Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2018
Daire
1
Dosya No
53404
Tutanak No
58656
Tutanak Tarihi
26.11.2025
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Yapım İşinde İş artışı/azalışı kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının hatalı hesaplanması
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlardır.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
D) Daire Kararında iş artış/azalış kapsamında yer alan imalatların miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu ...TL kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiği,
Kararın D.3 nolu bendinde Y.25.004/04 poz nolu ve Y.25.005/02 poz nolu imalatların mukayese hesaplarında 3899,64 m2 olarak hesaplanmışsa da bu pozların imalatının inşaat mahallinde 3102,61 m2 olduğunun belirtildiği,
Mukayese hesap özetinde azalan işler kapsamında Y.25.004/05 poz nolu Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı grenIi/tekstürlü kaplama yapılması (dış cephe) imalatının karargâh binası, er erbaş binası bakım onarım komutanlığı, depo binası, teshin merkezi, nizamiye 6’lı garaj ve 12’li garaj binalarının tüm dış cephe yüzey alanlarında hesap edilerek 4668,785 m2 olarak iş eksilişi yapıldığı, Karargâh binası ile nizamiye binası dış cepheleri betopan kaplama yapıldığından bu iki binanın dış cephelerinin iş artışı kapsamında değerlendirilmediği, diğer binaların tüm dış cephe yüzeyleri Y.25.004/04 poz nolu Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe ve Y.25.005/02 poz nolu : Beton, sıva ve benzeri yüzeylere 2 mm kalınlıkta akrilik esaslı renkli kaplama yapılması) imalatı kapsamında hesaplara dahil edildiği, Yapımından vazgeçilen dış cephe boya imalatın metrajı ile yapımına karar verilen imalatın yeni dış cephe boya imalat miktarları aynı olup bina mimari projelerinde artma yada azalma olmadığı, Mukayese hesap cetvelinde tüm binaların metrajları ayrı ayrı hesap edildiği, Bu kapsamda fazla veya eksik imalat bulunmadığı,
Kararın D.4 bendinde Er Erbaş binasının 106-107-108-109 ve 110 nolu odalar için asma tavan iş artışı yapıldığı ve 402,73 m2 hesaplanmasına rağmen imalatın mahallinde 172,93 m2 yapıldığının belirtildiği,
Uygulama projelerinde yer alan bakım onarım binası 101, 102, 103, 107, 108, 109 mahalleri mahal listesinde tavan imalatı olarak Tavan alçı sıvası (Y.27.530/1)+Saten alçı kaplama (27.528/3)+Plastik boya(Y,25.003/22) yapılması ve 110,111,112 mahalleri tavanlarında herhangi bir imalat detayı belirtilmediği, Bakım onarım binası betonarme karkas ve çatısı çelik konstrüksiyon olarak projelendirilmiş olup bu mahallerde bina tamamlandıktan sonra tavanda çelik bulunduğu tespit edildiği, Binayı kullanacak jandarma talebi doğrulusunda oda tavanlarına alçıpan asma tavan (134,10 m2) ıslak hacim tavanlarına alüminyum asma tavan (23,00 m2) imalatı yapıldığı,
… [Tablo] Tabloda D.4 bendi için kamu zararının … TL olarak yeniden hesaplandığı,
Kararın D.5 bendinde depo ve teshin merkezi ile bakım onarım komutanlığı binaları çatı kenarlarına uygulama projesinde yer almayan Y.23.176 poz nolu çeşitli demir işleri yapılmasına ilişkin olarak 6170 kg iş artışı yapıldığı ancak imalatın 1156,17 kg yapıldığı belirtildiği,
2.Mukayeseli keşif özeti artan işler Y.23.176 poz nolu çeşitli demir işleri iş kalemi toplam 6170 kg iş artışı yapıldığı, Bu kapsamda Er Erbaş binası kuranglez yapılması 450 kg, karargâh binası markizin yükseltilmesi 1620 kg jeneratör mevcut binaya sığmadığından jeneratör binası büyültülmesi 1260 kg yağmur suyu için ızgara yapımı ve yağ çukuru merdiven yapımı 740 kg ilave yapılan çatı makasları 2100 kg olarak meraklandırıldığı, Sayıştay D-5 nolu bulguda iş artışı yapılan çelik konstrüksiyon miktarı 1156,17 kg olarak hesap edilip (2100-1156,17-943,83 kg) 943,83 kg fazla ödeme yapıldığı hükme bağlandığı, Y.23.176 poz nolu işin toplam miktarı bu durumda ( 1620+1260+740+1156,17+450 =5226,17 kg) 5226,17 kg olarak hesap edildiği,
