Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Belediyeler ve Bağlı İdareler
Yılı
2023
Daire
4
Dosya No
56198
Tutanak No
59171
Tutanak Tarihi
08.04.2026
Konu
İhale Mevzuatı ile İlgili Kararlar
KARAR
Konu: Mevcut İş Kaleminin Kapsamında Bulunan Bir İmalat İçin Başka Bir İş Kalemi Oluşturularak Mükerrer Ödeme Yapılması
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapım İşi”nde uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) ve sorumlular ... (Belediye Başkanı) (yeni fiyatları onaylayan), ... (Belediye Başkan Yardımcısı) (yeni fiyatları uygun gören) ve ...’a (Kentsel Tasarım Müdür V.) (yeni fiyatları hazırlayan) ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Belediye Başkanı) tarafından 56197 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından 56221 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Kentsel Tasarım Müdür V.) tarafından 56196 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Ortak nitelikteki temyiz başvurusuna esas dilekçelerde özetle;
Sayıştay 4. Dairesinin 22.05.2025 tarih ve 66 İlam, 343 Karar nolu ilamının 5 sıra nosu ile verilen kararın aşağıda detayı ile izah edilen gerekçelerle hukuki olmadığını değerlendirdikleri,
... Rekreasyon Alanı Yapım İşinde;
Uygulama projesinde gösterilmeyen ve fiilen yapılmayan iş kaleminin, yeni birim fiyat analizine ilave edilmesi suretiyle birim fiyatın fazla belirlenmesi ve Uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden ayrıca ödeme yapılması hususlarının sorgu konusu yapıldığı,
Sorgunun A kısmına yönelik olarak daire ilamında ödemenin kamu zararı oluşturmaması nedeniyle konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığı ifadelerine yer verildiği,
Sorgunun B kısmına yönelik olarak ise "... uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan" ifadelerine yer verilmekle kamu zararı kararı verildiği,
İlamın B maddesine yönelik açıklamalarının şu şekilde olduğu,
Öncelikle ve dikkate edilecek olursa, yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalatın dahil olma gerekçesi olarak fen ve sanat kurallarının gösterildiği, Nitekim daire ilamında ““Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması “yeni iş kalemi kapsamında yer alan "pvc kaplı tel örgü yapılması" ile "korkuluk yapılması" imalatlarının da fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu" ifadelerine yer verilmekle de bunun ortaya konulduğu, İki imalatın fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçası olmasının iki imalat için ayrı ödeme yapılmasına engel olmadığı, Yani, pvc pencere imalatında, plastik doğrama imalatı ve yerine konulması iş kalemi ile camlar fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçası olduğu Ancak, bunların iki ayrı iş kalemi üzerinden ödenebildiği,
Ancak, hangi dayanak ve yasal gerekçe ile olduğu bilinmemekle birlikte, ilamda "Nitekim proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğu" ifadelerine yer verilmekle, bir tahmin yürütüldüğü, Bunun tamamen varsayım olduğu, Bir önceki paragraftaki gerekçeden, fen ve sanat kurallarına göre ayrılmaz parçası olması kabulünden hareketle ulaşılan bir kanaat olduğu, Oysa, bu noktada şunun ispat edilmesi gerektiği: Alınan proforma faturalardaki pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı olduğunun ispat edilmesi gerektiği, Bu ispat ise ya proforma faturaya eklenmek ya proforma fatura alınırken, faturayı veren yere ibraz edilmek suretiyle yapılabileceği, Yani, proforma faturayı veren kişinin korkuluk yapılması imalatı dahil olacak şekilde bir fiyat verdiğinin daire ilamında gösterilmesi, ispat edilmesinin gerektiği,
Daire ilamının hiçbir cümlesinde bu ispatın bulunmadığı, Zaten olmasının da mümkün olmadığı, Çünkü proforma fatura alınırken, korkuluk yapılması imalatı dahil olmayacak şekilde bir teklif alındığı,
İlamda "Sonuç itibarıyla, "SNC.Y.İNŞ.89" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kaleminin kapsamında "korkuluk yapılması" imalatı da bulunmasına rağmen idarece, "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı "demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması “yeni iş kalemi oluşturularak "korkuluk yapılması" imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı, Anlaşılmıştır." Denilmekle de, kamu zararının dayanağının ispata, belgeye dayanmadığı, yorum olduğunun da açıkça “anlaşılmıştır” ifadeleriyle ortaya konulduğu, Bu anlama olayının da tamamen varsayım üzerine olduğu, pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı da bulunduğu tahminine dayandığı,
Kaynakla korkuluk yapılması alt iş kaleminin proforma faturaya dahil olduğu iddiasının kabul edilemez olduğu, Zira proforma faturanın söz konusu alt iş kalemini kapsamadığı ve söz konusu alt iş kaleminin resmi birim fiyatlardan yararlanılmak suretiyle analize dahil edildiği, Şu halde hukuki açıdan ve fiili gerçeklik açısından bu savın kabulünün mümkün olmadığı, Proforma faturanın daire ilamında ifade edilen kamu zararına dayanak korkuluk yapılması imalatını kapsadığına yönelik bir tane delil, belge, dayanak ilamda gösterilmediği, Proforma faturadaki teklif fiyatının bütün alt iş kalemlerini kapsamasının zorunlu olmadığı, Proforma faturalarda "Pvc kaplı tel örgü yapılması" için alman teklif, imalatın yapımı için gerekli malzeme ve işçiliklerin tamamını kapsamadığı,
Sayın Daire ilamına bakıldığında, sorgunun temel iddiasından ve kamu zararının temel sebebinden uzak birçok konunun, olayla doğrudan ilgisi olmayan birçok gerekçenin harmanlandığı da görüleceği, Açıkçası bunların sebebinin anlaşılamadığı,
Örneğin; ilamda "İdare tarafından iş artışı kapsamında özel poz oluşturularak yeni fiyat belirlenen "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için bir analiz oluşturulmamıştır. Bununla birlikte, yeni fiyat belirlenmesinde kullanılabilecek rayiçler arasında gösterilmeyen proforma fatura üzerinden yeni iş kaleminin fiyatı belirlenmiş, ancak Ticaret ve Sanayi odasından gerekli onay alınmamıştır." İfadelerine yer verildiği, Sorgu proforma faturada onay olmaması üzerine kurulu olmadığı halde, ilam metninde bu ifadenin de yer aldığı, Ancak, Ticaret ve Sanayi odası onayının olmaması tek başına usul eksikliği olmakla birlikte, kamu zararına dayanak bir gerekçe olarak ele alınamayacağı, Zira, imalatın yapıldığının ortada olduğu ve bunun bir fiyatının olmak zorunda olduğu, Nitekim; Sayıştay 6. Dairesinin 13.03.2025 tarih ve ilam no 72; karar no 972 nolu kararma göre; "Sonuç olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22'nci maddesinde belirtilen analiz ve rayiçlerle yeni birim fiyat belirleyemeyen İdare tarafından işin tamamlanabilmesi için .... tarafından yetkilendirilmiş üç firmadan gelen tekliflerden en düşük bedel üzerinden Yüklenici ile anlaşarak yeni birim fiyat belirlemesinde ve bu fiyat üzerinden işi Yükleniciye yaptırmasında kamu zararına sebep olacak bir husus bulunmamaktadır.''
