı tutarı ise ... TL’dir. Temyiz dilekçelerinde genel bir savunma yapılmamış, itiraz edilen her iş kalemine özgül savunmalar yapılmıştır. Ayrıca temyiz dilekçelerinde tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamadığı da vurgulanmıştır.
Daire Kararına konu olan uygulamanın bahsi geçen yapım işinde uygulama projesine göre yapılması gereken bazı imalatların yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması olduğu göz önünde bulundurulduğunda, temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararında yer alan tespitlerin fiili duruma uygun olduğuna veya olmadığına temyiz incelemesi sonucunda varılamayacağı anlaşılmıştır. Temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararına konu olan tespitlerin maddi gerçekliğinin açıklığa kavuşturulması, yerinde yapılacak fiili-fiziki denetimi gerektirmektedir.
Ayrıca 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 4, 5 ve ilgili diğer maddelerine göre, fiyat farkı hesaplanmasında imalatın uygulama ayına ait Pn değerinin esas alınması ve fiyat farkı ödemelerinin bu düzenlemelere göre yapılması gerekmektedir. Ancak Daire Kararının 3.C maddesinde fiyat farkı dolayısıyla oluşan kamu zararının hesaplanmasında imalatın hangi hakedişte yer aldığı veya uygulama ayı gözetilmeksizin son hakedişe ait Pn değeri kullanılmıştır. Buna göre Daire Kararında yer alan fiyat farkından kaynaklanan kamu zararı hesabında son hakedişe ait Pn değerinin kullanılması mevzuata aykırıdır. Daire Kararında yeniden yapılacak bir inceleme sonucunda, yapım işinde bazı imalatların yapılmaması veya yapılmayanların yerine başka imalatlar yapılması nedeniyle kamu zararı oluştuğunun ortaya konulması halinde fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabının Esaslar’daki fiyat farkı hesaplanması usulüne uygun yapılması gerekmektedir.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle 10874 Karar-292 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Üye …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58656 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı..
(Karşı oy gerekçesi
Üye …’in karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yer alan tespitler fiili duruma uygundur. Daire Kararında mevzuatın İdarenin işlemlerine uygulanması hukuka uygundur. Kararda kamu görevlileri uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararından sorumlu tutulmuştur; Kararda yer alan kamu zararından sorumluluk tesisi mevzuata ve hukuka uygundur.
Bu İtibarla, Daire Kararının 3/C maddesinin Tasdiki gerekir.)
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi (İKN: ...)’nde uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlar.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Sorumluların temyiz dilekçelerinde özetle:
C) Daire Kararında uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya farklı bir imalat kullanılarak yapılması nedeniyle ...TL kamu zararına sebebiyet verildiğinin belirtildiği,
6 nolu maddede uygulama projesinde bakım onarım komutanlığı, depo binası, teshin merkezi, 6’lı kirpi, 12’li kirpi ve 12’li kirpi oto yıkama mahallerinin çatılarında imalat değişikliğine gidildiği, Bu imalatların içinde bulunan Y. 19.059/055 taş yünü ısı yalıtımı 8cm yapılması imalat pozunun analizinde 10.330.1515 poz nolu bir kat 8cm 150kg/m3 yoğunlukta taş yünü serilmesi olarak tanımlandığı, işin yaklaşık maliyetinde imalatın bir kat olarak hesaplara dahil edildiği, mukayesede azalan imalatın poz detayı ve rayicine, yaklaşık maliyetine uygun düşüldüğü, mahal listesinde tavanlarda sadece Çıplak Taşıyıcı Sistem imalatının belirtildiği, mahal listesinde çatı kaplaması işlerine ilişkin herhangi bir imalat detayı belirtilmemiş olmasına rağmen projedeki poz detayına uygun bir şekilde kesinti yapıldığı, Çelik çatı kaplama detaylarında taş yünü ısı yalıtım 8 cm iki kat (Y.19.059/055 ) poz nolu olarak tariflendirildiği, imalatın poz tarifinde 10.330.1515 rayiç nolu 150 kg/m3 yoğunluğunda, yüklenebilen 8 cm kalınlığında imalatın birim metrekare miktarının zayiatıyla beraber 1.05 m2 olarak belirtildiği ve mukayesede azalan imalat miktarı bu şekilde hesap edilerek düşüldüğü, ... bölgesinde yapılan tüm çatı imalatlarında Y. 19.059/055 taş yünü ısı yalıtımı 8cm yapılması imalat pozunun tek kat olarak uygulandığı,
