Konu: Uygulama Projesine Göre Hesap Edilen Miktardan Fazla Ödeme Yapılması



66 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapımı İşi”nde uygulama projesinde bir değişiklik olmaksızın, yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının; Harcama Yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ...’a (İnşaat Mühendisi) ödettirilmesine karar verilmiştir.



Temyiz Dilekçesi



Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Ortak nitelikteki temyiz başvurusuna esas dilekçelerde özetle;

Sayıştay 4. Dairesinin 22.05.2025 tarih ve 66 ilam, 343 Karar nolu ilamının 4 sıra nosu ile verilen kararın aşağıda detayı ile izah edilen gerekçelerle hukuki olmadığını değerlendirdikleri,

"... Rekreasyon Alanı” Yapım İşinde; sorgu aşamasında, projede öngörülen miktardan fazla ödeme yapıldığına yönelik olarak iki tane iddianın ortaya konulduğu, Söz konusu iddiaların neredeyse birebir aynı mahiyette olduğu, ilamın 1 sıra nolu kararı ve ilamın 4 sıra nolu kararı.

İlamın 1 nolu sırasında "... yükleniciye yapılan ödemede esas alman miktarların bazı iş kalemlerinde, iş sonu Çevre Aydınlatma Elektrik Uygulama Projesinde gösterilen miktarlardan fazla olması hususu “sorgu konusu edildiği, Daire kararında ise "Hakkedişte yer alan imalat miktarları ile uygulamada yapılan imalat miktarlarının örtüştüğü” gerekçesi ile kamu zararı oluşmadığı neticesine varıldığı,

İlamın 4 nolu sırasında, yükleniciye yapılan ödemede esas alman miktarların, bazı iş kalemlerinde mimari uygulama detay projesinde gösterilen miktarlardan fazla olması hususuna ilişkin tazmin kararı verildiği, Tazmin kararına gerekçe ifadenin ise şu şekilde olduğu,

"... hakkedişte gösterilen miktarların, mimari uygulama detay projesinde gösterilen saha ölçüleri ile hesaplanan miktardan fazla belirlendiği."

Aynı ilamda, neredeyse aynı iki iddiaya ilişkin alınan iki farklı kararın olduğuna yönelik tespitin kanaatlerince ziyadesiyle önemli olduğu,

Sözleşme konusu işin birim fiyatlı olduğu, Birim fiyatlı bir işte ödemelerin temel dayanağının projeler mi yoksa yapılan imalatlar mı olduğu,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39 uncu maddesine göre geçici hakkediş raporları birim fiyat esasına göre yapılan işlerde şu şekilde düzenlendiği,

"Geçici hakkediş raporları

Madde 39- (1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir."

Buna göre metrajlardan hesaplanan iş kalemi miktarları ile fiyatları çarpımının yükleniciye ödenmesi gerektiği, Birim fiyatlı bir işte metrajlar yerinde ölçümlerle ortaya konulduğu, Metrajların projeye uygun olmasının tabii beklendiği, Ancak ilamda belirtildiği şekliyle, metrajın projede öngörülenden fazla olmasının bir kamu zararı olmayacağı, Ancak ve ancak, yerinde yapılan incelemede, yapılan imalatlar hakkedişe giren imalatlardan az ise bunun kamu zararı olabileceği, Yerinde hiçbir inceleme, fiili ve fiziki denetleme yapılmadan, birim fiyatlı bir işte, salt projede öngörülenden fazla ödeme yapıldığı iddiası ile kamu zararı neticesine varılmasının mümkün olmadığı ve ciddi bir haksızlığı da bünyesinde barındırdığı,

Sayın Dairenin ilamın 1 sıra nolu hususu ile ilgili olarak gösterdiği yaklaşım doğru olduğu: Hakkedişte yer alan imalat miktarları ile uygulamada yapılan imalat miktarlarının örtüştüğü. Birim fiyatlı yapım işlerinde yerinde yapılan imalatlar ile hakkediş imalatlarının kıyas edilmesi ve buna göre karar alınmasının gerektiği,

Belediye tarafından yaptırılan imalat miktarları ile hakkedişte ödemesi yapılan imalat miktarlarının aynı olduğu, Kaldı ki işin sonunda düzenlenen ve nihai durumu gösterir nitelikteki nihai projede yer alan ölçüler yerine mimari uygulama detay projesinde gösterilen ölçülerin baz alınmasının hatalı değerlendirme yapılmasına da sebebiyet verdiği, Nihai projede gösterilen miktarlar ile ödeme yapılan miktarlar arasında da farklılık bulunmadığı, Yani iş sonu projelerinin de doğru olduğu,