Yine ilamda; "Daha önce de belirtildiği üzere, yeni fiyatın tespit edilmesinde ilk olarak iş kaleminin analizinin yapılması gerekmektedir. Ancak, sorgu konusu iş kalemi için analiz oluşturulmadan, özel iş kalemi (poz) kapsamında yeni fiyat oluşturulmuştur." İfadelerine yer verilmekle, yeni fiyat tespitinde analiz oluşturulmadığının kabul edilmediği, Analiz oluşturulmayan bir durumda hangi gerekçe ile korkuluk yapılması imalatının proforma fatura fiyatına dahil olduğunun ifade edilebileceği, Madem gerekçe yok, madem analiz yok, kamu zararının kararı hangi yasal dayanak üzerine alınabileceği,
İlamın yine başka bir kısmında "Bu durumda sorumluların "alman fiyat teklifinin yalnızca "pvc kaplı tel örgü yapılması" imalatındaki "pvc kaplı galvaniz tel örgü" malzemesinin yapımını içerdiği" yönündeki savunmaları kabul edilmemiştir. Çünkü söz konusu imalat kapsamında yer alan "dışı pvc kaplamaları galvanizli tel"in rayici ve analizi diğer kamu idarelerinin analiz ve rayiçlerinde bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle, "pvc kaplı galvaniz tel örgü" iş kalemi için özel poz oluşturulmasını haklı kılan bir gerekçe bulunmamaktadır." ifadelerine yer verilmekle, sorgunun ve kamu zararının temel dayanağından uzak, anlaşılması zor ifadeler kullanıldığı, Bu ifadelerde savunmaların kabul edilmemesi, pvc kaplamalı galvanizli telin rayicinin diğer kamu idare rayiçlerinde olmasının gösterildiği, Oysa kamu zararının dayanağının korkuluk imalatının proforma faturaya dahil olup olmaması olduğu, Bu ifadelerin kamu zararı ile ilgisinin anlaşılmadığı,
Kanaatlerince, kamu zararının belge ve bilgi yönünden gerekçesi olmaması sebebiyle, konu hakkındaki her türlü bilginin ilama yazılmış göründüğü,
Netice olarak; fen ve sanat kuralları gereği iki imalatın birbirinin ayrılmaz parçaları olması sebebiyle proforma faturada yer alan imalatın korkuluk imalatını kapsaması gerektiği tahmini üzerine alman kamu zararı kararının, hukuki dayanağı olmaması sebebiyle doğru olmadığının değerlendirildiği, proforma faturada yer alan imalatlar korkuluk imalatını kapsamadığı için ayrı iş kalemi üzerinden ödemesinin yapıldığı, Bu sebeplerle kamu zararı kararının hukuken doğru olmadığı ve kaldırılması gerektiğinin değerlendirildiği,
Başsavcılık Görüşü
Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere, Başsavcılık Görüşünde:
Temyize konu olan 4. Dairenin 22.05.2025 tarih ve 66 no.lu ilamın 5'inci maddesinde;
“Sorgu konusu olayda, yeni fiyatların hazırlanması hizmet alımı suretiyle yaptırılmış ve İdare'yi temsilen yetkili kamu görevlileri tarafından kontrol edilerek onaylanmıştır. Bu süreçte, yeni birim fiyat tespitinde uygulanan yöntem harcama yetkilisi ve diğer gerçekleştirme görevlilerinin dahli, bilgisi ve onayı ile gerçekleşmiştir. ...
Sonuç olarak, "... Rekreasyon Alanı Yapım İşinde" uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; ... ilamda adı geçen sorumlulardan müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53'üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, ..." karar verildiğinin görüldüğü,
Sorumlunun savunmasında, "...
Daire ilamında "Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması" yeni iş kalemi kapsamında yer alan "pvc kaplı tel örgü yapılması" ile "korkuluk yapılması" imalatlarının da fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu" ifadelerine yer verilmekle de bu ortaya konulmaktadır. İki imalatın fen ve sanat kuralla birbirinin ayrılmaz parçası olması iki imalat için ayrı ödeme yapılmasına engel değildir. Yani, pvc pencere imalatında, plastik doğrama imalatı ve yerine konulması iş kalemi ile camlar fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçasıdır. Ancak bunlar iki ayrı iş kalemi üzerinden ödenebilir
Ancak, hangi dayanak ve yasal gerekçe ile olduğu bilinmemekle birli proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğu" ifadelerine yer verilmekle, bir tahmin yürütülmektedir. Bu tamamen varsayımdır. Bir önceki paragraftaki gerekçeden, fen ve sanat kurallarına göre ayrılmaz parçası olması kabulünden hareketle ulaşılan bir kanaat. Oysa, bu noktada şunun ispat edilmesi gerekirdi: Alınan proforma faturalardaki pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı olduğunu ispat edilmesi gerekirdi. Bu ispat ise ya proforma faturaya eklenmek ya proforma fatura alınırken, faturayı veren yere ibraz edilmek suretiyle yapılabilir. Yani, proforma faturayı veren kişinin korkuluk yapılması imalatı dahil olacak şekilde bir fiyat verdiğinin daire ilamında gösterilmesi, ispat edilmesi gerekir.
Daire ilamının hiçbir cümlesinde bu ispat bulunmamaktadır. Zaten olamaz da. Çünkü proforma fatura alınırken, korkuluk yapılması imalatı dahil olmayacak şekilde bir teklif alınmıştır.
Kanaatimizce, kamu zararının belge ve bilgi yönünden gerekçesi olmaması sebebiyle, konu hakkındaki her türlü bilgi ilama yazılmış görünmektedir.
Netice olarak; fen ve sanat kuralları gereği iki imalatın birbirinin ayrılmaz parçaları olması sebebiyle proforma faturada yer alan imalatın korkuluk imalatını kapsaması gerektiği tahmini üzerine alman kamu zararı kararının, hukuki dayanağı olmaması sebebiyle doğru olmadığı değerlendirilmektedir, proforma faturada yer alan imalatlar korkuluk imalatını kapsamadığı için ayrı iş kalemi üzerinden ödemesi yapılmıştır. Bu sebeplerle kamu zararı kararının hukuken doğru olmadığı ve kaldırılması gerektiği değerlendirilmektedir." Denildiği,
Sorumlunun dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar ve yaptığı açıklamalar denetçi tarafından Yargılamaya Esas Raporda ve 22.05.2025 tarih ve 66 no.lu Daire ilamında ayrıntılı bir şekilde açıklanmış olup savcılığın görüşüne de aşağıda yer verildiği,
Yargılamanın konusunun, 05.10.2022 tarihinde sözleşmeye bağlanan ... Tarım Ür. Elek. Ür. Paz. İnş. Gıda San. Tic. A.Ş. yüklenimindeki "... Rekreasyon Alanı Yapımı" işinde; uygulama projesine, teknik şartnameye ve fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden ayrıca ödeme yapılması hususunun olduğunun anlaşıldığı,
Yapılan incelemede, Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması" yeni iş kaleminin fiyatı proforma fatura ile tespit edildiği,
Söz konusu iş kalemine ait teknik şartnamede futbol, basketbol ve tenis sahaları ölçüleri farklı olduğu için ayrı ayrı tanımlamaların yapıldığı,
Ölçülere bağlı değişkenler dışında imalatın tarifi ve kapsamı üç mahal için de aynı olduğu,
Bu tarife göre;
"30X50 m ebatlarında Mini Futbol Sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" iş kaleminin tarifinde aynen; 50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir.