9 nolu maddede jeneratör binasının zemininde yer alan Y.26.015/023 Terrazo karo ile iç mekan döşeme kaplaması yapılması imalatının yerinde yapılmadığı belirtildiği, Bu imalatın yerine helikopter perdahlı beton döşeme kaplaması imalatı yapıldığı [Ek-15],
12 nolu maddede iş artışı kapsamında yer alan Y.26.008/408A 60x60 cm parlak karo döşeme kaplaması yapılması imalatı yerine Y.26.008/308A 60x60 cm mat karo döşeme kaplaması yapılması imalatının yapıldığı belirtildiği, İmalatın yapımı üzerinden 5 yıl geçmesi, jandarmanın burayı çok aktif olarak kullanması, insan sirkülasyonunun olması nedeniyle koridorlarının temizlik işlerinin kimyasal ürünler İle yapılması ve bu ürünlerin doğal granit zemin kaplamalarını dahi zamanla yüzeyini bozduğundan 5 yıl zeminde sürekli temizlik için kimyasal ürünlerin seramik kaplama zemine uygulandığı düşünülürse şuanda yapılan değerlendirmede buranın mat mı parlak mı olduğu değerlendirilememiş olduğu, Ayrıca malzeme tedariki yapılan firmanın vermiş olduğu bilgilendirme yazısında kullanılan malzemenin parlak karo sırsız olduğu bildirildiği [Ek-16],
13 nolu maddede uygulama projelerine göre er erbaş binasında B 08 kiler Z 08 Mutfak ve Z 09 bulaşıkhane mahallerinin zemin döşemesi yer alan Y.25.116/ Ali poz nolu anti bakteriyel seramik kaplamanın yapılmadığı belirtildiği,
Mukayeseli keşif özetinin azalan imalatın Y.26.005/402: (30x30 cm) veya (33x33 cm) anma ebatlarında, her türlü desen ve yüzey özelliğinde, 1.kalite, renkli seramik yer karoları ile 3 mm derz aralıklı döşeme kaplaması yapılması imalatının metraj cetvelinde Z 08 mutfak ve bulaşıkhane mahalleri seramik kaplama olarak değerlendirildiği ve azalan imalat olarak hesaplara dahil edildiği, B08 kiler mahalline ilişkin azalan veya artan imalat olarak değerlendirme yapılmadığı, İnşaat mahallinde B 08 mahalli anti bakteriyel seramik kaplama olarak yapıldığı, Bu yapılan imalat idarenin lehine olduğu için hesaplamaya dahil edilmediği, Yapımından vaz geçilen imalatın ( Y.25.116/AU) bir metrekare fiyatı 80,19 -TL/m2 olup yerinde yapılan Özel 06 anti bakteriyel seramik kaplama birim fiyatı 167,00 -TL/M2 olduğu, Bu kapsamda 13 nolu sorgu için hesaplama yeniden yapıldığı,
… [Tablo] / Tabloda kamu zararı (Fiyat farkı ve KDV hariç) … -TL olarak hesap edildiği,
15 nolu Maddede Z10 yemekhane mahallinde Y26.020/012A poz nolu renkli mermer döşeme kaplama yapılması İmalatı İş artışı kapsamında antiasittik seramik kaplamaya dönüşmesine rağmen mukayesede Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama imalatı için ayrıca iş artışına gidildiği belirtildiği,
Z10 mahalli İçin uygulama projesinde Y26.020/0I2A poz nolu renkli mermer döşeme kaplaması imalatı olup bu imalat azalan imalat olarak mukayese girildiği, Yerine, artan imalat olarak Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama mukayeseye girildiği, aynı mahal için mükerrer olarak Y.26.005/402 poz nolu (30x30 cm) veya (33x33 cm) anma ebatlarında, her türlü desen ve yüzey özelliğinde, 1.kalite, renkli seramik yer karoları ile 3 mm derz aralıklı döşeme kaplaması yapılması (karo yapıştırıcısı ile) azalan İmalat olarak mukayese girildiği, yerine ve artan imalat olarak özel 06 poz nolu 24x24x14mm antiasit seramik anti bakteriyel yapıştırıcı ve derz dolgusu temin edilerek döşeme ve duvar kaplaması yapılması imalatı tekrar girildiği, Aynı mahal için 2 ayrı poz artan ve 2 ayrı poz azalan olarak mukayese dahil edildiği,
Sayıştay sorgusunda belirtilen Y.26.004/408/A poz nolu 60*60 cm seramik kaplama imalatı Z10 mahali için fazla ödeme yapıldığı doğru olup ancak aynı mahal için Y.26.005/402 poz nolu (30x30 cm) veya (33x33 cm) seramik kaplama mükerrer düşüldüğü, Yeni hesaplama aşağıda yapıldığı,
