Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2019
Daire
7
Dosya No
54536
Tutanak No
58184
Tutanak Tarihi
09.07.2025
Konu
Çeşitli Konuları İlgilendiren Kararlar
KARAR
Konu: Belediye tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması.
155 sayılı Asıl İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmişti.
Konunun Temyiz Kurulu’nda görüşülmesi sonucunda düzenlenen 07.06.2023 tarih ve 55408 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile; Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle 155 sayılı ilamın 1’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.
Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 220 sayılı Ek İlam ile; ... Belediyesi sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak kaydı ile mutat bir şekilde, ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
220 sayılı Ek İlam ile verilen hükme karşı Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54536), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 55205), Diğer Sorumlu ..., (dosya no: 54537), Harcama Yetkilisi ... (dosya no: 54538), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54539), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54540), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54541), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54542), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54543), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54544), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54545), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54546), Gerçekleştirme Görevlisi ... (dosya no: 54547), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54548), Gerçekleştirme Görevlisi ... (dosya no: 54549), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54550), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54586), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54594), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54595), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54843) ve Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54844) tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;
1. İlgili kararda, 5393 Belediye Kanunu tasarısında yapılan değişiklikte muhtarlıklara yapılacak yardım ve desteklere dair hükmü düzenleyen 9. maddenin kanun tasarısındaki metnine “ayni” ibaresinin eklendiği ve böylece kanun koyucunun muhtarlıklara yapılacak yardımları yalnızca ayni yardım olmak üzere sınırladığı, kanun koyucunun iradesinin bu yönde olduğu, her ne nam ve ad altında olursa olsun nakden yapılan ödemelerin kamu zararına yol açtığının belirtilerek direnme kararının verildiği, ancak Kanun tasarısında “yardım ve desteği sağlar” ibaresinin başına "ayni” kelimesinin getirilmesiyle muhtarlıklara yapılacak yardım ve desteklerin yalnızca ayni nitelikte olabileceğine dair çıkarımın bir lafzi yorum olduğu, “ayni" ibaresinin her iki kelimeyi de kapsayarak “ayni yardım ve ayni destek” olarak kabul edilmesinin kanun koyucunun açık iradesinin hilafına bir yorum olduğu, çünkü kanun koyucunun yalnızca ayni yardım yapılmasını öngörmüş olması durumunda ilave olarak “destek” ibaresine yer vermemesi gerektiği, Kanun koyucunun muhtarlıklara “ayni yardım" yapılmasına ve “destek" verilmesine cevaz verdiği, bu sebeple ilgili gerekçeye katılmanın mümkün olmadığı,
2. Muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarına destek olmak için 14/9/2017 Tarih ve 2017/49 Karar nolu Meclis Kararına İstinaden 2019 Yılı Ocak ve Şubat Ayları İçin yapılan ödemelerin düşük ve makul düzeyde olduğu ve yine muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarına destek olmak için 07/02/2019 Tarih ve 2019/12 Karar nolu Meclis Kararına İstinaden devam eden aylarda yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlara mukabil verilen faturalara istinaden yapıldığından ısrar kararının yerinde olmadığı,
3. Belediyenin muhtarlıklara yaptığı yardımın mevzuata uygun olduğu ve herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği, 5393 sayılı Belediye Kanununun Mahalle Yönetimi Başlıklı 9. maddesinde “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli aynı vardım ve destek sağlar: kararlarında mahallenin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” denildiği, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15’inci maddesinde ise:
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak ..." hükmünün yer aldığı,
Buna göre Belediyelerin; mahallî müşterek niteliği tartışmasız olan ve kamu hizmeti ifa eden muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayabilecekleri, maddede -muhtarın- değil “muhtarlığın” kelimesinin kullanıldığı, bu bakımdan özel olarak muhtarların ihtiyaçlarını karşılamaya dönük ve nitelik itibariyle ücret mahiyetindeki ödemelerin madde ile amaçlanan yardım ve desteğin ötesine geçeceği, ancak bunun dışında muhtarlığın masraf ve ihtiyaçlarında kullanılmak üzere yapılan ödemelerin ise Kanun’un amacı doğrultusunda olduğunun açık olduğu,
