Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Genel Bütçe Kapsamındaki İdareler
Yılı
2018
Daire
1
Dosya No
53390
Tutanak No
58661
Tutanak Tarihi
26.11.2025
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Yapım işinde bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinde:
“... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması sonucu ... TL kamu zararı oluştuğu”
iddiası karşısında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Temyiz Dilekçesi
Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Temyiz başvurusuna esas dilekçede Yargılamaya Esas Rapor, Daire Kararı ve Denetçinin temyiz talebine yer verildikten sonra,
“… işin uygulama projesi ve mahal listelerinde yıkılacağı belirtilmemesine rağmen işe ait Genel Teknik Şartnamenin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde; "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir." denildiğinden; söz konusu işin ihale dokümanında yer alan plankotede mevcut binaların bulunması ve bina yapılacak alanda yer alması nedeniyle İdaresince yeni binanın yapılması için bu yapıların yıkılmasının öngörüldüğü ve bu durumun ihale dokümanından anlaşıldığı, yıkım maliyetinin toplam ihale bedeli içerisinde önemli bir yekun oluşturmaması nedeniyle konunun İdare tarafından ihale dokümanında etraflıca detaylandırılmadığı, ancak, müdebbir tüccar hüviyetini haiz ihaleye katılanların bu konuda herhangi bir tereddüt yaşamaması nedeniyle ihale sürecinde İdareden yazılı izahat talep etmedikleri yani bina yapılacak alandaki eski yapıların yıkılacağının taraflarca ihale dokümanından anlaşıldığı, dolayısıyla ihale dokümanında çelişki bulunmadığı, bu nedenle ihaleden sonra İdare tarafından ihtilaf konusu yapılmaksızın aksi yorumun kabul edilmesinin ihaleyi alan tarafa avantaj sağlamaya matuf olduğu düşünüldüğünden bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılmasının kamu zararına yol açtığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, … 10.03.2023 tarih ve 262 sayılı ek ilamın 3/B maddesinde verilen hükmün, … kanuna aykırı olması nedeniyle bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmektedir.
Yanıt Dilekçesi
Başsavcılığın temyiz talebi üzerine ilgililer ... (... İl Müdür Yardımcısı), ... (... İl Müdür Vekili), ... (Mimar), ... (İnşaat Mühendisi), ... (Şube Müdür Vekili) tarafından yanıt dilekçeleri sunulmuştur. İlgililerin yanıt dilekçelerinde özetle:
Yapım İşinin Genel Teknik Şartnamesi’nin “Genel Konular” başlıklı 2.maddesinin 24 numaralı alt bendinde: “Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan; plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir” denildiği,
Plankotenin tanımında: “Plankote, projelere altlık teşkil etmek amacıyla hazırlanan, arazinin topografik durumu ile birlikte tüm detayları kapsayan haritalardır. Bu arazinin belirli aralıklarla, sistematik olarak kotların belirlenmesi amacıyla yapılan çalışma ve sonuç ürün meydana gelen, kotlu/ölçekli krokidir. Arazinin yapısına göre belirli aralıklarla ve eğitimin değiştiği her noktada alım yapılmasıyla oluşur. Resmi evraklar için kullanılacaksa arazinin bulunduğu il, ilçe, köy, pafta numarası, ada ve parsel bilgileriyle birlikte arazide bulunan mevcut yol, bina, şev, direk, çeşme gibi sembollerle tanımlanan nesnelerle birlikte belirli aralıklarla arazinin mevcut kotları gösterilir.” denildiği,