Yapılacak olan tel örgü için, beton hatıl ve istinat duvarı imalatı yapılırken 0 89'luk 50 cm boyundaki ankraj boruları 3,00 m ara ile yerleştirilecektir.
Beton yeterince prizini aldıktan sonra (0 76x3mm) Tel örgü dikey taşıyıcı boruları (ankraj içi dahil h=6,00 m) ankraja yerleştirilecek aradaki boşluklar 300 DZ beton ile doldurularak taşıyıcı borular ankraja düzgün bir şekilde kaynakla sabitlenecektir. Taşıyıcı dikey borular tek parça olacak, kesinlikle ek olmayacaktır.
h=6.00 m'lik (ankraj içerisi dahil) dikey taşıyıcı profillere arkasından (dışarıdan) her uzun kenarlarda 3'er adet, kısa kenarlarda 2'şer adet projesine uygun olarak aynı yöntem ile destekler yapılacaktır.
Destek direklerinin beton demirleri hatıl duvarının beton demirleri ile bağlantılı olacak, destek borularının betonları hatıl betonu ile aynı anda entegre olarak dökülecektir.
h=6.00 m'lik (ankraj içerisi dahil) 0 76x3mm'lik dikey borulara yatay olarak 4 (dört) sıra 048x2,5 mm'lik borular ezilmeden kesilerek çapaksız ve düzgün olarak kaynakla sabitlenecektir.
Bütün demir aksamlar imalattan önce bir kat antipas iki kat sentetik (son kat yeşil renkli) boya ile boyanacak, İmalattan sonra kaynak yerleri rötuşlanacaktır.
Tel örgü taşıyıcı karkas imalatı bittikten sonra 50x50 mm göz aralığında, 3,5 mm kalınlığında, h=5,40 yeşil renkli PVC kaplamalı tel örgüler, ezilmeden ve gerdirilme esnasında göz aralıkları bozulmadan, ek yerleri üst üste bindirilmeden orijinal olarak ek yapılarak çekilecektir.
Yatay borular arasına alt bölmeye bir adet olmak üzere toplam 3 (üç) sıra, diğer bölmelere 1 (bir) sıra 5mm çapında çelik sarımlı gergi halatı bir aparat ile gerdirilerek çekilecektir.
İdarece istenilen yerlerden istenilen ölçü ve sayıda sürgülü kapılar yapılacaktır." denilmekte olduğu,
İşe ait "Saha Detayları" paftası uygulama projesinde ise, "Saha Çiti" detayında kumlanmış epoksi boyalı boru, çelik halat, içi galvaniz dışı pvc kaplı tel örgü telinin gösterildiği,
Yeni birim fiyatın belirlenmesinde fiyat teklifleri uygulama projesi ve teknik şartname esas alınarak yapıldığı, Söz konusu imalatların, fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz birer parçası olduğu, Nitekim proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, Dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğunun,
ifade edildiği,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22'nci maddesinde;
"(1) 12'nci maddenin 4'üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilir...
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler..."
Düzenlemesinin yer aldığı,
Madde hükmüne göre proje değişikliği kararı neticesinde, yeni yapılan ya da revize edilen uygulama projelerinin ve teknik şartnamelerin gerektirdiği ve sözleşmede fiyatı belirli olmayan bir iş kalemi veya iş grubu için analiz oluşturulması gerekmekte olup,
Bu kapsamda oluşturulan "Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı Tel örgü yapılması" yeni iş kaleminin fiyatının proforma fatura ile tespit edildiği,
Söz konusu iş kalemine ait teknik şartnamede; futbol, basketbol ve tenis sahaları ölçüleri farklı olduğu için ayrı ayrı tanımlama yapıldığı,
"30X50 m ebatlarında mini futbol sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" iş kaleminin tarifinde aynen; "50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir, denilmekte olduğu,
Özel poz oluşturulan ve ihale tarihi itibarıyla fiyatı belirlenemeyen bir iş kaleminin uygulama ayı fiyatının nasıl belirleneceği mevzuatta açıkça belirtilmektedir. Buna göre uygulama ayı rayiçlerinin kullanılabilmesi için bu rayiçlerin Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanması gerektiği, ayrıca İdarenin bu fiyatın uygun olduğunu kabul etmesi gerektiği,
İdare tarafından iş artışı kapsamında özel poz oluşturularak yeni fiyat belirlenen "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için bir analiz oluşturulmadığı,
Diğer taraftan, işin şartnamesinde sorgu konusu iş kalemi "hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" başlığı altında düzenlendiği ve ayrıca "50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir" denilmekte olduğu,
Sonuç itibarıyla, "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kaleminin kapsamında "korkuluk yapılması" imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı "demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması" yeni iş kalemi oluşturularak "korkuluk yapılması" imalatı için mükerrer ödeme yapıldığının,
Anlaşıldığı,
Netice itibarıyla, oluşturulan "SNC.YINS089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için belirlenen yeni fiyatın, işin şartnamesi ve projesindeki bütün imalatları Ankara ... Belediyesi 2023 Yılı İlamı kapsadığı, yalnızca pvc kaplı galvaniz tel imalatı için özel poz oluşturulması şartlarının oluşmadığı, dolayısıyla bütün imalatların özel pozun kapsamında olduğu, yeni fiyatın kabul edilemeyecek düzeyde rayiçlerin üzerinde olduğu, bu nedenle "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı yeni iş kaleminin kapsamında olan imalatlar için ayrıca "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı iş kalemi üzerinden ödeme yapılamayacağının değerlendirildiği,
Bu itibarla, söz konusu Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağının düşünüldüğü,
Belirtilmiştir.
Duruşmaya Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) katılmış ve sözlü ifadelerinde, dilekçelerinde belirtilen hususları tekrar etmişlerdir. Sayıştay Savcısı yazılı görüşünü yinelemiştir.