Tüm bunlar bir kenara bırakılarak; biran için daire ilamının doğru olduğunu kabul edildiği durumda, fazladan imalat yaptığı kesin olan yüklenicinin yaptığı imalat bedellerinin nasıl ödeneceği, Daire ilamına göre bu mümkün değilse, yapıldığı kesin olan ve belediyece kullanılan imalat bedellerinin nasıl ödeneceği, Bu soru dahi ilamın hukuki dayanağının hatalı olduğunu ispat ettiği,

Son olarak; daire kararında yer alan azınlık görüşünde de savunmalarını destekleyen ifadelere yer verildiğinin görüldüğü,

Bu sebeplerle, projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması suretiyle oluştuğu iddia edilen kamu zararının doğru olmadığı ve kamu zararı kararının kaldırılması gerektiğini değerlendirdikleri,



Başsavcılık Görüşü



Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere, Başsavcılık Görüşünde:

Temyize konu olan 4. Dairenin 22.05.2025 tarih ve 66 no.lu ilamın 4'üncü maddesinde;

"... ... Tarım Ür. Elek. Ür. Paz. İnş. Gıda San. Tic. A.Ş. yüklenimindeki "... Rekreasyon Alanı Yapımı İşinde uygulama projesinde bir değişiklik olmaksızın, "SNC.Y.İNŞ.091" poz numaralı "55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FIFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)" ve "SNC.Y.İNŞ.093" poz numaralı "SBR üzeri akrilik kaplama yapılması" iş kalemleri için yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması suretiyle oluşan ve hesabı aşağıda gösterilen ... TL kamu zararının; ... ilamda adı geçen sorumlulardan müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53'üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, ..." karar verildiğinin görüldüğü,

Sorumlunun savunmasında, "...Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39 uncu maddesine göre geçici hakkediş raporların birim fiyat esasına göre yapılan işlerde şu şekilde düzenlenmektedir:

"Geçici hakkediş raporları

Madde 39- (1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur: ;

a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir."

Buna göre metrajlardan hesaplanan iş kalemi miktarları ile fiyatları çarpımının yükleniciye ödenmesi gerekmektedir. Birim fiyatlı bir işte metrajlar yerinde ölçümlerle ortaya konulmaktadır.

Metrajların projeye uygun olması tabiki beklenir. Ancak ilamda belirtildiği şekliyle, metrajın projede öngörülenden fazla olması bir kamu zararı olamaz. Ancak ve ancak, yerinde yapılan incelemede, yapılan imalatlar hakkedişe giren imalatlardan az ise bu kamu zararı olabilir. Yerinde hiçbir inceleme, fiili ve fiziki denetleme yapılmadan, birim fiyatlı bir işte, salt projede öngörülenden fazla ödeme yapıldığı iddiası ile kamu zararı neticesine varılması kanaatimizce mümkün değildir ve ciddi bir haksızlığı da bünyesinde barındırmaktadır.

Bu sebeplerle, projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması suretiyle oluştuğu iddia edilen kamu zararının doğru olmadığını ve kamu zararı kararının kaldırılması gerektiğini değerlendirmekteyiz." Denildiği,

Yargılamanın konusunun, ... Belediyesince ihale edilen, ... Tarım Ür. Elek. Ür. Paz. İnş. Gıda San. Tic. A.Ş. yüklenimindeki "... Rekreasyon Alanı Yapımı İşinde yükleniciye yapılan ödemede esas alman miktarların, bazı iş kalemlerinde mimari uygulama detay projesinde gösterilen miktarlardan fazla belirlenmesi hususunun olduğunun görüldüğü,

Sorumluların savunmalarında ileri sürdükleri hususlar Daire ilamında ayrıntılı bir şekilde karşılanmış olup Savcılığın görüşüne aşağıda yer verildiği,