Daire Kararında Yer Verilmeyen: Yüklenici firma uhdesinde yapılan yapım işi kapsamında düzenlenen I nolu mukayeseli keşifte Y.15.140/04 poz nolu Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması imalatı 7138,299 m3 artan işler kapsamında değerlendirildiği ve metraj cetvelinde 2040 m3 saha dolgusu olarak artan iş kalemlerine eklendiği,
İdarenin teknik personeli tarafından sahada ihale dokümanı içerisinde bulunan plankote projesindeki kotlar siyah kot olarak kabul edildiği, inşaat alanındaki tüm dolgu yapılan yerler ölçülerek kırmızı kot olarak değerlendirilerek yapılan dolgu işinin kübajı hesap edildiği [Ek- 18], [Ek-19], [Ek-20], [Ek-21], [Ek-22], Yapılan hesaplama sonucu toplam dolgu imalatı 7380,66m3 olarak hesap edildiği, bu imalata ait toplam tutar ile nakliyesi aşağıdaki tabloda gösterildiği,
… [Tablo]
3.D maddesinde yer alan imalatlara ilişkin inşaat mahallinde yapılan proje ve mahal listelerinde incelemeler neticesinde … TL kamu yararına ödeme yapıldığı sonucuna varıldığı,
Daire Kararında yer alan hususların geçici kabulde ve kontrol teşkilatının kendi tespit tutanaklarında belirlenmiş olduğu, Yapım işinin kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme [savunma] yapılamamış olduğu, Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatıldığı, Oluşan her türlü eksiklikler ve imalat bozulmaları yüklenicinin uhdesinde olduğundan herhangi bir kamu zararı oluşmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“Savunmada ve ekinde yer alan bilgi ve belgelerden … 3/D Maddesinde "İlamın D bendinde yer alan imalatlara ilişkin inşaat mahallinde yapılan proje ve mahal listelerinde incelemeler neticesinde KDV Fiyat farkı toplam tutar … TL Kamu yararına ödeme yapıldığının tespit edildiği" ifade edildiğinden,
Bu hususlara ilişkin temyiz talebinin uygun olduğu düşünülmüştür
Bu nedenlerle temyiz talebinin kabulü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 10.03.2023 tarih ve 262 numaralı ilamın 3A,C,D Maddesi ile verilen tazmin hükümlerinin bozularak yeniden hüküm tesisi için Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından temyiz dilekçelerinde yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Bilirkişi raporunda yer alan ölçümlerin hatalı olduğu, İşin kesin hesabının henüz çıkarılmadığı, Daire Kararının 3/A,C,D maddelerinde fiyat farkının hesabı konusunda uygulama ayının iş programı veya şantiye defterine göre belirlenebileceği, Söz konusu yapım işinde kamu zararı oluşmadığı vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumlu gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlardır.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
Daire Kararında, bahsi geçen yapım işinde iş artışı veya eksilişi kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının İdare tarafından hatalı hesaplandığı tespit edilmiştir. Esasen geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen 07.12.2018 tarihli Geçici Kabul Tutanaklarında ve 09.12.2018 tarihinde İdare tarafından yapılan geçici kabulde bu “hatalı hesaplamalar”a yer verilmiştir. Bununla birlikte Yüklenicinin İdareye yazdığı 17.12.2018 tarihli ve “Geçici kabul eksikliği” konulu yazıda “Taahhüdümüz altında yapılmakta olan ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi işinde geçici kabul eksiklikleri tamamlanmıştır” denilmektedir.
Sayıştay denetim ekibi tarafından 30.10.2021-06.11.2021 tarihleri arasında yapılan fiili fiziki denetimde geçici kabul tutanağında yer alan geçici kabul eksikliklerinden bazılarının denetim tarihi itibarıyla giderilmemiş olduğu tespit edilmiştir. Daire Kararında iş artışı/azalışı kapsamında imalat miktarlarının hatalı hesaplandığı belirtilen iş kalemleri şunlardır:
1. Y.23.176 poz no.lu “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konması”
2. Antiasitik seramik kaplama
3. Y.25.004/04 poz no.lu “brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe)” ve “Y.25.005/02 poz nolu beton, sıva ve benzeri yüzeylere 2 mm kalınlıkta akrilik esaslı renkli kaplama yapılması”
4. 23.243/21-60x60 poz no.lu “alüminyum tavan yapılması”
5. Y.23.176 poz no.lu “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konması”
6. 60x60x6 mm L köşebent profilin mahallinde 50x50x5 mm L köşebent profil imalatı.