Duruşmaya katılan sorumlular ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapım İşi”nde uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) ve sorumlular ... (Belediye Başkanı) (yeni fiyatları onaylayan), ... (Belediye Başkan Yardımcısı) (yeni fiyatları uygun gören) ve ...’a (Kentsel Tasarım Müdür V.) (yeni fiyatları hazırlayan) ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu defa, Harcama yetkilisi ... tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56197 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56221 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56196 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Mevzuat:
Söz konusu iş kapsamında, iş artış ve iş eksilişi konulu, E-86695529-020-01 sayı ve 10.04.2023 tarihli yazıda, diğer imalatların yanında spor alanlarının da yapılmasına karar verilmiştir. Bununla ilgili olarak, futbol, basketbol ve tenis sahalarına ait teknik şartnameler hazırlanmış, üç şartnamede de diğer imalatların yanında “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatına yer verilmiştir. Sahaların ölçüleri farklı olduğu için bu imalatın ayrı ayrı tanımlandığı, fakat ölçü dışında diğer hususların benzer olduğu görülmüştür.
Futbol sahasına ait teknik şartnamede, “30X50 m ebatlarında mini futbol sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” başlıklı imalat için aynen;
“50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir.
Yapılacak olan tel örgü için, beton hatıl ve istinat duvarı imalatı yapılırken 0,89’luk 50 cm boyundaki ankraj boruları 3.00 m ara ile yerleştirilecektir. Beton yeterince prizini aldıktan sonra (0,76x3mm) Tel örgü dikey taşıyıcı boruları (ankraj içi dahil h=6.00 m) ankaraja yerleştirilecek aradaki boşluklar 300 DZ beton ile doldurularak taşıyıcı borular ankraja düzgün bir şekilde kaynakla sabitlenecektir. Taşıyıcı dikey borular tek parça olacak, kesinlikle ek olmayacaktır. h=6.00 m’lik (ankraj içerisi dahil) dikey taşıyıcı profillere arkasından (dışarıdan) her uzun kenarlarda 3’er adet, kısa kenarlarda 2’şer adet projesine uygun olarak aynı yöntem ile destekler yapılacaktır. Destek direklerinin beton demirleri hatıl duvarının betondemirleri ile bağlantılı olacak, destek borularının betonları hatıl betonu ile aynı anda entegre olarak dökülecektir. h=6.00 m’lik (ankraj içerisi dahil) 0,76x3mm’lik dikey borulara yatay olarak 4 (dört) sıra 0,48x2,5 mm’lik borular ezilmeden kesilerek çapaksız ve düzgün olarak kaynakla sabitlenecektir. Bütün demir aksamlar imalattan önce bir kat antipas iki kat sentetik (son kat yeşil renkli) boya ile boyanacak, imalattan sonra kaynak yerleri rötuşlanacaktır.
Tel örgü taşıyıcı karkas imalatı bittikten sonra 50x50 mm göz aralığında, 3,5 mm kalınlığında, h=5,40 yeşil renkli PVC kaplamalı tel örgüler, ezilmeden ve gerdirilme esnasında göz aralıkları bozulmadan, ek yerleri üst üste bindirilmeden orijinal olarak ek yapılarak çekilecektir. Yatay borular arasına alt bölmeye bir adet olmak üzere toplam 3 (üç) sıra, diğer bölmelere 1 (bir) sıra 5mm çapında çelik sarımlı gergi halatı bir aparat ile gerdirilerek çekilecektir. İdarece istenilen yerlerden istenilen ölçü ve sayıda sürgülü kapılar yapılacaktır.”
Denilmiştir.
Değerlendirme:
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi incelendiğinde, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kalemi oluşturularak “korkuluk yapılması” imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı sonucuna ulaşıldığı görülmüştür.
Oysa; yukarıda yer verilen ve sahalara ait teknik şartnamelerde bulunduğu belirtilen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının açıklaması, ilam metninde aynen alınarak ve hatalı olarak “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin “birim fiyat tarifi” olarak nitelendirilmiştir. İş artışına ait dosyanın incelenmesi sonucunda ise görülmüştür ki; yeni birim fiyat kapsamında oluşturulan “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı ve “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri yapılmamıştır. Bu iş kalemlerinin miktar ve fiyatlarına “Mukayeseli Keşif Özeti” ve “Birim Fiyat Anlaşma Tutanağı”nda yer verilmiş, herhangi bir belgede birim fiyat tarifleri yapılmamıştır. Bu durumda görülmektedir ki; teknik şartnamede spor sahalarında yapılması öngörülen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının tek bir iş kaleminde yapılması zorunlu değildir. İlam konusu iş kapsamında yapıldığı gibi 2 veya daha fazla iş kalemine bölünmesi mümkündür. Bunun yanında, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatının da bulunduğunu gösteren bir birim fiyat tarifi, proforma fatura veya başka bir doküman yoktur. Dolayısıyla; şartnamede gösterilen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının, İdare uygulamasında yapıldığı gibi, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kalemi ve “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” iş kalemleri ile yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamakta ve bu iki iş kaleminde mükerrerlik
olduğunu gösteren bir husus olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kalemi hakedişe eklendikten sonra “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kaleminin hakedişe dahil edilmesinde mevzuata aykırı bir taraf görülmediğinden, 66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile verilen ... TL’lik tazmin hükmünün BOZULARAK, dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 08.04.2026 tarih 59171 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...:
SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kalemi oluşturularak “korkuluk yapılması” imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı için, İlam’ın 5/B maddesi hükmünün tasdik edilmesi gerektiği düşünülmektedir.
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapım İşi”nde uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) ve sorumlular ... (Belediye Başkanı) (yeni fiyatları onaylayan), ... (Belediye Başkan Yardımcısı) (yeni fiyatları uygun gören) ve ...’a (Kentsel Tasarım Müdür V.) (yeni fiyatları hazırlayan) ödettirilmesine karar verilmiştir.