Zaten işin ihale dokümanında yer alan plankotede de (Ek-1) herhangi bir yıkılacak binadan söz edilmemiş olduğu, Sadece sembol gösterimle mevcut yol, mevcut kömürlük, mevcut musluk, mevcut aydınlatma direği, mevcut beton zemin, mevcut rögar gibi araziyi anlatan semboller bulunduğu, Buradan hareketle mevcut yapıların yıkılacağı sonucu çıkarılamayacağı,
Öte yandan, 4734 sayılı Kanun’un 4.maddesinde uygulama projesi: “Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi … ifade eder” olarak tanımlandığı, Buna göre uygulama projesinin, usulüne uygun biçimde yapılmış ön proje ve kesin proje verilerine dayalı olarak hazırlanan ve yapının her türlü özelliğini ve detaylarını ortaya koyan bir proje olduğu, Uygulama projesinde hiçbir muğlaklık ve müphemlik bulunmayacağı, İdarenin neyi nasıl yaptırmak istediğini uygulama projesinde belirleyerek isteklilerin bilgisine sunduğu,
Projelerde yıkılacak binaların gösterilmesi için öncelikle röleve projelerinin olması burada mevcut binaların özelliklerini (yükseklik, en boy, yapım tarzı vb) belirtilmesi, hangi tarzda yıkımın (makineli, elle veya patlayıcı madde kullanılarak) gerçekleştirileceği, sökümden çıkan hurda malzemelerinin idareye mi yoksa yükleniciye mi ait olduğu, enkazın kaç km uzaklıktaki enkaz döküm sahasına döküleceği ayrıntılı olarak belirtilmesi ve sonrasında tadilat projelerinin hazırlanarak burada yapılacak yeni binaların kazı kesitleri ve arazi düzenleme kotlarının da belirtilmesi gerektiği, Yüksek Fen Kurulunun 2014/23 sayılı Kararının (Ek-2) da bu görüşü desteklediği, Bu ihale kapsamında bunların hiçbiri mevcut olmadığından bu gibi işlerin yapımı işin yürütülmesi sırasında yapıldığı,
Plankotede herhangi bir yıkılacak yapının belirtilmediği, işin proje, detay ve mahal listelerinde yıkıma ait bir ibarenin bulunmadığı, işin yaklaşık maliyetinde de yıkımla ilgili bir pozun ve ödemeye esas bir pursantajın bulunmadığı, Sadece tüm Türkiye’de tip olarak bulunan Genel Teknik Şartnamede yazılan genel bir ibareden bu anlamı çıkarmanın işin tabiatına ve hakkaniyet esaslarına aykırı olduğu, Bu sebeple 262 sayılı ek ilamın 3/B maddesindeki İlişilecek Husus Bulunmadığı hükmünün hukuka ve mevzuata uygun olduğu,
İfade edilerek Daire Kararının Tasdiki talep edilmektedir.
Başsavcılık İkinci Mütalaası
İlgililerin yanıt dilekçesi üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“… adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 12/05/2023 tarih ve E.52069121-225.01-23022237 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından Başsavcılığın temyiz başvurusuna verilen yanıtta yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Bilirkişinin Plankoteye dayanmış olduğu, Plankotede binanın mevcut olduğu ancak yıkılacağı yönünde bir ibarenin bulunmadığı, Projenin içeriğinde ise hiçbir yıkım ibaresinin bulunmadığı, Yaklaşık maliyet hesabında da yıkım bulunmadığı, Mevcut binaların yıkımının iş artışı kapsamında yapılmasının sözleşmeye ve mevzuata uygun olduğu, Yüklenicinin teminatı halen İdarede olduğu, Kamu zararı bulunmadığı vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
İlgili gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan ilgililer ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinde:
“... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması sonucu ... TL kamu zararı oluştuğu”
iddiası karşısında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
Yapım işinin ihale dokümanı içinde yer alan plankotede, arazi içindeki bina yapılacak alanlarda eski binalar bulunmaktadır.