Belediye Kanunu’nun yukarıda yer verilen maddesinde yer alan hükme göre, muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteğin sağlanabileceğinin belirtildiği,
Kanun hükmünden, muhtarlıkların ihtiyaçlarının giderilmesi için belediyelerin ayni yardımla birlikte gerekli diğer desteği sağlayabileceği, destek ifadesinden hem ayni hem de nakdi desteğin anlaşılmasının gerektiği, Kaldı ki belediyece muhtarlıklara aylık ...-TL geçmeyecek şekilde yapılan yardımın (elektrik, su, doğalgaz, telefon, internet faturaları ve kırtasiye giderlerinin) asgari ölçülerde karşılanması amacıyla yapıldığı,
Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, Sayıştay Kararları ile diğer hukuki, maddi, manevi deliller ve uygulamada elde edilen kamu yararının bir bütün olarak değerlendirildiğinde yapılan işlemin kamu zararı tanımı ile uyuşmadığı,
İfade edilerek, ödemelerin tamamen yasal mevzuat çerçevesinde yapılmış olması nedeniyle ilamda yer alan kamu zararı ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere) Başsavcılığın konuyla ilgili aynı mahiyetteki ortak mütalaasında;
“Dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Mahalle ve Yönetimi" başlıklı 9'uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde "gerekli ayni yardım ve desteği" sağlayacağı ifade edilmiştir.
Kanun'un lafzında geçen "destek" ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygun olup, dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı'na istinaden, yardımların fatura ibrazı yapılmadan muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı'na istinaden çoğunluğu tek bir kırtasiye faturası karşılığı olmak üzere, ... TL'ye kadar nakdi yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 17'nci maddesinde belediye meclisinin belediyenin karar organı olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tamamen nakdi yardım mahiyetini taşıyan bu ödemelerden (Ocak-Şubat ayında yapılan ödemeler) 5393 sayılı Kanunun 9'uncu maddesine göre belediye meclis kararında imzası bulunan meclis üyelerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararında fatura karşılığı olmak üzere ... TL'ye kadar nakit yardım yapılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla diğer aylar için belediye meclis üyelerinin değil 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun; "Harcama talimatı ve sorumluluk" başlıklı 32'nci maddesi gereği harcama talimatı veren harcama yetkililerinin ve aynı Kanun'un "Giderin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33'ncü maddesi gereği gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu çerçevede; mezkûr Kanunun muhtarlara nakdi yardım yapılamayacağına dair 9'uncu maddesinde yer alan amir hüküm nedeniyle kamu zararının doğduğu değerlendirildiğinden Daire kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
155 sayılı Asıl İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmişti.
Konunun Temyiz Kurulu’nda görüşülmesi sonucunda düzenlenen 07.06.2023 tarih ve 55408 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile; Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle 155 sayılı ilamın 1’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.
Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 220 sayılı Ek İlam ile; ... Belediyesi sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak kaydı ile mutat bir şekilde, ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’ncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde “gerekli ayni yardım ve desteği” sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20’nci maddesinde; “Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterilir.” hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun’un 21’nci maddesinde ise muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkân sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmüne yer verilmiş ve belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayacağı ifade edilmiştir.
Ancak 5393 sayılı Belediye Kanunu Tasarısının TBMM’ye sunulan taslak halinde, “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinde, işbu İlam konusu hüküm,“... Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar; (...)” şeklinde iken; tasarının TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesi sonucunda Komisyon tarafından hazırlanan Raporda (Tarih: 14.6.2005; Esas No.: 1/1038, 2/272, 2/482; Karar No.: 41) bu hükümle ilgili olarak, “Tasarının 9’uncu maddesi; yapılacak yardımların ayni nitelikte olacağına açıklık getirilmesi amacıyla dördüncü fıkrasında yer alan "bütçe imkanları ölçüsünde gerekli" ibaresinden sonra gelmek üzere "ayni" ibaresinin eklenerek redaksiyona tabi tutulması suretiyle kabul edilmiştir." gerekçesiyle Komisyon tarafından değişiklik önerisi sunulmuştur. Tasarının TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri sonucunda da, söz konusu hüküm, Plan ve Bütçe Komisyonunun kabul ettiği şekilde yasalaşmıştır.
Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygundur. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yardımların fatura ibrazı yapılmadan nakit olarak muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura karşılığı olmak üzere ... TL’ye kadar nakit yardım yapıldığı tespit edilmiştir.
Muhtarlıklar tarafından idareye sunulan faturalar incelendiğinde ise; düzenli bir şekilde çoğu muhtarlığın her ay (belediye meclisi kararındaki tavan miktar olan tutara eşit olacak şekilde) ... TL’lik kırtasiye malzemesi alımı yaptığı, bazı muhtarlıkların ise telefon, elektrik, internet gibi ayni ihtiyaçları için ibraz ettikleri fatura tutarlarından kalan kısmın yine belediye meclisi kararındaki tavan miktar olan ... TL’ye tamamlanacak şekilde kırtasiye malzemesi alımının karşılığı olarak yardımda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Her ay düzenli şekilde yapılan yardımın tavan miktarına denk olacak şekilde kırtasiye malzemesi alımı yapılması hayatın olağan akışına uymayıp, fatura karşılığı yapılan yardımın nakdi bir mahiyet kazandığını göstermektedir. Dolayısıyla kırtasiye faturaları karşılığı yapılan ödemeler nakdi yardım niteliği taşımakta olup, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’nci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” denilmektedir. Bu bağlamda, ilçedeki muhtarlıklara mevzuatta öngörülmediği halde her ay aynı miktarda kırtasiye malzemesi alımı için sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak suretiyle ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumluların temyiz talebi reddedilerek, 220 sayılı Ek İlam ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 09.07.2025 tarih 58184 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi:
... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde “gerekli ayni yardım ve desteği” sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20’nci maddesinde; “Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterilir.” hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun’un 21’inci maddesinde ise muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası’nın 1’inci maddesine göre; köy muhtarları ile şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına, 14.750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkân sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer yandan; belediyeler mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda muhtarlıklara ayni yardımda bulunabilmektedir. Mevzuatta geçen “destek” ifadesi de ayni nitelikteki yardımları kapsamaktadır. Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygundur. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden, yardımların fatura ibrazı yapılmadan muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura karşılığı olmak üzere, ... TL’ye kadar yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.
Muhtarlıklar tarafından idareye sunulan faturalar incelendiğinde ise, düzenli bir şekilde çoğu muhtarlığın her ay 1,750 TL’lik kırtasiye malzemesi alımı yaptığı, az sayıda muhtarlık için ise telefon, elektrik gibi ayni ihtiyaçlar için fatura ibrazına istinaden yardımda bulunulduğu görülmektedir.
Bu itibarla, Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediğinden, 220 sayılı Ek İlam ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASI gerekir.
155 sayılı Asıl İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmişti.
Konunun Temyiz Kurulu’nda görüşülmesi sonucunda düzenlenen 07.06.2023 tarih ve 55408 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile; Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle 155 sayılı ilamın 1’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.
Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 220 sayılı Ek İlam ile; ... Belediyesi sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak kaydı ile mutat bir şekilde, ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
220 sayılı Ek İlam ile verilen hükme karşı Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54536), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 55205), Diğer Sorumlu ..., (dosya no: 54537), Harcama Yetkilisi ... (dosya no: 54538), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54539), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54540), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54541), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54542), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54543), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54544), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54545), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54546), Gerçekleştirme Görevlisi ... (dosya no: 54547), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54548), Gerçekleştirme Görevlisi ... (dosya no: 54549), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54550), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54586), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54594), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54595), Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54843) ve Diğer Sorumlu ... (dosya no: 54844) tarafından gönderilen aynı mahiyetteki temyiz dilekçelerinde özetle;
1. İlgili kararda, 5393 Belediye Kanunu tasarısında yapılan değişiklikte muhtarlıklara yapılacak yardım ve desteklere dair hükmü düzenleyen 9. maddenin kanun tasarısındaki metnine “ayni” ibaresinin eklendiği ve böylece kanun koyucunun muhtarlıklara yapılacak yardımları yalnızca ayni yardım olmak üzere sınırladığı, kanun koyucunun iradesinin bu yönde olduğu, her ne nam ve ad altında olursa olsun nakden yapılan ödemelerin kamu zararına yol açtığının belirtilerek direnme kararının verildiği, ancak Kanun tasarısında “yardım ve desteği sağlar” ibaresinin başına "ayni” kelimesinin getirilmesiyle muhtarlıklara yapılacak yardım ve desteklerin yalnızca ayni nitelikte olabileceğine dair çıkarımın bir lafzi yorum olduğu, “ayni" ibaresinin her iki kelimeyi de kapsayarak “ayni yardım ve ayni destek” olarak kabul edilmesinin kanun koyucunun açık iradesinin hilafına bir yorum olduğu, çünkü kanun koyucunun yalnızca ayni yardım yapılmasını öngörmüş olması durumunda ilave olarak “destek” ibaresine yer vermemesi gerektiği, Kanun koyucunun muhtarlıklara “ayni yardım" yapılmasına ve “destek" verilmesine cevaz verdiği, bu sebeple ilgili gerekçeye katılmanın mümkün olmadığı,
2. Muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarına destek olmak için 14/9/2017 Tarih ve 2017/49 Karar nolu Meclis Kararına İstinaden 2019 Yılı Ocak ve Şubat Ayları İçin yapılan ödemelerin düşük ve makul düzeyde olduğu ve yine muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarına destek olmak için 07/02/2019 Tarih ve 2019/12 Karar nolu Meclis Kararına İstinaden devam eden aylarda yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlara mukabil verilen faturalara istinaden yapıldığından ısrar kararının yerinde olmadığı,
3. Belediyenin muhtarlıklara yaptığı yardımın mevzuata uygun olduğu ve herhangi bir kamu zararına sebebiyet verilmediği, 5393 sayılı Belediye Kanununun Mahalle Yönetimi Başlıklı 9. maddesinde “Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli aynı vardım ve destek sağlar: kararlarında mahallenin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” denildiği, “Belediyenin yetkileri ve imtiyazları" başlıklı 15’inci maddesinde ise:
“Belediyenin yetkileri ve imtiyazları şunlardır:
a) Belde sakinlerinin mahallî müşterek nitelikteki ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla her türlü faaliyet ve girişimde bulunmak ..." hükmünün yer aldığı,
Buna göre Belediyelerin; mahallî müşterek niteliği tartışmasız olan ve kamu hizmeti ifa eden muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayabilecekleri, maddede -muhtarın- değil “muhtarlığın” kelimesinin kullanıldığı, bu bakımdan özel olarak muhtarların ihtiyaçlarını karşılamaya dönük ve nitelik itibariyle ücret mahiyetindeki ödemelerin madde ile amaçlanan yardım ve desteğin ötesine geçeceği, ancak bunun dışında muhtarlığın masraf ve ihtiyaçlarında kullanılmak üzere yapılan ödemelerin ise Kanun’un amacı doğrultusunda olduğunun açık olduğu,
Belediye Kanunu’nun yukarıda yer verilen maddesinde yer alan hükme göre, muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteğin sağlanabileceğinin belirtildiği,
Kanun hükmünden, muhtarlıkların ihtiyaçlarının giderilmesi için belediyelerin ayni yardımla birlikte gerekli diğer desteği sağlayabileceği, destek ifadesinden hem ayni hem de nakdi desteğin anlaşılmasının gerektiği, Kaldı ki belediyece muhtarlıklara aylık ...-TL geçmeyecek şekilde yapılan yardımın (elektrik, su, doğalgaz, telefon, internet faturaları ve kırtasiye giderlerinin) asgari ölçülerde karşılanması amacıyla yapıldığı,
Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, Sayıştay Kararları ile diğer hukuki, maddi, manevi deliller ve uygulamada elde edilen kamu yararının bir bütün olarak değerlendirildiğinde yapılan işlemin kamu zararı tanımı ile uyuşmadığı,
İfade edilerek, ödemelerin tamamen yasal mevzuat çerçevesinde yapılmış olması nedeniyle ilamda yer alan kamu zararı ve tazmin hükmünün kaldırılması talep edilmiştir.
(Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere) Başsavcılığın konuyla ilgili aynı mahiyetteki ortak mütalaasında;
“Dosya içeriğinin incelenmesi sonucunda; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun "Mahalle ve Yönetimi" başlıklı 9'uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde "gerekli ayni yardım ve desteği" sağlayacağı ifade edilmiştir.
Kanun'un lafzında geçen "destek" ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygun olup, dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı'na istinaden, yardımların fatura ibrazı yapılmadan muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı'na istinaden çoğunluğu tek bir kırtasiye faturası karşılığı olmak üzere, ... TL'ye kadar nakdi yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.
5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 17'nci maddesinde belediye meclisinin belediyenin karar organı olduğu hüküm altına alınmıştır.
Tamamen nakdi yardım mahiyetini taşıyan bu ödemelerden (Ocak-Şubat ayında yapılan ödemeler) 5393 sayılı Kanunun 9'uncu maddesine göre belediye meclis kararında imzası bulunan meclis üyelerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararında fatura karşılığı olmak üzere ... TL'ye kadar nakit yardım yapılacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla diğer aylar için belediye meclis üyelerinin değil 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu'nun; "Harcama talimatı ve sorumluluk" başlıklı 32'nci maddesi gereği harcama talimatı veren harcama yetkililerinin ve aynı Kanun'un "Giderin gerçekleştirilmesi" başlıklı 33'ncü maddesi gereği gerçekleştirme görevlilerinin sorumluluğu bulunmaktadır.
Bu çerçevede; mezkûr Kanunun muhtarlara nakdi yardım yapılamayacağına dair 9'uncu maddesinde yer alan amir hüküm nedeniyle kamu zararının doğduğu değerlendirildiğinden Daire kararının tasdik edilmesinin uygun olacağı düşünülmektedir.” denilmiştir.
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
155 sayılı Asıl İlamın 1’inci maddesi ile; ... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine ilişkin hüküm tesis edilmişti.
Konunun Temyiz Kurulu’nda görüşülmesi sonucunda düzenlenen 07.06.2023 tarih ve 55408 tutanak sayılı Temyiz Kurulu Kararı ile; Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle 155 sayılı ilamın 1’nci maddesi ile verilen tazmin hükmünün 6085 sayılı Sayıştay Kanunu’nun 55’nci maddesinin yedinci fıkrası uyarınca BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE karar verilmiştir.
Bu defa ilgili Dairenin ilk kararında ısrar ederek düzenlediği 220 sayılı Ek İlam ile; ... Belediyesi sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak kaydı ile mutat bir şekilde, ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu meydana gelen ... TL kamu zararının tazminine hükmedilmiştir.
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’ncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde “gerekli ayni yardım ve desteği” sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20’nci maddesinde; “Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterilir.” hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun’un 21’nci maddesinde ise muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkân sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer taraftan, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin üçüncü fıkrasında;
“Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlar; kararlarında mahallelinin ortak isteklerini göz önünde bulundurur ve hizmetlerin mahallenin ihtiyaçlarına uygun biçimde yürütülmesini sağlamaya çalışır.” hükmüne yer verilmiş ve belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde gerekli ayni yardım ve desteği sağlayacağı ifade edilmiştir.