… [Tablo] / ZI0 mahalli mukayesede hesap edilen 60*60cm ebatlarında seramik kaplama eklendiği (…), fazladan mukayesede kesilen (…) düşüldüğü ve tutar … olarak hesap edildiği,
Daire Kararında yer alan 1,2,3,4,5,7,8,10,11,14,16,17 ve 18 nolu hususlar geçici kabulde ve kontrol teşkilatının kendi tespit tutanaklarında (Ek-17) belirlendiği, Yapım işinin kesin hesabı tamamlanmadığı, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından sorumlular tarafından savunmalar hazırlanırken kapsamlı inceleme yapılamadığı, Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatıldığı, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahallinde sürekli denetim yapıldığı, Yapılar ilgili idare tarafından aktif olarak kullanılmakta olduğu, oluşan her türlü eksiklikler ve imalat bozulmaları yüklenicinin uhdesinde olduğundan herhangi bir kamu zararı mevcut olmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının 3/C maddesinde yer alan ve fiyat farkı dahil ... TL olan kamu zararı, sorumlular tarafından fiili duruma dair yukarıda detayları belirtilen doğrultuda yeniden hesaplanmıştır. Sorumlular tarafından hesaplanan kamu zararı … TL’dir.
Bununla birlikte Daire Kararının 3.C maddesi 3/D maddesi ile birlikte ele alınarak Daire Kararının 3.C maddesinin Kaldırılması talep edilmiştir.
Daire Kararının 3.D bendi ile ilgili olarak sorumlular tarafından Daire Kararında bahsi geçen imalatlar ile Y.15.140/04 ve N.YF.O3 Kum-Çakıl nakli imalatları yapılmasının birlikte değerlendirilmesi sonucunda … TL kamu yararı oluştuğu savunulmaktadır.
Sonuç olarak sorumlular tarafından 3.C ve 3.D maddelerinin birlikte değerlendirilmesi sonucunda kamu zararı oluşmadığı savunulmaktadır.
Başsavcılık Mütalaası
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“3/C Maddesindeki; "9 nolu maddede jeneratör binasının zemininde yer alan Y.26.015/023 Terrazo karo ile İç mekan döşeme kaplaması yapılması imalatının yerine helikopter perdahlı beton döşeme kaplaması imalatı yapıldı" bildirildiğinden, bu husus ile ilgili kamu zararı hesabının ilişkin tekrar değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varıldığından,
Bu hususlara ilişkin temyiz talebinin uygun olduğu düşünülmüştür
Bu nedenlerle temyiz talebinin kabulü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 10.03.2023 tarih ve 262 numaralı ilamın 3A,C,D Maddesi ile verilen tazmin hükümlerinin bozularak yeniden hüküm tesisi için Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından temyiz dilekçelerinde yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Yüklenicinin … TL nakit teminatının halen İdarede olduğu, İdarenin binayı kullanmakta olduğu, Yüklenicinin imalat eksikliklerini giderdiği ve hatta fazla imalatlar yaptığı, İhale dosyası dahil işle ilgili çok sayıda dokümanın Sayıştayda olması dolayısıyla savunmaların yeterince kapsamlı ve detaylı hazırlanamadığı, Daire Kararının 3/A,C,D maddelerinde fiyat farkının hesabı konusunda uygulama ayının iş programı veya şantiye defterine göre belirlenebileceği vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumlu gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi (İKN: ...)’nde uygulama projesine göre yapılması gereken imalatların mahallinde yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlar.
Esas yönünden inceleme
Somut olay
... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinin geçici kabulü 09.12.2018 tarihinde yapılmıştır; Kesin kabulü henüz yapılmamıştır. Geçici kabulün yapılmasında Geçici Kabul Heyeti tarafından yapım işinin bazı iş kalemlerinin imalatının yapılmadığı veya yerine başka imalatlar yapıldığının tespit edildiği 07.12.2018 tarihli Geçici Kabul Tutanakları düzenlenmiştir. Bununla birlikte Yüklenicinin İdareye yazdığı 17.12.2018 tarihli ve “Geçici kabul eksikliği” konulu yazıda “Taahhüdümüz altında yapılmakta olan ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi işinde geçici kabul eksiklikleri tamamlanmıştır” denilmektedir.