Daire Kararında “işin ihale dokümanında yer alan plankotede araziyi anlatan semboller bulunmakta olup yıkılacak herhangi bir binadan söz edilmemiştir. Bununla birlikte işin proje, detay ve mahal listelerinde de yıkıma ait bir ibare ya da işin yaklaşık maliyetinde yıkımla ilgili bir poz ve ödemeye esas bir pursantaj bulunmamaktadır.” gerekçesiyle somut uygulamada mevzuata aykırılık ve kamu zararı bulunmadığına hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından ise “bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması” sonucunda mevzuata aykırılık ve kamu zararı oluştuğu iddia edilmektedir.
Mevzuat ve Sözleşme
Söz konusu yapım işine ait sözleşmenin eki Genel Teknik Şartname’nin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde: "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir" düzenlemesi yer almaktadır.
5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” denilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
İşin uygulama projesi ve mahal listelerinde mevcut binaların yıkılacağı açıkça belirtilmemiştir. Bununla birlikte Genel Teknik Şartname’nin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde: "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir." denildiğinden, söz konusu işin ihale dokümanında yer alan plankotede mevcut binaların bulunması ve bina yapılacak alanda yer alması nedeniyle İdare tarafından yeni binanın yapılması için bu yapıların yıkılmasının öngörüldüğü ve bu durumun ihale dokümanından anlaşıldığı, yıkım maliyetinin toplam ihale bedeli içerisinde önemli bir yekun oluşturmaması (%1,5) nedeniyle konunun İdare tarafından ihale dokümanında etraflıca detaylandırılmadığı, bununla birlikte bina yapılacak alandaki eski yapıların yıkılacağının ihale dokümanından anlaşılabilir olduğu görülmüştür. Buna göre ihale dokümanında çelişki bulunmamaktadır. Benzer bir uygulama ile ilgili 11.01.2023 tarih ve 2023/11 No.lu Yüksek Fen Kurulu Görüşünde “… özetle mimari uygulama projesi halihazır planında söz konusu yapım işinin gerçekleştirileceği alanda mevcut bulunan ve sözleşme konusu işin yapılabilmesi için yıkılması gereken yapıların yıkım ve söküm işlemlerinin sözleşme bedeline dâhil olduğu … görüşüne … varılmıştır” ifadeleri yer almaktadır.
Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı (Genel Teknik Şartname) uyarınca yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılmasının, iş karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması (5018 sy Kn.m.71/2-a) suretiyle kamu zararına yol açtığı anlaşılmıştır.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle Başsavcılığın temyiz talebinin kabulü ile 10874 Karar-262 İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58661 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi
4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde uygulama projesinin belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje olduğu belirtilmiştir. Buna göre uygulama projesi, usulüne uygun biçimde yapılmış ön proje ve kesin proje verilerine dayalı olarak hazırlanan ve yapının her türlü özelliğini ve detaylarını ortaya koyan bir projedir. Bahsi geçen yapım işinin uygulama projesinde yıkılacak binalar belirtilmemiştir.
Ayrıca plankotede binaların üzerine yıkılacak ifadesinin yazılmasına gerek olmadığı çünkü söz konusu binalar yıkılmadan yapım işinin gerçekleştirilemeyeceği düşüncesiyle yüklenicinin zımnen plankotedeki binaların yıkımını da yüklendiği sonucuna varılması mevzuata uygun değildir. Zira somut uygulamada bina yıkım işi, zımnen/dolaylı/örtülü biçimde yüklenilebilecek bir iş değildir. Binaların yıkımı; rölöve projelerinin bulunmasını, rölöve projesinde mevcut binaların özelliklerinin (yükseklik, en boy, yapı malzemesi ve tekniği vb) belirtilmesini, uygun yıkım yöntemini (makineli, elle veya patlayıcı madde kullanılarak), yıkımdan sonraki hurda malzemelerinin akıbeti, enkazın döküm sahası gibi pek çok hususun yapılmasını veya İdare ile yüklenici arasında karara bağlanmış olmasını gerektirmektedir. Ancak söz konusu projede bunların hiçbiri bulunmamaktadır.