Yapım İşleri Genel Şartnamesinin, 5, 11 ve 12'nci maddeleri ve işe ait sözleşme hükümleri gereği, yapım işlerinin yüklenici ya da İdare tarafından hazırlanan uygulama projelerine, tariflere ve fen ve sanat kurallarına uygun olarak yapılmasının gerektiği, İşlerin uygulama projesinde gösterilen tarif, ölçü ve detaylardan farklı olarak yapılmasının gerekmesi durumunda proje değişikliği yapılacak, proje değişikliğinin ise ancak İdarenin ve yapı denetim görevlisinin yükleniciye bunu yazılı olarak tebliğ etmesi halinde mümkün olacağı,

Projede değişiklik olmadığı durumlarda da ödemeye esas kesin metrajların projede gösterilen miktarlarla birebir aynı olmasının gerektiği,

Dosya kapsamından; iş artışı kapsamında sözleşmeye dahil edilen spor alanları için "Saha Detayları Paftası" adı altında mimari uygulama projesi hazırlandığı,

Söz konusu proje esas alınarak; "SNC.Y.İNŞ.091" poz numaralı "55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FIFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)" ve "SNC.Y.İNŞ.093" poz numaralı "SBR üzeri akrilik kaplama yapılması" iş kalemleri için yeni birim fiyat oluşturulduğu,

Ancak, bu iş kalemleri için yükleniciye yapılan ödemede esas alman miktarlar incelendiğinde; futbol sahası için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk ölçüsü, ikinci futbol sahası için 28 metre genişlik ve 48 metre uzunluk ölçüsü, tenis sahası için ise 18 metre genişlik ve 36 metre uzunluk ölçüsü üzerinden hesaplanarak ilgili iş kaleminin miktarının belirlendiği,

Oysa, uygulama projesine göre futbol sahaları için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk; basketbol sahası için 14 metre genişlik ve 26 metre uzunluk; tenis sahası için ise 13 metre genişlik ve 22 metre uzunluk ölçüleri üzerinden hesap yapılarak ilgili iş kaleminin miktarının belirlenmesi gerektiği, Uygulama projesinde bir değişiklik yapılmamasına rağmen hakkedişte gösterilen miktarların, mimari uygulama detay projesinde gösterilen saha ölçüleri ile hesaplanan miktardan fazla belirlendiği,

İdare tarafından yapılan bu uygulamanın mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

Diğer taraftan, Söz konusu yapım işine ait hakkediş dosyası ya da savunma eki belgelerde, spor alanlarına ilişkin uygulama projelerinde değişiklik yapıldığına dair herhangi bir olur, talimat ya da belge yer almadığının,

Anlaşıldığı,

İdarenin veya yapı denetim görevlisinin yazılı bir tebliği olmaksızın projelerde değişiklik yapılması durumunda mevcut uygulama projesi geçerliliğini koruduğundan, sorumluluk yükleniciye ait olacak ve imalat miktarının fazla olduğu gerekçesiyle, yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılmamasının gerektiği,

Dolayısıyla, projesinde bir değişiklik olmaksızın, "SNC.Y.İNŞ.091" poz numaralı "55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FIFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)" ve "SNC.Y.İNŞ.093" poz numaralı "SBR üzeri akrilik kaplama yapılması" iş kalemleri için yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılmasının, 5018 sayılı Kanunun 71 maddesi hükmü gereği kamu zararını oluşturduğunun değerlendirildiği,

Bu itibarla, söz konusu Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağının düşünüldüğü,

Belirtilmiştir.



Duruşmaya Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) katılmış ve sözlü ifadelerinde, dilekçelerinde belirtilen hususları tekrar etmişlerdir. Sayıştay Savcısı yazılı görüşünü yinelemiştir.

Duruşmaya katılan sorumlular ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,



GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:



66 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapımı İşi”nde uygulama projesinde bir değişiklik olmaksızın, yükleniciye projeye göre hesap edilen miktardan fazla ödeme yapılması sonucu oluşan ... TL kamu zararının; Harcama Yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ...’a (İnşaat Mühendisi) ödettirilmesine karar verilmiştir.

Bu defa, Harcama yetkilisi ... tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur.



Mevzuat:



Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39’uncu maddesinde;

"Geçici hakkediş raporları

Madde 39- (1) Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde aşağıdaki esaslara uyulur:

a) Sözleşmeye ekli birim fiyat teklif cetvelinde yazılı veya sonradan düzenlenen yeni birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutardan sözleşmedeki kayıtlara ve ilgili kanunlara göre yapılacak kesintiler de çıktıktan sonra, sözleşmenin ödemeye ilişkin hükümleri çerçevesinde kendisine ödenir." denilmektedir.