30.10.2021-06.11.2021 tarihleri arasında fiili fiziki denetim yapılarak yargılamaya esas rapor hazırlanmıştır. Daire Kararında imalatı yapılmamış veya farklı imalatlar yapılmış olan iş kalemleri (Toplamda 33 iş kalemi) 18 bent* halinde ele alınarak kamu zararı tespit ve hesabı yapılmıştır. (*: Bentler C1, C2, C18 gibi adlandırılmıştır.)
Sorumlular tarafından Daire Kararında yer alan tespit ve değerlendirmelerin bir kısmı kabul edilmekte, diğer bir kısmına ise itiraz edilmektedir. Temyiz dilekçesinde yapım işinde oluştuğu kabul edilen kamu zararı tutarı ... TL’dir. Temyiz dilekçesinde itiraz edilen kamu zararı tutarı ise ... TL’dir.
Mevzuat
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:
“Kamu zararı
Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
… / esas alınır.”
Değerlendirme
Savunmalarda sorgunun 3’üncü maddesinde yer alan C.6, C.9, C.12’de belirtilen iş kalemleri ile ilgili itirazlarda bulunulmuş, ayrıca “Kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlüğümüzde incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamamıştır. Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatılmış, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahalline sürekli denetim yapılmakta ...” ifadelerine yer verilmiştir.
Daire Kararında sorumluların sorgunun 3’üncü maddesinde yer alan C.6, C.9, C.12’de belirtilen imalatlarla ilgili itirazları kabul edilmemiş veya dikkate alınmamıştır. Daire Kararında bu itirazların kabul edilmediği ve gerekçesi açıkça veya zımnen belirtilmemiştir.
Sorumlular tarafından Daire Kararında yer alan tespit ve değerlendirmelerin bir kısmı kabul edilmiş, kalan kısmına ise itiraz edilmiştir. Temyiz dilekçesinde söz konusu yapım işinde oluştuğu kabul edilen kamu zararı tutarı ... TL’dir. Temyiz dilekçesinde itiraz edilen kamu zararı tutarı ise ... TL’dir. Temyiz dilekçelerinde genel bir savunma yapılmamış, itiraz edilen her iş kalemine özgül savunmalar yapılmıştır. Ayrıca temyiz dilekçelerinde tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamadığı da vurgulanmıştır.
Daire Kararına konu olan uygulamanın bahsi geçen yapım işinde uygulama projesine göre yapılması gereken bazı imalatların yapılmaması veya yerine farklı bir imalat yapılması olduğu göz önünde bulundurulduğunda, temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararında yer alan tespitlerin fiili duruma uygun olduğuna veya olmadığına temyiz incelemesi sonucunda varılamayacağı anlaşılmıştır. Temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararına konu olan tespitlerin maddi gerçekliğinin açıklığa kavuşturulması, yerinde yapılacak fiili-fiziki denetimi gerektirmektedir.
Ayrıca 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 4, 5 ve ilgili diğer maddelerine göre, fiyat farkı hesaplanmasında imalatın uygulama ayına ait Pn değerinin esas alınması ve fiyat farkı ödemelerinin bu düzenlemelere göre yapılması gerekmektedir. Ancak Daire Kararının 3.C maddesinde fiyat farkı dolayısıyla oluşan kamu zararının hesaplanmasında imalatın hangi hakedişte yer aldığı veya uygulama ayı gözetilmeksizin son hakedişe ait Pn değeri kullanılmıştır. Buna göre Daire Kararında yer alan fiyat farkından kaynaklanan kamu zararı hesabında son hakedişe ait Pn değerinin kullanılması mevzuata aykırıdır. Daire Kararında yeniden yapılacak bir inceleme sonucunda, yapım işinde bazı imalatların yapılmaması veya yapılmayanların yerine başka imalatlar yapılması nedeniyle kamu zararı oluştuğunun ortaya konulması halinde fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabının Esaslar’daki fiyat farkı hesaplanması usulüne uygun yapılması gerekmektedir.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle 10874 Karar-292 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/C maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Üye …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58656 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı..
(Karşı oy gerekçesi
Üye …’in karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yer alan tespitler fiili duruma uygundur. Daire Kararında mevzuatın İdarenin işlemlerine uygulanması hukuka uygundur. Kararda kamu görevlileri uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararından sorumlu tutulmuştur; Kararda yer alan kamu zararından sorumluluk tesisi mevzuata ve hukuka uygundur.
Bu İtibarla, Daire Kararının 3/C maddesinin Tasdiki gerekir.)