Daire Kararında ifade edildiği üzere, işin ihale dokümanında yer alan plankotede araziyi anlatan semboller bulunmaktadır ancak yıkılacak herhangi bir bina belirtilmemiştir. Buna ilave olarak işin proje, detay ve mahal listelerinde de yıkıma ait bir ibare ya da işin yaklaşık maliyetinde yıkımla ilgili bir poz ve ödemeye esas bir pursantaj bulunmamaktadır.
Sonuç olarak “İlişilecek Husus Bulunmadığı” hükmünü içeren Daire Kararı sözleşmeye ve mevzuata uygundur. Başsavcılığın temyiz talebinin reddi gerekir.
Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının 3/B maddesinin Tasdiki gerekir.)
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinde:
“... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması sonucu ... TL kamu zararı oluştuğu”
iddiası karşısında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Temyiz Dilekçesi
Sayıştay Başsavcılığı tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Temyiz başvurusuna esas dilekçede Yargılamaya Esas Rapor, Daire Kararı ve Denetçinin temyiz talebine yer verildikten sonra,
“… işin uygulama projesi ve mahal listelerinde yıkılacağı belirtilmemesine rağmen işe ait Genel Teknik Şartnamenin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde; "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir." denildiğinden; söz konusu işin ihale dokümanında yer alan plankotede mevcut binaların bulunması ve bina yapılacak alanda yer alması nedeniyle İdaresince yeni binanın yapılması için bu yapıların yıkılmasının öngörüldüğü ve bu durumun ihale dokümanından anlaşıldığı, yıkım maliyetinin toplam ihale bedeli içerisinde önemli bir yekun oluşturmaması nedeniyle konunun İdare tarafından ihale dokümanında etraflıca detaylandırılmadığı, ancak, müdebbir tüccar hüviyetini haiz ihaleye katılanların bu konuda herhangi bir tereddüt yaşamaması nedeniyle ihale sürecinde İdareden yazılı izahat talep etmedikleri yani bina yapılacak alandaki eski yapıların yıkılacağının taraflarca ihale dokümanından anlaşıldığı, dolayısıyla ihale dokümanında çelişki bulunmadığı, bu nedenle ihaleden sonra İdare tarafından ihtilaf konusu yapılmaksızın aksi yorumun kabul edilmesinin ihaleyi alan tarafa avantaj sağlamaya matuf olduğu düşünüldüğünden bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılmasının kamu zararına yol açtığı değerlendirilmektedir.
Bu çerçevede, … 10.03.2023 tarih ve 262 sayılı ek ilamın 3/B maddesinde verilen hükmün, … kanuna aykırı olması nedeniyle bozularak, dosyanın Dairesine tevdiine karar verilmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” denilmektedir.
Yanıt Dilekçesi
Başsavcılığın temyiz talebi üzerine ilgililer ... (... İl Müdür Yardımcısı), ... (... İl Müdür Vekili), ... (Mimar), ... (İnşaat Mühendisi), ... (Şube Müdür Vekili) tarafından yanıt dilekçeleri sunulmuştur. İlgililerin yanıt dilekçelerinde özetle:
Yapım İşinin Genel Teknik Şartnamesi’nin “Genel Konular” başlıklı 2.maddesinin 24 numaralı alt bendinde: “Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan; plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir” denildiği,