Sorumluların temyiz dilekçelerinde ise;
• Y.25.004/04 poz no.lu ve Y.25.005/02 poz no.lu iş kalemlerinin imalatlarında fazla veya eksik imalat bulunmadığı,
• 23.243/21 poz no.lu iş kaleminin imalatı 18.140/A1 poz no.lu iş kaleminin imalatı ile birlikte değerlendirildiğinde kamu zararının Daire Kararında hesaplanandan daha düşük olduğu sonucuna varıldığı,
• Y.23.176 poz no.lu iş kalemi hakkında Daire Kararında 1.156,17 kg imalat yapıldığının belirtildiği, ancak fiili durumda 5.226,17 kg imalat yapıldığı,
• Bunlara ilave olarak Daire Kararında yer verilmeyen Y. 15.140/04 poz no.lu “Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” imalatı iş artışı yapıldığı, “N.YF.O3 Kum-Çakıl nakli” imalatının da gerçekleştirildiği,
Savunulmaktadır.
Sonuç olarak sorumlular tarafından Daire Kararının 3’üncü maddesinin D1-D6 bentlerinde yer alan Y.23.176-Antiasitik seramik döşeme kaplaması, Y.25.004/04, Y.25.005/02, 23.243/21, 18.140/A1, Y. 15.140/04, N.YF.O3-Kum-Çakıl nakli imalatlarının yapılmasının birlikte değerlendirilmesi sonucunda … TL kamu yararı oluştuğu savunulmaktadır.
Mevzuat
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:
“Kamu zararı
Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
… / esas alınır.”
Değerlendirme
Daire yargılaması öncesinde sorguya verilen savunmalarda yapılan itirazlar Daire Kararının 3’üncü maddesinin D.5 bendinde yer alan iş kalemleri ile ilgilidir. Savunmalarda ayrıca şu ifadelere yer verilmiştir: “Kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlüğümüzde incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamamıştır. Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatılmış, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahalline sürekli denetim yapılmakta ...”. Daire Kararında sorumluların D.5 bendindeki imalatla ilgili itirazları kabul edilmemiş veya dikkate alınmamıştır. Daire Kararında bu itirazların kabul edilmediği ve gerekçesi, açıkça veya zımnen belirtilmemiştir.
Sorumlular tarafından temyiz dilekçelerinde, Daireye sunulan savunmalarda yer alan hususlardan daha fazlasına yer verilmekle birlikte -Daireye sunulan savunmalarda olduğu gibi- tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamadığı vurgulanmıştır. Sorumlular tarafından Y.25.004/04, Y.25.005/02, 23.243/21, 18.140/A1, Y.23.176, Y.15.140/04, N.YF.O3 “Kum-Çakıl nakli imalatları” iş kalemleri hakkında açık ve net ifadelerle savunma yapılmıştır.
Daire Kararının, bahsi geçen yapım işinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan belirli bazı imalat kalemlerinin hesaplamalara esas alınan miktarları ile fiilen yapılan miktarlarının farklı olduğu yönündeki tespitlere dayanıyor olması dolayısıyla, temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararında yer alan tespitlerin fiili duruma uygun olduğuna veya olmadığına temyiz incelemesi sonucunda varılamayacağı anlaşılmıştır. Temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararına konu olan tespitlerin maddi gerçekliğinin açıklığa kavuşturulması, yerinde yapılacak fiili-fiziki denetimi gerektirmektedir.