Temyiz Dilekçesi
Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Belediye Başkanı) tarafından 56197 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Belediye Başkan Yardımcısı) tarafından 56221 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... (Kentsel Tasarım Müdür V.) tarafından 56196 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur. Ortak nitelikteki temyiz başvurusuna esas dilekçelerde özetle;
Sayıştay 4. Dairesinin 22.05.2025 tarih ve 66 İlam, 343 Karar nolu ilamının 5 sıra nosu ile verilen kararın aşağıda detayı ile izah edilen gerekçelerle hukuki olmadığını değerlendirdikleri,
... Rekreasyon Alanı Yapım İşinde;
Uygulama projesinde gösterilmeyen ve fiilen yapılmayan iş kaleminin, yeni birim fiyat analizine ilave edilmesi suretiyle birim fiyatın fazla belirlenmesi ve Uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden ayrıca ödeme yapılması hususlarının sorgu konusu yapıldığı,
Sorgunun A kısmına yönelik olarak daire ilamında ödemenin kamu zararı oluşturmaması nedeniyle konu hakkında ilişilecek bir husus bulunmadığı ifadelerine yer verildiği,
Sorgunun B kısmına yönelik olarak ise "... uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan" ifadelerine yer verilmekle kamu zararı kararı verildiği,
İlamın B maddesine yönelik açıklamalarının şu şekilde olduğu,
Öncelikle ve dikkate edilecek olursa, yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalatın dahil olma gerekçesi olarak fen ve sanat kurallarının gösterildiği, Nitekim daire ilamında ““Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması “yeni iş kalemi kapsamında yer alan "pvc kaplı tel örgü yapılması" ile "korkuluk yapılması" imalatlarının da fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu" ifadelerine yer verilmekle de bunun ortaya konulduğu, İki imalatın fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçası olmasının iki imalat için ayrı ödeme yapılmasına engel olmadığı, Yani, pvc pencere imalatında, plastik doğrama imalatı ve yerine konulması iş kalemi ile camlar fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçası olduğu Ancak, bunların iki ayrı iş kalemi üzerinden ödenebildiği,
Ancak, hangi dayanak ve yasal gerekçe ile olduğu bilinmemekle birlikte, ilamda "Nitekim proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğu" ifadelerine yer verilmekle, bir tahmin yürütüldüğü, Bunun tamamen varsayım olduğu, Bir önceki paragraftaki gerekçeden, fen ve sanat kurallarına göre ayrılmaz parçası olması kabulünden hareketle ulaşılan bir kanaat olduğu, Oysa, bu noktada şunun ispat edilmesi gerektiği: Alınan proforma faturalardaki pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı olduğunun ispat edilmesi gerektiği, Bu ispat ise ya proforma faturaya eklenmek ya proforma fatura alınırken, faturayı veren yere ibraz edilmek suretiyle yapılabileceği, Yani, proforma faturayı veren kişinin korkuluk yapılması imalatı dahil olacak şekilde bir fiyat verdiğinin daire ilamında gösterilmesi, ispat edilmesinin gerektiği,
Daire ilamının hiçbir cümlesinde bu ispatın bulunmadığı, Zaten olmasının da mümkün olmadığı, Çünkü proforma fatura alınırken, korkuluk yapılması imalatı dahil olmayacak şekilde bir teklif alındığı,
İlamda "Sonuç itibarıyla, "SNC.Y.İNŞ.89" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kaleminin kapsamında "korkuluk yapılması" imalatı da bulunmasına rağmen idarece, "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı "demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması “yeni iş kalemi oluşturularak "korkuluk yapılması" imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı, Anlaşılmıştır." Denilmekle de, kamu zararının dayanağının ispata, belgeye dayanmadığı, yorum olduğunun da açıkça “anlaşılmıştır” ifadeleriyle ortaya konulduğu, Bu anlama olayının da tamamen varsayım üzerine olduğu, pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı da bulunduğu tahminine dayandığı,
Kaynakla korkuluk yapılması alt iş kaleminin proforma faturaya dahil olduğu iddiasının kabul edilemez olduğu, Zira proforma faturanın söz konusu alt iş kalemini kapsamadığı ve söz konusu alt iş kaleminin resmi birim fiyatlardan yararlanılmak suretiyle analize dahil edildiği, Şu halde hukuki açıdan ve fiili gerçeklik açısından bu savın kabulünün mümkün olmadığı, Proforma faturanın daire ilamında ifade edilen kamu zararına dayanak korkuluk yapılması imalatını kapsadığına yönelik bir tane delil, belge, dayanak ilamda gösterilmediği, Proforma faturadaki teklif fiyatının bütün alt iş kalemlerini kapsamasının zorunlu olmadığı, Proforma faturalarda "Pvc kaplı tel örgü yapılması" için alman teklif, imalatın yapımı için gerekli malzeme ve işçiliklerin tamamını kapsamadığı,
Sayın Daire ilamına bakıldığında, sorgunun temel iddiasından ve kamu zararının temel sebebinden uzak birçok konunun, olayla doğrudan ilgisi olmayan birçok gerekçenin harmanlandığı da görüleceği, Açıkçası bunların sebebinin anlaşılamadığı,
Örneğin; ilamda "İdare tarafından iş artışı kapsamında özel poz oluşturularak yeni fiyat belirlenen "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için bir analiz oluşturulmamıştır. Bununla birlikte, yeni fiyat belirlenmesinde kullanılabilecek rayiçler arasında gösterilmeyen proforma fatura üzerinden yeni iş kaleminin fiyatı belirlenmiş, ancak Ticaret ve Sanayi odasından gerekli onay alınmamıştır." İfadelerine yer verildiği, Sorgu proforma faturada onay olmaması üzerine kurulu olmadığı halde, ilam metninde bu ifadenin de yer aldığı, Ancak, Ticaret ve Sanayi odası onayının olmaması tek başına usul eksikliği olmakla birlikte, kamu zararına dayanak bir gerekçe olarak ele alınamayacağı, Zira, imalatın yapıldığının ortada olduğu ve bunun bir fiyatının olmak zorunda olduğu, Nitekim; Sayıştay 6. Dairesinin 13.03.2025 tarih ve ilam no 72; karar no 972 nolu kararma göre; "Sonuç olarak, Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22'nci maddesinde belirtilen analiz ve rayiçlerle yeni birim fiyat belirleyemeyen İdare tarafından işin tamamlanabilmesi için .... tarafından yetkilendirilmiş üç firmadan gelen tekliflerden en düşük bedel üzerinden Yüklenici ile anlaşarak yeni birim fiyat belirlemesinde ve bu fiyat üzerinden işi Yükleniciye yaptırmasında kamu zararına sebep olacak bir husus bulunmamaktadır.''