Plankotenin tanımında: “Plankote, projelere altlık teşkil etmek amacıyla hazırlanan, arazinin topografik durumu ile birlikte tüm detayları kapsayan haritalardır. Bu arazinin belirli aralıklarla, sistematik olarak kotların belirlenmesi amacıyla yapılan çalışma ve sonuç ürün meydana gelen, kotlu/ölçekli krokidir. Arazinin yapısına göre belirli aralıklarla ve eğitimin değiştiği her noktada alım yapılmasıyla oluşur. Resmi evraklar için kullanılacaksa arazinin bulunduğu il, ilçe, köy, pafta numarası, ada ve parsel bilgileriyle birlikte arazide bulunan mevcut yol, bina, şev, direk, çeşme gibi sembollerle tanımlanan nesnelerle birlikte belirli aralıklarla arazinin mevcut kotları gösterilir.” denildiği,
Zaten işin ihale dokümanında yer alan plankotede de (Ek-1) herhangi bir yıkılacak binadan söz edilmemiş olduğu, Sadece sembol gösterimle mevcut yol, mevcut kömürlük, mevcut musluk, mevcut aydınlatma direği, mevcut beton zemin, mevcut rögar gibi araziyi anlatan semboller bulunduğu, Buradan hareketle mevcut yapıların yıkılacağı sonucu çıkarılamayacağı,
Öte yandan, 4734 sayılı Kanun’un 4.maddesinde uygulama projesi: “Belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği projeyi … ifade eder” olarak tanımlandığı, Buna göre uygulama projesinin, usulüne uygun biçimde yapılmış ön proje ve kesin proje verilerine dayalı olarak hazırlanan ve yapının her türlü özelliğini ve detaylarını ortaya koyan bir proje olduğu, Uygulama projesinde hiçbir muğlaklık ve müphemlik bulunmayacağı, İdarenin neyi nasıl yaptırmak istediğini uygulama projesinde belirleyerek isteklilerin bilgisine sunduğu,
Projelerde yıkılacak binaların gösterilmesi için öncelikle röleve projelerinin olması burada mevcut binaların özelliklerini (yükseklik, en boy, yapım tarzı vb) belirtilmesi, hangi tarzda yıkımın (makineli, elle veya patlayıcı madde kullanılarak) gerçekleştirileceği, sökümden çıkan hurda malzemelerinin idareye mi yoksa yükleniciye mi ait olduğu, enkazın kaç km uzaklıktaki enkaz döküm sahasına döküleceği ayrıntılı olarak belirtilmesi ve sonrasında tadilat projelerinin hazırlanarak burada yapılacak yeni binaların kazı kesitleri ve arazi düzenleme kotlarının da belirtilmesi gerektiği, Yüksek Fen Kurulunun 2014/23 sayılı Kararının (Ek-2) da bu görüşü desteklediği, Bu ihale kapsamında bunların hiçbiri mevcut olmadığından bu gibi işlerin yapımı işin yürütülmesi sırasında yapıldığı,
Plankotede herhangi bir yıkılacak yapının belirtilmediği, işin proje, detay ve mahal listelerinde yıkıma ait bir ibarenin bulunmadığı, işin yaklaşık maliyetinde de yıkımla ilgili bir pozun ve ödemeye esas bir pursantajın bulunmadığı, Sadece tüm Türkiye’de tip olarak bulunan Genel Teknik Şartnamede yazılan genel bir ibareden bu anlamı çıkarmanın işin tabiatına ve hakkaniyet esaslarına aykırı olduğu, Bu sebeple 262 sayılı ek ilamın 3/B maddesindeki İlişilecek Husus Bulunmadığı hükmünün hukuka ve mevzuata uygun olduğu,
İfade edilerek Daire Kararının Tasdiki talep edilmektedir.
Başsavcılık İkinci Mütalaası
İlgililerin yanıt dilekçesi üzerine verilen Başsavcılık Mütalaasında:
“… adı geçen tarafından ileri sürülen hususların 12/05/2023 tarih ve E.52069121-225.01-23022237 sayılı yazımızda belirttiğimiz görüşlerimizin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalâamıza göre karara bağlanmasının uygun olacağı düşünülmektedir.”
denilmektedir.