Ayrıca 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 4, 5 ve ilgili diğer maddelerine göre, fiyat farkı hesaplanmasında imalatın uygulama ayına ait Pn değerinin esas alınması ve fiyat farkı ödemelerinin bu düzenlemelere göre yapılması gerekmektedir. Ancak Daire Kararının 3.D maddesinde fiyat farkı dolayısıyla oluşan kamu zararının hesaplanmasında imalatın hangi hakedişte yer aldığı veya uygulama ayı gözetilmeksizin son hakedişe ait Pn değeri kullanılmıştır. Buna göre Daire Kararında yer alan fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabında son hakedişe ait Pn değerinin kullanılması mevzuata aykırıdır. Daire Kararında yeniden yapılacak bir inceleme sonucunda kamu zararı oluştuğunun ortaya konulması halinde fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabının Esaslar’a uygun yapılması gerekmektedir.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle 10874 Karar-292 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (… .Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58656 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı..
(Karşı oy gerekçesi
… .Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yer alan tespitler fiili duruma uygundur. Daire Kararında mevzuatın İdarenin işlemlerine uygulanması hukuka uygundur. Kararda kamu görevlileri uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararından sorumlu tutulmuştur; Kararda yer alan kamu zararından sorumluluk tesisi mevzuata ve hukuka uygundur.
Bu İtibarla, Daire Kararının 3/D maddesinin Tasdiki gerekir.)
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlardır.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
D) Daire Kararında iş artış/azalış kapsamında yer alan imalatların miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu ...TL kamu zararına sebebiyet verildiğine hükmedildiği,
Kararın D.3 nolu bendinde Y.25.004/04 poz nolu ve Y.25.005/02 poz nolu imalatların mukayese hesaplarında 3899,64 m2 olarak hesaplanmışsa da bu pozların imalatının inşaat mahallinde 3102,61 m2 olduğunun belirtildiği,
Mukayese hesap özetinde azalan işler kapsamında Y.25.004/05 poz nolu Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı grenIi/tekstürlü kaplama yapılması (dış cephe) imalatının karargâh binası, er erbaş binası bakım onarım komutanlığı, depo binası, teshin merkezi, nizamiye 6’lı garaj ve 12’li garaj binalarının tüm dış cephe yüzey alanlarında hesap edilerek 4668,785 m2 olarak iş eksilişi yapıldığı, Karargâh binası ile nizamiye binası dış cepheleri betopan kaplama yapıldığından bu iki binanın dış cephelerinin iş artışı kapsamında değerlendirilmediği, diğer binaların tüm dış cephe yüzeyleri Y.25.004/04 poz nolu Brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe ve Y.25.005/02 poz nolu : Beton, sıva ve benzeri yüzeylere 2 mm kalınlıkta akrilik esaslı renkli kaplama yapılması) imalatı kapsamında hesaplara dahil edildiği, Yapımından vazgeçilen dış cephe boya imalatın metrajı ile yapımına karar verilen imalatın yeni dış cephe boya imalat miktarları aynı olup bina mimari projelerinde artma yada azalma olmadığı, Mukayese hesap cetvelinde tüm binaların metrajları ayrı ayrı hesap edildiği, Bu kapsamda fazla veya eksik imalat bulunmadığı,
Kararın D.4 bendinde Er Erbaş binasının 106-107-108-109 ve 110 nolu odalar için asma tavan iş artışı yapıldığı ve 402,73 m2 hesaplanmasına rağmen imalatın mahallinde 172,93 m2 yapıldığının belirtildiği,
Uygulama projelerinde yer alan bakım onarım binası 101, 102, 103, 107, 108, 109 mahalleri mahal listesinde tavan imalatı olarak Tavan alçı sıvası (Y.27.530/1)+Saten alçı kaplama (27.528/3)+Plastik boya(Y,25.003/22) yapılması ve 110,111,112 mahalleri tavanlarında herhangi bir imalat detayı belirtilmediği, Bakım onarım binası betonarme karkas ve çatısı çelik konstrüksiyon olarak projelendirilmiş olup bu mahallerde bina tamamlandıktan sonra tavanda çelik bulunduğu tespit edildiği, Binayı kullanacak jandarma talebi doğrulusunda oda tavanlarına alçıpan asma tavan (134,10 m2) ıslak hacim tavanlarına alüminyum asma tavan (23,00 m2) imalatı yapıldığı,