Ancak 5393 sayılı Belediye Kanunu Tasarısının TBMM’ye sunulan taslak halinde, “Mahalle ve yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinde, işbu İlam konusu hüküm,“... Belediye, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkanları ölçüsünde gerekli yardım ve desteği sağlar; (...)” şeklinde iken; tasarının TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşülmesi sonucunda Komisyon tarafından hazırlanan Raporda (Tarih: 14.6.2005; Esas No.: 1/1038, 2/272, 2/482; Karar No.: 41) bu hükümle ilgili olarak, “Tasarının 9’uncu maddesi; yapılacak yardımların ayni nitelikte olacağına açıklık getirilmesi amacıyla dördüncü fıkrasında yer alan "bütçe imkanları ölçüsünde gerekli" ibaresinden sonra gelmek üzere "ayni" ibaresinin eklenerek redaksiyona tabi tutulması suretiyle kabul edilmiştir." gerekçesiyle Komisyon tarafından değişiklik önerisi sunulmuştur. Tasarının TBMM Genel Kurulundaki görüşmeleri sonucunda da, söz konusu hüküm, Plan ve Bütçe Komisyonunun kabul ettiği şekilde yasalaşmıştır.
Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygundur. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yardımların fatura ibrazı yapılmadan nakit olarak muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura karşılığı olmak üzere ... TL’ye kadar nakit yardım yapıldığı tespit edilmiştir.
Muhtarlıklar tarafından idareye sunulan faturalar incelendiğinde ise; düzenli bir şekilde çoğu muhtarlığın her ay (belediye meclisi kararındaki tavan miktar olan tutara eşit olacak şekilde) ... TL’lik kırtasiye malzemesi alımı yaptığı, bazı muhtarlıkların ise telefon, elektrik, internet gibi ayni ihtiyaçları için ibraz ettikleri fatura tutarlarından kalan kısmın yine belediye meclisi kararındaki tavan miktar olan ... TL’ye tamamlanacak şekilde kırtasiye malzemesi alımının karşılığı olarak yardımda bulunulduğu anlaşılmaktadır.
Her ay düzenli şekilde yapılan yardımın tavan miktarına denk olacak şekilde kırtasiye malzemesi alımı yapılması hayatın olağan akışına uymayıp, fatura karşılığı yapılan yardımın nakdi bir mahiyet kazandığını göstermektedir. Dolayısıyla kırtasiye faturaları karşılığı yapılan ödemeler nakdi yardım niteliği taşımakta olup, yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerine aykırılık teşkil etmektedir.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun “Kamu zararı” başlıklı 71’nci maddesinde;
“Kamu zararı; kamu görevlilerinin kasıt, kusur veya ihmallerinden kaynaklanan mevzuata aykırı karar, işlem veya eylemleri sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.
Kamu zararının belirlenmesinde;
g) Mevzuatında öngörülmediği halde ödeme yapılması,
Esas alınır.” denilmektedir. Bu bağlamda, ilçedeki muhtarlıklara mevzuatta öngörülmediği halde her ay aynı miktarda kırtasiye malzemesi alımı için sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle kamu zararına sebebiyet verilmiştir.
Bu itibarla, yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar doğrultusunda, Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden nakdi olarak, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı ile yapılmak suretiyle ... TL tutarını geçmemek üzere kırtasiye malzemesi faturası ile nakdi yardım yapılması sonucu kamu zararına sebebiyet verildiğinden, sorumluların temyiz talebi reddedilerek, 220 sayılı Ek İlam ile verilen ... TL tutarındaki tazmin hükmünün TASDİKİNE,
(Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
6085 sayılı Kanun’un 57’nci maddesi gereği bu Kararın yazılı bildirim tarihinden itibaren on beş gün içerisinde Sayıştay’da karar düzeltilmesi yolu açık olmak üzere,
Karar verildiği 09.07.2025 tarih 58184 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye ..., Üye ..., Üye ... ve Üye ...’in karşı oy gerekçesi:
... Belediyesi tarafından ilçedeki muhtarlıklara sabit ödeme şeklinde aylık nakdi yardım yapılması suretiyle kamu zararına neden olunması iddiası ile ilgili olarak;
5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Mahalle ve Yönetimi” başlıklı 9’uncu maddesinin son fıkrasında; belediyenin, mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarının karşılanması ve sorunlarının çözümü için bütçe imkânları ölçüsünde “gerekli ayni yardım ve desteği” sağlayacağı ifade edilmiştir.