Duruşmaya gerçekleştirme görevlileri ... (Şube Müdür Vekili) ve ... (İnşaat Mühendisi) katılmıştır. Adı geçen kişiler tarafından Başsavcılığın temyiz başvurusuna verilen yanıtta yer alan hususlar tekrarlandıktan sonra, Bilirkişinin Plankoteye dayanmış olduğu, Plankotede binanın mevcut olduğu ancak yıkılacağı yönünde bir ibarenin bulunmadığı, Projenin içeriğinde ise hiçbir yıkım ibaresinin bulunmadığı, Yaklaşık maliyet hesabında da yıkım bulunmadığı, Mevcut binaların yıkımının iş artışı kapsamında yapılmasının sözleşmeye ve mevzuata uygun olduğu, Yüklenicinin teminatı halen İdarede olduğu, Kamu zararı bulunmadığı vurgulanmıştır.
Duruşma sırasında Sayıştay Savcısı tarafından, yazılı mütalaada belirtilen gerekçeyle Daire Kararının Bozulmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
İlgili gerçekleştirme görevlileri ..., ... ve Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
Duruşma talebinde bulunan ilgililer ..., ..., ...’a usulüne uygun olarak duruşma günü bildirilmiş olmasına karşın duruşmaya katılmadıklarından, 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’inci maddesinin altıncı fıkrası hükmü uyarınca dosya üzerinde ve gıyaplarında,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
262 Ek İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinde:
“... Ek Bina ve Tesisleri Yapım İşinde Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması sonucu ... TL kamu zararı oluştuğu”
iddiası karşısında “ilişilecek husus bulunmadığına” hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Esas yönünden inceleme
Somut uygulama
Yapım işinin ihale dokümanı içinde yer alan plankotede, arazi içindeki bina yapılacak alanlarda eski binalar bulunmaktadır.
Daire Kararında “işin ihale dokümanında yer alan plankotede araziyi anlatan semboller bulunmakta olup yıkılacak herhangi bir binadan söz edilmemiştir. Bununla birlikte işin proje, detay ve mahal listelerinde de yıkıma ait bir ibare ya da işin yaklaşık maliyetinde yıkımla ilgili bir poz ve ödemeye esas bir pursantaj bulunmamaktadır.” gerekçesiyle somut uygulamada mevzuata aykırılık ve kamu zararı bulunmadığına hükmedilmiştir.
Başsavcılık tarafından ise “bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı kapsamında yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılması” sonucunda mevzuata aykırılık ve kamu zararı oluştuğu iddia edilmektedir.
Mevzuat ve Sözleşme
Söz konusu yapım işine ait sözleşmenin eki Genel Teknik Şartname’nin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde: "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir" düzenlemesi yer almaktadır.
5018 sayılı Kanun’un “Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinin ilk fıkrasında “Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır” denilmektedir. Maddenin ikinci fıkrasında “İş, mal veya hizmet karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması” kamu zararının belirlenmesinde esas alınan haller arasında sayılmıştır.
Değerlendirme
İşin uygulama projesi ve mahal listelerinde mevcut binaların yıkılacağı açıkça belirtilmemiştir. Bununla birlikte Genel Teknik Şartname’nin "Genel konular" başlıklı 2'nci maddesinin 24 numaralı alt bendinde: "Arazi içinde kalan ve bina yapılacak alanda bulunan, plankotede yıkılacak olarak belirtilen binaların yıkım işleri yükleniciye aittir." denildiğinden, söz konusu işin ihale dokümanında yer alan plankotede mevcut binaların bulunması ve bina yapılacak alanda yer alması nedeniyle İdare tarafından yeni binanın yapılması için bu yapıların yıkılmasının öngörüldüğü ve bu durumun ihale dokümanından anlaşıldığı, yıkım maliyetinin toplam ihale bedeli içerisinde önemli bir yekun oluşturmaması (%1,5) nedeniyle konunun İdare tarafından ihale dokümanında etraflıca detaylandırılmadığı, bununla birlikte bina yapılacak alandaki eski yapıların yıkılacağının ihale dokümanından anlaşılabilir olduğu görülmüştür. Buna göre ihale dokümanında çelişki bulunmamaktadır. Benzer bir uygulama ile ilgili 11.01.2023 tarih ve 2023/11 No.lu Yüksek Fen Kurulu Görüşünde “… özetle mimari uygulama projesi halihazır planında söz konusu yapım işinin gerçekleştirileceği alanda mevcut bulunan ve sözleşme konusu işin yapılabilmesi için yıkılması gereken yapıların yıkım ve söküm işlemlerinin sözleşme bedeline dâhil olduğu … görüşüne … varılmıştır” ifadeleri yer almaktadır.