Yine ilamda; "Daha önce de belirtildiği üzere, yeni fiyatın tespit edilmesinde ilk olarak iş kaleminin analizinin yapılması gerekmektedir. Ancak, sorgu konusu iş kalemi için analiz oluşturulmadan, özel iş kalemi (poz) kapsamında yeni fiyat oluşturulmuştur." İfadelerine yer verilmekle, yeni fiyat tespitinde analiz oluşturulmadığının kabul edilmediği, Analiz oluşturulmayan bir durumda hangi gerekçe ile korkuluk yapılması imalatının proforma fatura fiyatına dahil olduğunun ifade edilebileceği, Madem gerekçe yok, madem analiz yok, kamu zararının kararı hangi yasal dayanak üzerine alınabileceği,
İlamın yine başka bir kısmında "Bu durumda sorumluların "alman fiyat teklifinin yalnızca "pvc kaplı tel örgü yapılması" imalatındaki "pvc kaplı galvaniz tel örgü" malzemesinin yapımını içerdiği" yönündeki savunmaları kabul edilmemiştir. Çünkü söz konusu imalat kapsamında yer alan "dışı pvc kaplamaları galvanizli tel"in rayici ve analizi diğer kamu idarelerinin analiz ve rayiçlerinde bulunmaktadır. Başka bir ifadeyle, "pvc kaplı galvaniz tel örgü" iş kalemi için özel poz oluşturulmasını haklı kılan bir gerekçe bulunmamaktadır." ifadelerine yer verilmekle, sorgunun ve kamu zararının temel dayanağından uzak, anlaşılması zor ifadeler kullanıldığı, Bu ifadelerde savunmaların kabul edilmemesi, pvc kaplamalı galvanizli telin rayicinin diğer kamu idare rayiçlerinde olmasının gösterildiği, Oysa kamu zararının dayanağının korkuluk imalatının proforma faturaya dahil olup olmaması olduğu, Bu ifadelerin kamu zararı ile ilgisinin anlaşılmadığı,
Kanaatlerince, kamu zararının belge ve bilgi yönünden gerekçesi olmaması sebebiyle, konu hakkındaki her türlü bilginin ilama yazılmış göründüğü,
Netice olarak; fen ve sanat kuralları gereği iki imalatın birbirinin ayrılmaz parçaları olması sebebiyle proforma faturada yer alan imalatın korkuluk imalatını kapsaması gerektiği tahmini üzerine alman kamu zararı kararının, hukuki dayanağı olmaması sebebiyle doğru olmadığının değerlendirildiği, proforma faturada yer alan imalatlar korkuluk imalatını kapsamadığı için ayrı iş kalemi üzerinden ödemesinin yapıldığı, Bu sebeplerle kamu zararı kararının hukuken doğru olmadığı ve kaldırılması gerektiğinin değerlendirildiği,
Başsavcılık Görüşü
Başvuru yapan tüm sorumlular için geçerli olmak üzere, Başsavcılık Görüşünde:
Temyize konu olan 4. Dairenin 22.05.2025 tarih ve 66 no.lu ilamın 5'inci maddesinde;
“Sorgu konusu olayda, yeni fiyatların hazırlanması hizmet alımı suretiyle yaptırılmış ve İdare'yi temsilen yetkili kamu görevlileri tarafından kontrol edilerek onaylanmıştır. Bu süreçte, yeni birim fiyat tespitinde uygulanan yöntem harcama yetkilisi ve diğer gerçekleştirme görevlilerinin dahli, bilgisi ve onayı ile gerçekleşmiştir. ...
Sonuç olarak, "... Rekreasyon Alanı Yapım İşinde" uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; ... ilamda adı geçen sorumlulardan müştereken ve müteselsilen, 6085 sayılı Sayıştay Kanununun 53'üncü maddesi gereği işleyecek faizleri ile ödettirilmesine, ..." karar verildiğinin görüldüğü,
Sorumlunun savunmasında, "...
Daire ilamında "Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması" yeni iş kalemi kapsamında yer alan "pvc kaplı tel örgü yapılması" ile "korkuluk yapılması" imalatlarının da fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz bir parçası olduğu" ifadelerine yer verilmekle de bu ortaya konulmaktadır. İki imalatın fen ve sanat kuralla birbirinin ayrılmaz parçası olması iki imalat için ayrı ödeme yapılmasına engel değildir. Yani, pvc pencere imalatında, plastik doğrama imalatı ve yerine konulması iş kalemi ile camlar fen ve sanat kurallarına göre birbirinin ayrılmaz parçasıdır. Ancak bunlar iki ayrı iş kalemi üzerinden ödenebilir
Ancak, hangi dayanak ve yasal gerekçe ile olduğu bilinmemekle birli proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğu" ifadelerine yer verilmekle, bir tahmin yürütülmektedir. Bu tamamen varsayımdır. Bir önceki paragraftaki gerekçeden, fen ve sanat kurallarına göre ayrılmaz parçası olması kabulünden hareketle ulaşılan bir kanaat. Oysa, bu noktada şunun ispat edilmesi gerekirdi: Alınan proforma faturalardaki pvc kaplı tel örgü yapılması iş kaleminin içerisinde korkuluk yapılması imalatı olduğunu ispat edilmesi gerekirdi. Bu ispat ise ya proforma faturaya eklenmek ya proforma fatura alınırken, faturayı veren yere ibraz edilmek suretiyle yapılabilir. Yani, proforma faturayı veren kişinin korkuluk yapılması imalatı dahil olacak şekilde bir fiyat verdiğinin daire ilamında gösterilmesi, ispat edilmesi gerekir.
Daire ilamının hiçbir cümlesinde bu ispat bulunmamaktadır. Zaten olamaz da. Çünkü proforma fatura alınırken, korkuluk yapılması imalatı dahil olmayacak şekilde bir teklif alınmıştır.
Kanaatimizce, kamu zararının belge ve bilgi yönünden gerekçesi olmaması sebebiyle, konu hakkındaki her türlü bilgi ilama yazılmış görünmektedir.
Netice olarak; fen ve sanat kuralları gereği iki imalatın birbirinin ayrılmaz parçaları olması sebebiyle proforma faturada yer alan imalatın korkuluk imalatını kapsaması gerektiği tahmini üzerine alman kamu zararı kararının, hukuki dayanağı olmaması sebebiyle doğru olmadığı değerlendirilmektedir, proforma faturada yer alan imalatlar korkuluk imalatını kapsamadığı için ayrı iş kalemi üzerinden ödemesi yapılmıştır. Bu sebeplerle kamu zararı kararının hukuken doğru olmadığı ve kaldırılması gerektiği değerlendirilmektedir." Denildiği,
Sorumlunun dilekçesinde ileri sürdüğü iddialar ve yaptığı açıklamalar denetçi tarafından Yargılamaya Esas Raporda ve 22.05.2025 tarih ve 66 no.lu Daire ilamında ayrıntılı bir şekilde açıklanmış olup savcılığın görüşüne de aşağıda yer verildiği,
Yargılamanın konusunun, 05.10.2022 tarihinde sözleşmeye bağlanan ... Tarım Ür. Elek. Ür. Paz. İnş. Gıda San. Tic. A.Ş. yüklenimindeki "... Rekreasyon Alanı Yapımı" işinde; uygulama projesine, teknik şartnameye ve fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden ayrıca ödeme yapılması hususunun olduğunun anlaşıldığı,
Yapılan incelemede, Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ poz numaralı "PVC kaplı tel örgü yapılması" yeni iş kaleminin fiyatı proforma fatura ile tespit edildiği,
Söz konusu iş kalemine ait teknik şartnamede futbol, basketbol ve tenis sahaları ölçüleri farklı olduğu için ayrı ayrı tanımlamaların yapıldığı,
Ölçülere bağlı değişkenler dışında imalatın tarifi ve kapsamı üç mahal için de aynı olduğu,
Bu tarife göre;
"30X50 m ebatlarında Mini Futbol Sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" iş kaleminin tarifinde aynen; 50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir.
Yapılacak olan tel örgü için, beton hatıl ve istinat duvarı imalatı yapılırken 0 89'luk 50 cm boyundaki ankraj boruları 3,00 m ara ile yerleştirilecektir.
Beton yeterince prizini aldıktan sonra (0 76x3mm) Tel örgü dikey taşıyıcı boruları (ankraj içi dahil h=6,00 m) ankraja yerleştirilecek aradaki boşluklar 300 DZ beton ile doldurularak taşıyıcı borular ankraja düzgün bir şekilde kaynakla sabitlenecektir. Taşıyıcı dikey borular tek parça olacak, kesinlikle ek olmayacaktır.
h=6.00 m'lik (ankraj içerisi dahil) dikey taşıyıcı profillere arkasından (dışarıdan) her uzun kenarlarda 3'er adet, kısa kenarlarda 2'şer adet projesine uygun olarak aynı yöntem ile destekler yapılacaktır.