… [Tablo] Tabloda D.4 bendi için kamu zararının … TL olarak yeniden hesaplandığı,
Kararın D.5 bendinde depo ve teshin merkezi ile bakım onarım komutanlığı binaları çatı kenarlarına uygulama projesinde yer almayan Y.23.176 poz nolu çeşitli demir işleri yapılmasına ilişkin olarak 6170 kg iş artışı yapıldığı ancak imalatın 1156,17 kg yapıldığı belirtildiği,
2.Mukayeseli keşif özeti artan işler Y.23.176 poz nolu çeşitli demir işleri iş kalemi toplam 6170 kg iş artışı yapıldığı, Bu kapsamda Er Erbaş binası kuranglez yapılması 450 kg, karargâh binası markizin yükseltilmesi 1620 kg jeneratör mevcut binaya sığmadığından jeneratör binası büyültülmesi 1260 kg yağmur suyu için ızgara yapımı ve yağ çukuru merdiven yapımı 740 kg ilave yapılan çatı makasları 2100 kg olarak meraklandırıldığı, Sayıştay D-5 nolu bulguda iş artışı yapılan çelik konstrüksiyon miktarı 1156,17 kg olarak hesap edilip (2100-1156,17-943,83 kg) 943,83 kg fazla ödeme yapıldığı hükme bağlandığı, Y.23.176 poz nolu işin toplam miktarı bu durumda ( 1620+1260+740+1156,17+450 =5226,17 kg) 5226,17 kg olarak hesap edildiği,
Daire Kararında Yer Verilmeyen: Yüklenici firma uhdesinde yapılan yapım işi kapsamında düzenlenen I nolu mukayeseli keşifte Y.15.140/04 poz nolu Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması imalatı 7138,299 m3 artan işler kapsamında değerlendirildiği ve metraj cetvelinde 2040 m3 saha dolgusu olarak artan iş kalemlerine eklendiği,
İdarenin teknik personeli tarafından sahada ihale dokümanı içerisinde bulunan plankote projesindeki kotlar siyah kot olarak kabul edildiği, inşaat alanındaki tüm dolgu yapılan yerler ölçülerek kırmızı kot olarak değerlendirilerek yapılan dolgu işinin kübajı hesap edildiği [Ek- 18], [Ek-19], [Ek-20], [Ek-21], [Ek-22], Yapılan hesaplama sonucu toplam dolgu imalatı 7380,66m3 olarak hesap edildiği, bu imalata ait toplam tutar ile nakliyesi aşağıdaki tabloda gösterildiği,
… [Tablo]
3.D maddesinde yer alan imalatlara ilişkin inşaat mahallinde yapılan proje ve mahal listelerinde incelemeler neticesinde … TL kamu yararına ödeme yapıldığı sonucuna varıldığı,
Daire Kararında yer alan hususların geçici kabulde ve kontrol teşkilatının kendi tespit tutanaklarında belirlenmiş olduğu, Yapım işinin kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme [savunma] yapılamamış olduğu, Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatıldığı, Oluşan her türlü eksiklikler ve imalat bozulmaları yüklenicinin uhdesinde olduğundan herhangi bir kamu zararı oluşmadığı,
İfade edilerek Daire Kararının Kaldırılması talep edilmektedir.
Başsavcılık Mütalaası
Harcama yetkilileri (... İl Müdür Yardımcısı) ..., (... İl Müdür Vekili) ..., gerçekleştirme görevlileri (İnşaat Mühendisi) ..., (Mimar) ..., (Şube Müdür Vekili) ... tarafından temyiz başvurusunda bulunulması üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“Savunmada ve ekinde yer alan bilgi ve belgelerden … 3/D Maddesinde "İlamın D bendinde yer alan imalatlara ilişkin inşaat mahallinde yapılan proje ve mahal listelerinde incelemeler neticesinde KDV Fiyat farkı toplam tutar … TL Kamu yararına ödeme yapıldığının tespit edildiği" ifade edildiğinden,
Bu hususlara ilişkin temyiz talebinin uygun olduğu düşünülmüştür