Bina yapılacak alanda bulunan ve ihale dokümanı (Genel Teknik Şartname) uyarınca yıkım sorumluluğu yükleniciye ait olan eski binaların yıkılması için iş artışı kapsamında ayrıca ödeme yapılmasının, iş karşılığı olarak belirlenen tutardan fazla ödeme yapılması (5018 sy Kn.m.71/2-a) suretiyle kamu zararına yol açtığı anlaşılmıştır.
BU İTİBARLA, yukarıda belirtilen gerekçeyle Başsavcılığın temyiz talebinin kabulü ile 10874 Karar-262 İlam sayılı Daire Kararının 3/B maddesinin BOZULARAK, yeniden hüküm kurulmasını teminen Dosyanın Dairesine Gönderilmesine (Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oyuyla), oy çokluğuyla,
Karar verildiği 26.11.2025 tarih ve 58661 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
(Karşı oy gerekçesi
Üyeler …, …, …, …, …’in karşı oy gerekçesi
4734 sayılı Kanun’un 4’üncü maddesinde uygulama projesinin belli bir yapının onaylanmış kesin projesine göre yapının her türlü ayrıntısının belirtildiği proje olduğu belirtilmiştir. Buna göre uygulama projesi, usulüne uygun biçimde yapılmış ön proje ve kesin proje verilerine dayalı olarak hazırlanan ve yapının her türlü özelliğini ve detaylarını ortaya koyan bir projedir. Bahsi geçen yapım işinin uygulama projesinde yıkılacak binalar belirtilmemiştir.
Ayrıca plankotede binaların üzerine yıkılacak ifadesinin yazılmasına gerek olmadığı çünkü söz konusu binalar yıkılmadan yapım işinin gerçekleştirilemeyeceği düşüncesiyle yüklenicinin zımnen plankotedeki binaların yıkımını da yüklendiği sonucuna varılması mevzuata uygun değildir. Zira somut uygulamada bina yıkım işi, zımnen/dolaylı/örtülü biçimde yüklenilebilecek bir iş değildir. Binaların yıkımı; rölöve projelerinin bulunmasını, rölöve projesinde mevcut binaların özelliklerinin (yükseklik, en boy, yapı malzemesi ve tekniği vb) belirtilmesini, uygun yıkım yöntemini (makineli, elle veya patlayıcı madde kullanılarak), yıkımdan sonraki hurda malzemelerinin akıbeti, enkazın döküm sahası gibi pek çok hususun yapılmasını veya İdare ile yüklenici arasında karara bağlanmış olmasını gerektirmektedir. Ancak söz konusu projede bunların hiçbiri bulunmamaktadır.
Daire Kararında ifade edildiği üzere, işin ihale dokümanında yer alan plankotede araziyi anlatan semboller bulunmaktadır ancak yıkılacak herhangi bir bina belirtilmemiştir. Buna ilave olarak işin proje, detay ve mahal listelerinde de yıkıma ait bir ibare ya da işin yaklaşık maliyetinde yıkımla ilgili bir poz ve ödemeye esas bir pursantaj bulunmamaktadır.
Sonuç olarak “İlişilecek Husus Bulunmadığı” hükmünü içeren Daire Kararı sözleşmeye ve mevzuata uygundur. Başsavcılığın temyiz talebinin reddi gerekir.
Bu İtibarla, yukarıda belirtilen gerekçeyle Daire Kararının 3/B maddesinin Tasdiki gerekir.)