Destek direklerinin beton demirleri hatıl duvarının beton demirleri ile bağlantılı olacak, destek borularının betonları hatıl betonu ile aynı anda entegre olarak dökülecektir.
h=6.00 m'lik (ankraj içerisi dahil) 0 76x3mm'lik dikey borulara yatay olarak 4 (dört) sıra 048x2,5 mm'lik borular ezilmeden kesilerek çapaksız ve düzgün olarak kaynakla sabitlenecektir.
Bütün demir aksamlar imalattan önce bir kat antipas iki kat sentetik (son kat yeşil renkli) boya ile boyanacak, İmalattan sonra kaynak yerleri rötuşlanacaktır.
Tel örgü taşıyıcı karkas imalatı bittikten sonra 50x50 mm göz aralığında, 3,5 mm kalınlığında, h=5,40 yeşil renkli PVC kaplamalı tel örgüler, ezilmeden ve gerdirilme esnasında göz aralıkları bozulmadan, ek yerleri üst üste bindirilmeden orijinal olarak ek yapılarak çekilecektir.
Yatay borular arasına alt bölmeye bir adet olmak üzere toplam 3 (üç) sıra, diğer bölmelere 1 (bir) sıra 5mm çapında çelik sarımlı gergi halatı bir aparat ile gerdirilerek çekilecektir.
İdarece istenilen yerlerden istenilen ölçü ve sayıda sürgülü kapılar yapılacaktır." denilmekte olduğu,
İşe ait "Saha Detayları" paftası uygulama projesinde ise, "Saha Çiti" detayında kumlanmış epoksi boyalı boru, çelik halat, içi galvaniz dışı pvc kaplı tel örgü telinin gösterildiği,
Yeni birim fiyatın belirlenmesinde fiyat teklifleri uygulama projesi ve teknik şartname esas alınarak yapıldığı, Söz konusu imalatların, fen ve sanat kuralları gereği birbirinin ayrılmaz birer parçası olduğu, Nitekim proforma faturalarda "pvc kaplı tel örgü yapılması" için teklif alındığı, Dolayısıyla iş kaleminin kapsamında yer alan tel örgü, çelik halat ve boya imalatları gibi "korkuluk yapılması" imalatının da yeni birim fiyata dahil olduğunun,
ifade edildiği,
Yapım İşleri Genel Şartnamesinin 22'nci maddesinde;
"(1) 12'nci maddenin 4'üncü fıkrasında belirtilen proje değişikliği şartlarının gerçekleştiği hallerde, işin yürütülmesi aşamasında idarenin gerekli görerek yapılmasını istediği ve ihale dokümanında ve/veya teklif kapsamında fiyatı verilmemiş yeni iş kalemlerinin ve/veya iş gruplarının bedelleri ile 21 inci maddeye göre sözleşme kapsamında yaptırılacak ilave işlerin bedelleri, ikinci fıkrada belirtilen usuller çerçevesinde yüklenici ile birlikte tespit edilir...
(2) Yeni fiyatın tespitinde iş kalemi veya iş grubunun niteliğine göre aşağıdaki sıralamaya uyularak oluşturulan analizlerden biri kullanılır:
b) İdarede veya diğer idarelerde mevcut olan ve yeni iş kalemine/grubuna benzerlik gösteren analizler dikkate alınarak oluşturulacak analizler..."
Düzenlemesinin yer aldığı,
Madde hükmüne göre proje değişikliği kararı neticesinde, yeni yapılan ya da revize edilen uygulama projelerinin ve teknik şartnamelerin gerektirdiği ve sözleşmede fiyatı belirli olmayan bir iş kalemi veya iş grubu için analiz oluşturulması gerekmekte olup,
Bu kapsamda oluşturulan "Y.ÖZEL.TEL.ÖRGÜ" poz numaralı "PVC kaplı Tel örgü yapılması" yeni iş kaleminin fiyatının proforma fatura ile tespit edildiği,
Söz konusu iş kalemine ait teknik şartnamede; futbol, basketbol ve tenis sahaları ölçüleri farklı olduğu için ayrı ayrı tanımlama yapıldığı,
"30X50 m ebatlarında mini futbol sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" iş kaleminin tarifinde aynen; "50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir, denilmekte olduğu,
Özel poz oluşturulan ve ihale tarihi itibarıyla fiyatı belirlenemeyen bir iş kaleminin uygulama ayı fiyatının nasıl belirleneceği mevzuatta açıkça belirtilmektedir. Buna göre uygulama ayı rayiçlerinin kullanılabilmesi için bu rayiçlerin Ticaret ve Sanayi Odasınca onaylanması gerektiği, ayrıca İdarenin bu fiyatın uygun olduğunu kabul etmesi gerektiği,
İdare tarafından iş artışı kapsamında özel poz oluşturularak yeni fiyat belirlenen "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için bir analiz oluşturulmadığı,
Diğer taraftan, işin şartnamesinde sorgu konusu iş kalemi "hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması" başlığı altında düzenlendiği ve ayrıca "50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir" denilmekte olduğu,
Sonuç itibarıyla, "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kaleminin kapsamında "korkuluk yapılması" imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı "demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması" yeni iş kalemi oluşturularak "korkuluk yapılması" imalatı için mükerrer ödeme yapıldığının,
Anlaşıldığı,
Netice itibarıyla, oluşturulan "SNC.YINS089" poz numaralı "pvc kaplı tel örgü yapılması" iş kalemi için belirlenen yeni fiyatın, işin şartnamesi ve projesindeki bütün imalatları Ankara ... Belediyesi 2023 Yılı İlamı kapsadığı, yalnızca pvc kaplı galvaniz tel imalatı için özel poz oluşturulması şartlarının oluşmadığı, dolayısıyla bütün imalatların özel pozun kapsamında olduğu, yeni fiyatın kabul edilemeyecek düzeyde rayiçlerin üzerinde olduğu, bu nedenle "SNC.Y.İNŞ.089" poz numaralı yeni iş kaleminin kapsamında olan imalatlar için ayrıca "SNC.Y.İNŞ.096" poz numaralı iş kalemi üzerinden ödeme yapılamayacağının değerlendirildiği,
Bu itibarla, söz konusu Daire kararının tasdikine karar verilmesinin uygun olacağının düşünüldüğü,
Belirtilmiştir.
Duruşmaya Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) katılmış ve sözlü ifadelerinde, dilekçelerinde belirtilen hususları tekrar etmişlerdir. Sayıştay Savcısı yazılı görüşünü yinelemiştir.