Bu nedenlerle temyiz talebinin kabulü ile Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2018 yılı hesabının 1. Dairede yargılanması sonucu çıkarılan 10.03.2023 tarih ve 262 numaralı ilamın 3A,C,D Maddesi ile verilen tazmin hükümlerinin bozularak yeniden hüküm tesisi için Dairesine gönderilmesine karar verilmesinin uygun olacağı mütalâa edilmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından temyiz dilekçelerinde yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Bilirkişi raporunda yer alan ölçümlerin hatalı olduğu, İşin kesin hesabının henüz çıkarılmadığı, Daire Kararının 3/A,C,D maddelerinde fiyat farkının hesabı konusunda uygulama ayının iş programı veya şantiye defterine göre belirlenebileceği, Söz konusu yapım işinde kamu zararı oluşmadığı vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumlu gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan sorumlular ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesiyle, ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının hatalı hesaplanması sonucu oluşan ... TL kamu zararının sorumlularına ödettirilmesine hükmedilmiştir. Kararda sorumlu tutulanlar: Harcama yetkilisi, gerçekleştirme görevlisi ile hakedişlerin ilgili bölümlerini düzenleyenler ve hakedişleri onaylayanlardır.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
Daire Kararında, bahsi geçen yapım işinde iş artışı veya eksilişi kapsamında yer alan imalat kalemlerinin miktarlarının İdare tarafından hatalı hesaplandığı tespit edilmiştir. Esasen geçici kabul komisyonu tarafından düzenlenen 07.12.2018 tarihli Geçici Kabul Tutanaklarında ve 09.12.2018 tarihinde İdare tarafından yapılan geçici kabulde bu “hatalı hesaplamalar”a yer verilmiştir. Bununla birlikte Yüklenicinin İdareye yazdığı 17.12.2018 tarihli ve “Geçici kabul eksikliği” konulu yazıda “Taahhüdümüz altında yapılmakta olan ... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşi işinde geçici kabul eksiklikleri tamamlanmıştır” denilmektedir.
Sayıştay denetim ekibi tarafından 30.10.2021-06.11.2021 tarihleri arasında yapılan fiili fiziki denetimde geçici kabul tutanağında yer alan geçici kabul eksikliklerinden bazılarının denetim tarihi itibarıyla giderilmemiş olduğu tespit edilmiştir. Daire Kararında iş artışı/azalışı kapsamında imalat miktarlarının hatalı hesaplandığı belirtilen iş kalemleri şunlardır:
1. Y.23.176 poz no.lu “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konması”
2. Antiasitik seramik kaplama
3. Y.25.004/04 poz no.lu “brüt beton, sıvalı veya eski boyalı yüzeylere, astar uygulanarak silikon esaslı su bazlı boya yapılması (dış cephe)” ve “Y.25.005/02 poz nolu beton, sıva ve benzeri yüzeylere 2 mm kalınlıkta akrilik esaslı renkli kaplama yapılması”
4. 23.243/21-60x60 poz no.lu “alüminyum tavan yapılması”
5. Y.23.176 poz no.lu “lama ve profil demirlerden çeşitli demir işleri yapılması ve yerine konması”
6. 60x60x6 mm L köşebent profilin mahallinde 50x50x5 mm L köşebent profil imalatı.
Sorumluların temyiz dilekçelerinde ise;
• Y.25.004/04 poz no.lu ve Y.25.005/02 poz no.lu iş kalemlerinin imalatlarında fazla veya eksik imalat bulunmadığı,
• 23.243/21 poz no.lu iş kaleminin imalatı 18.140/A1 poz no.lu iş kaleminin imalatı ile birlikte değerlendirildiğinde kamu zararının Daire Kararında hesaplanandan daha düşük olduğu sonucuna varıldığı,
• Y.23.176 poz no.lu iş kalemi hakkında Daire Kararında 1.156,17 kg imalat yapıldığının belirtildiği, ancak fiili durumda 5.226,17 kg imalat yapıldığı,
• Bunlara ilave olarak Daire Kararında yer verilmeyen Y. 15.140/04 poz no.lu “Çakıl temin edilerek, makine ile serme, sulama ve sıkıştırma yapılması” imalatı iş artışı yapıldığı, “N.YF.O3 Kum-Çakıl nakli” imalatının da gerçekleştirildiği,
Savunulmaktadır.
Sonuç olarak sorumlular tarafından Daire Kararının 3’üncü maddesinin D1-D6 bentlerinde yer alan Y.23.176-Antiasitik seramik döşeme kaplaması, Y.25.004/04, Y.25.005/02, 23.243/21, 18.140/A1, Y. 15.140/04, N.YF.O3-Kum-Çakıl nakli imalatlarının yapılmasının birlikte değerlendirilmesi sonucunda … TL kamu yararı oluştuğu savunulmaktadır.