Değerlendirme:



66 sayılı İlam’ın 4’üncü maddesinde;

“... Rekreasyon Alanı Yapımı İşi”nde yapılan iş artışı kapsamında sözleşmeye dahil edilen spor alanları için “Saha Detayları Paftası” adı altında mimari uygulama projesinin hazırlandığı,

Söz konusu proje esas alınarak; “SNC.Y.İNŞ.091” poz numaralı “55 mm Sentetik Çim yapılması (Halı kuvars kumu, SBR ve FİFA Quality Belge testleri ve belgesi dahil)” ve “SNC.Y.İNŞ.093” poz numaralı “SBR üzeri akrilik kaplama yapılması” iş kalemleri için yeni birim fiyat oluşturulduğu,

Bu iş kalemleri için yükleniciye yapılan ödemede esas alınan miktarlar incelendiğinde; futbol sahası için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk, ikinci futbol sahası için 28 metre genişlik ve 48 metre uzunluk, basketbol sahası için 18 metre genişlik ve 32 metre uzunluk, tenis sahası için ise 18 metre genişlik ve 36 metre uzunluk ölçüsü üzerinden hesap yapılarak ilgili iş kalemlerinin miktarlarının belirlendiği,

Oysa, uygulama projesine göre futbol sahaları için 26 metre genişlik ve 46 metre uzunluk; basketbol sahası için 14 metre genişlik ve 26 metre uzunluk; tenis sahası için ise 13 metre genişlik ve 22 metre uzunluk ölçüleri üzerinden hesap yapılarak ilgili iş kaleminin miktarının belirlenmesi gerektiği,

Dolayısıyla; uygulama projesinde bir değişiklik yapılmamasına rağmen hakedişte gösterilen miktarların, mimari uygulama detay projesinde gösterilen saha ölçüleri ile hesaplanan miktardan fazla belirlendiği,

İdare tarafından yapılan bu uygulamanın mevzuata aykırılık teşkil ettiği,

Belirtilmiştir.

Dilekçelerde ise; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39 uncu maddesine atıfta bulunularak, Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutarların esas alınması gerektiği, bu sebeple fiilen yapılan imalatların ödenmemesinin bu düzenlemeye aykırı olduğu belirtilmiştir.

Temyiz Kurulunda konunun yeniden incelenmesi neticesinde; söz konusu iki iş kaleminin hakedişe giren miktarları ile fiilen yapılan imalatların farklı olmadığı anlaşıldığından ve nihai projelere de imalatların bu haliyle alındığı görüldüğünden, yapılan işlemlerde fazla ödeme bulunmadığı değerlendirilmiştir.

Bu itibarla; fiilen yapılan imalatları aşan bir ödeme yapılmadığı anlaşıldığından, 66 sayılı İlamın 4’üncü maddesi ile verilen ... TL’lik tazmin hükmünün BOZULARAK, dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,

(7. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’un karşı oyu ile) oy çokluğuyla,

Karar verildiği 08.04.2026 tarih 59171 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.







Karşı oy gerekçesi

7. Daire Başkanı ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...:

Dilekçelerde özetle; Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 39’uncu maddesine atıfta bulunularak, Birim fiyat esasına göre yapılan işlerin bedellerinin ödenmesinde, birim fiyatlar ile metrajlarından hesaplanan iş kalemi miktarlarının çarpımı üzerinden hesaplanan tutarların esas alınması gerektiği, bu sebeple fiilen yapılan imalatların ödenmemesinin bu düzenlemeye aykırı olduğu belirtilmiş olsa da; söz konusu 39’uncu madde tek başına değil aynı şartnamenin 23’üncü maddesi ile birlikte ele alınarak değerlendirilmelidir. İki madde beraber incelendiğinde görülmektedir ki; esas olan uygulama projelerine uygun olarak işin tamamlanmasıdır. Fakat fen ve sanat kurallarına aykırı olmadıkça projeden farklı işlerin de kabulü mümkündür. Bu durumda ise, projede gösterilenden az miktarda olan imalatların ödemesinin fiili duruma göre, projede gösterilenden fazla miktarda olan imalatların ise projede gösterilen miktara göre ödemesinin yapılması gerekmektedir. Dolayısıyla ilam maddesinin tasdikinin uygun olacağı düşünülmektedir.