Duruşmaya katılan sorumlular ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra,
GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile, “... Rekreasyon Alanı Yapım İşi”nde uygulama projesine, teknik şartnameye, fen ve sanat kurallarına göre yeni iş kaleminin kapsam ve fiyatına dahil olan imalat için başka bir iş kalemi üzerinden mükerrer ödeme yapılması suretiyle oluşan ... TL kamu zararının; Harcama yetkilisi ... (Park ve Bahçeler Müdürü) ile Gerçekleştirme Görevlisi ... (İnşaat Mühendisi) ve sorumlular ... (Belediye Başkanı) (yeni fiyatları onaylayan), ... (Belediye Başkan Yardımcısı) (yeni fiyatları uygun gören) ve ...’a (Kentsel Tasarım Müdür V.) (yeni fiyatları hazırlayan) ödettirilmesine karar verilmiştir.
Bu defa, Harcama yetkilisi ... tarafından 56198 sayılı dosya kapsamında; Gerçekleştirme Görevlisi ... tarafından 56199 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56197 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56221 sayılı dosya kapsamında; Sorumlu ... tarafından 56196 sayılı dosya kapsamında temyiz başvurusunda bulunulmuştur.
Mevzuat:
Söz konusu iş kapsamında, iş artış ve iş eksilişi konulu, E-86695529-020-01 sayı ve 10.04.2023 tarihli yazıda, diğer imalatların yanında spor alanlarının da yapılmasına karar verilmiştir. Bununla ilgili olarak, futbol, basketbol ve tenis sahalarına ait teknik şartnameler hazırlanmış, üç şartnamede de diğer imalatların yanında “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatına yer verilmiştir. Sahaların ölçüleri farklı olduğu için bu imalatın ayrı ayrı tanımlandığı, fakat ölçü dışında diğer hususların benzer olduğu görülmüştür.
Futbol sahasına ait teknik şartnamede, “30X50 m ebatlarında mini futbol sahası, hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” başlıklı imalat için aynen;
“50x50mm göz aralıklı ve 3,5 mm kalınlıkta PVC kaplı tel örgü projelerine uygun olarak imal edilecektir.
Yapılacak olan tel örgü için, beton hatıl ve istinat duvarı imalatı yapılırken 0,89’luk 50 cm boyundaki ankraj boruları 3.00 m ara ile yerleştirilecektir. Beton yeterince prizini aldıktan sonra (0,76x3mm) Tel örgü dikey taşıyıcı boruları (ankraj içi dahil h=6.00 m) ankaraja yerleştirilecek aradaki boşluklar 300 DZ beton ile doldurularak taşıyıcı borular ankraja düzgün bir şekilde kaynakla sabitlenecektir. Taşıyıcı dikey borular tek parça olacak, kesinlikle ek olmayacaktır. h=6.00 m’lik (ankraj içerisi dahil) dikey taşıyıcı profillere arkasından (dışarıdan) her uzun kenarlarda 3’er adet, kısa kenarlarda 2’şer adet projesine uygun olarak aynı yöntem ile destekler yapılacaktır. Destek direklerinin beton demirleri hatıl duvarının betondemirleri ile bağlantılı olacak, destek borularının betonları hatıl betonu ile aynı anda entegre olarak dökülecektir. h=6.00 m’lik (ankraj içerisi dahil) 0,76x3mm’lik dikey borulara yatay olarak 4 (dört) sıra 0,48x2,5 mm’lik borular ezilmeden kesilerek çapaksız ve düzgün olarak kaynakla sabitlenecektir. Bütün demir aksamlar imalattan önce bir kat antipas iki kat sentetik (son kat yeşil renkli) boya ile boyanacak, imalattan sonra kaynak yerleri rötuşlanacaktır.
Tel örgü taşıyıcı karkas imalatı bittikten sonra 50x50 mm göz aralığında, 3,5 mm kalınlığında, h=5,40 yeşil renkli PVC kaplamalı tel örgüler, ezilmeden ve gerdirilme esnasında göz aralıkları bozulmadan, ek yerleri üst üste bindirilmeden orijinal olarak ek yapılarak çekilecektir. Yatay borular arasına alt bölmeye bir adet olmak üzere toplam 3 (üç) sıra, diğer bölmelere 1 (bir) sıra 5mm çapında çelik sarımlı gergi halatı bir aparat ile gerdirilerek çekilecektir. İdarece istenilen yerlerden istenilen ölçü ve sayıda sürgülü kapılar yapılacaktır.”
Denilmiştir.
Değerlendirme:
66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi incelendiğinde, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kalemi oluşturularak “korkuluk yapılması” imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı sonucuna ulaşıldığı görülmüştür.
Oysa; yukarıda yer verilen ve sahalara ait teknik şartnamelerde bulunduğu belirtilen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının açıklaması, ilam metninde aynen alınarak ve hatalı olarak “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin “birim fiyat tarifi” olarak nitelendirilmiştir. İş artışına ait dosyanın incelenmesi sonucunda ise görülmüştür ki; yeni birim fiyat kapsamında oluşturulan “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı ve “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı iş kalemlerinin birim fiyat tarifleri yapılmamıştır. Bu iş kalemlerinin miktar ve fiyatlarına “Mukayeseli Keşif Özeti” ve “Birim Fiyat Anlaşma Tutanağı”nda yer verilmiş, herhangi bir belgede birim fiyat tarifleri yapılmamıştır. Bu durumda görülmektedir ki; teknik şartnamede spor sahalarında yapılması öngörülen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının tek bir iş kaleminde yapılması zorunlu değildir. İlam konusu iş kapsamında yapıldığı gibi 2 veya daha fazla iş kalemine bölünmesi mümkündür. Bunun yanında, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatının da bulunduğunu gösteren bir birim fiyat tarifi, proforma fatura veya başka bir doküman yoktur. Dolayısıyla; şartnamede gösterilen “hatıl duvarı üzeri kafes tel örgü yapılması” imalatının, İdare uygulamasında yapıldığı gibi, “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kalemi ve “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” iş kalemleri ile yapılmasında mevzuata aykırılık bulunmamakta ve bu iki iş kaleminde mükerrerlik
olduğunu gösteren bir husus olmadığı görülmektedir.
Bu itibarla; “SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kalemi hakedişe eklendikten sonra “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kaleminin hakedişe dahil edilmesinde mevzuata aykırı bir taraf görülmediğinden, 66 sayılı İlam’ın 5/B maddesi ile verilen ... TL’lik tazmin hükmünün BOZULARAK, dosyanın ilgili DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
(Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...’in karşı oyu ile) oy çokluğuyla,
Karar verildiği 08.04.2026 tarih 59171 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Karşı oy gerekçesi
Üye ..., Üye ..., Üye ..., Üye ...:
SNC.Y.İNŞ.089” numaralı “pvc kaplı tel örgü yapılması” iş kaleminin kapsamında “korkuluk yapılması” imalatı da bulunmasına rağmen İdarece, “SNC.Y.İNŞ.096” numaralı “Demir borudan kaynakla korkuluk yapılması, yerine konulması” yeni iş kalemi oluşturularak “korkuluk yapılması” imalatı için mükerrer ödeme yapıldığı için, İlam’ın 5/B maddesi hükmünün tasdik edilmesi gerektiği düşünülmektedir.