Mevzuat
5018 sayılı Kanun’un 71’inci maddesinin ilgili kısımları aşağıdadır:
“Kamu zararı
Madde 71- (Değişik birinci fıkra: 25/4/2007-5628/4 md.) Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
a) İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması,
b) Mal alınmadan, iş veya hizmet yaptırılmadan ödeme yapılması,
… / esas alınır.”
Değerlendirme
Daire yargılaması öncesinde sorguya verilen savunmalarda yapılan itirazlar Daire Kararının 3’üncü maddesinin D.5 bendinde yer alan iş kalemleri ile ilgilidir. Savunmalarda ayrıca şu ifadelere yer verilmiştir: “Kesin hesabı tamamlanmamış, tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlüğümüzde incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamamıştır. Yüklenici firmanın teminat süresi 4 yılı aşkın süredir uzatılmış, ayrıca yapı denetim görevlileri tarafından inşaat mahalline sürekli denetim yapılmakta ...”. Daire Kararında sorumluların D.5 bendindeki imalatla ilgili itirazları kabul edilmemiş veya dikkate alınmamıştır. Daire Kararında bu itirazların kabul edilmediği ve gerekçesi, açıkça veya zımnen belirtilmemiştir.
Sorumlular tarafından temyiz dilekçelerinde, Daireye sunulan savunmalarda yer alan hususlardan daha fazlasına yer verilmekle birlikte -Daireye sunulan savunmalarda olduğu gibi- tüm dosya ve evraklar fiziki olarak Sayıştay denetiminde olduğundan, Müdürlükte incelemeye esas herhangi bir bilgi ve belge bulunmadığından kapsamlı inceleme yapılamadığı vurgulanmıştır. Sorumlular tarafından Y.25.004/04, Y.25.005/02, 23.243/21, 18.140/A1, Y.23.176, Y.15.140/04, N.YF.O3 “Kum-Çakıl nakli imalatları” iş kalemleri hakkında açık ve net ifadelerle savunma yapılmıştır.
Daire Kararının, bahsi geçen yapım işinde iş artışı/azalışı kapsamında yer alan belirli bazı imalat kalemlerinin hesaplamalara esas alınan miktarları ile fiilen yapılan miktarlarının farklı olduğu yönündeki tespitlere dayanıyor olması dolayısıyla, temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararında yer alan tespitlerin fiili duruma uygun olduğuna veya olmadığına temyiz incelemesi sonucunda varılamayacağı anlaşılmıştır. Temyiz dilekçesinde yer alan savunmalar karşısında Daire Kararına konu olan tespitlerin maddi gerçekliğinin açıklığa kavuşturulması, yerinde yapılacak fiili-fiziki denetimi gerektirmektedir.
Ayrıca 4734 Sayılı Kamu İhale Kanununa Göre İhale Edilen Yapım İşlerinde Uygulanacak Fiyat Farkına İlişkin Esaslar’ın 4, 5 ve ilgili diğer maddelerine göre, fiyat farkı hesaplanmasında imalatın uygulama ayına ait Pn değerinin esas alınması ve fiyat farkı ödemelerinin bu düzenlemelere göre yapılması gerekmektedir. Ancak Daire Kararının 3.D maddesinde fiyat farkı dolayısıyla oluşan kamu zararının hesaplanmasında imalatın hangi hakedişte yer aldığı veya uygulama ayı gözetilmeksizin son hakedişe ait Pn değeri kullanılmıştır. Buna göre Daire Kararında yer alan fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabında son hakedişe ait Pn değerinin kullanılması mevzuata aykırıdır. Daire Kararında yeniden yapılacak bir inceleme sonucunda kamu zararı oluştuğunun ortaya konulması halinde fiyat farkından kaynaklı kamu zararı hesabının Esaslar’a uygun yapılması gerekmektedir.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle 10874 Karar-292 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/D maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (… .Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58656 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı..
(Karşı oy gerekçesi
… .Daire Başkanı …, Üyeler …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi
Daire Kararında yer alan tespitler fiili duruma uygundur. Daire Kararında mevzuatın İdarenin işlemlerine uygulanması hukuka uygundur. Kararda kamu görevlileri uygun illiyet bağı dahilinde kamu zararından sorumlu tutulmuştur; Kararda yer alan kamu zararından sorumluluk tesisi mevzuata ve hukuka uygundur.
Bu İtibarla, Daire Kararının 3/D maddesinin Tasdiki gerekir.)