4541 sayılı Şehir ve Kasabalarda Mahalle Muhtar ve İhtiyar Heyetleri Teşkiline Dair Kanun’un 20’nci maddesinde; “Mahalle muhtarları ve ihtiyar heyetleri tarafından görülecek hizmetlere karşılık olarak iş sahiplerinden harç alınır ve alınan harç miktarı, evrak ve vesikalar üzerinde gösterilir.” hükmüne yer verilmiş, aynı Kanun’un 21’inci maddesinde ise muhtarlık işlerinin tedviri için lüzumlu kira, ısıtma, aydınlatma, hademe ücreti gibi masrafların bu harçlardan ödeneceği belirtilmiştir.
Diğer yandan, 2108 sayılı Muhtar Ödenek ve Sosyal Güvenlik Yasası’nın 1’inci maddesine göre; köy muhtarları ile şehir ve kasaba mahalle muhtarlarına, 14.750 gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verilmektedir.
Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinden görüleceği üzere; muhtarlara aylık ödenek tahsis edilmiş ve muhtarların düzenlemiş oldukları belgelerden harç geliri elde etmelerine de imkân sağlanmıştır. Muhtarlık işlerinin yürütülmesi için gerekli giderlerin bu harç gelirlerinden karşılanması gerekmektedir.
Diğer yandan; belediyeler mahallenin ve muhtarlığın ihtiyaçlarını göz önüne alarak bütçe imkânları doğrultusunda muhtarlıklara ayni yardımda bulunabilmektedir. Mevzuatta geçen “destek” ifadesi de ayni nitelikteki yardımları kapsamaktadır. Bu bağlamda, Kanun’un lafzında geçen “destek” ibaresinden, muhtarların tahsil ettiği harçlardan elde ettikleri gelirlerin giderlerini karşılamaya yetmemesi halinde telefon, aydınlatma, ısınma, kira gibi ayni nitelikteki genel giderlerin anlaşılması yasal düzenlemeye uygundur. Dolayısıyla, belirtilen giderler için yapılacak yardımın ayni nitelikte olabilmesi için, ilgili giderlere ait faturaların Belediye tarafından ödenmiş olması gerekmektedir.
Ödeme emri belgeleri ile ekleri incelendiğinde, Ocak-Şubat ayları için alınan 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden, yardımların fatura ibrazı yapılmadan muhtarlıkların hesaplarına yatırıldığı; diğer aylarda ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura karşılığı olmak üzere, ... TL’ye kadar yardım yapıldığı anlaşılmaktadır.
Muhtarlıklar tarafından idareye sunulan faturalar incelendiğinde ise, düzenli bir şekilde çoğu muhtarlığın her ay 1,750 TL’lik kırtasiye malzemesi alımı yaptığı, az sayıda muhtarlık için ise telefon, elektrik gibi ayni ihtiyaçlar için fatura ibrazına istinaden yardımda bulunulduğu görülmektedir.
Bu itibarla, Belediye sınırlarında bulunan 16 adet muhtarlığa 2019 yılı Ocak ve Şubat ayları için 14.09.2017 tarihli ve 49 sayılı Meclis Kararı’na istinaden fatura ibrazı istenmeden yapılan ödemelerin (muhtarlıkların ayni ihtiyaçlarını karşılamak için) makul düzeyde olduğu, daha sonraki aylar için ise 07.02.2019 tarihli ve 12 sayılı Meclis Kararı’na istinaden yapılan ödemelerin ayni ihtiyaçlar mukabili ve fatura karşılığında yapılması nedeniyle kamu zararına sebebiyet verilmediğinden, 220 sayılı Ek İlam ile verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASI gerekir.