Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten ve duruşmada hazır bulunan murafaacı ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1-1361 sayılı ilamın 1.maddesi ile, Belediyenin 2007 yılı toplam personel giderinin gerçekleşen en son yıl (2006) bütçe gelirine oranının 5393 sayılı Belediye Kanununda belirlenen sınırı aşması nedeniyle 65.625,44 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; 5393 sayılı Belediye Kanununun geçici 1. maddesine göre; Belediyenin personel giderleri Belediye bütçesinin % 30'unu aştığı için yasanın çıktığı tarihte Belediyede çalışan personelin % 10'u kadar İçişleri Bakanlığından izin alarak sözleşmeli personel çalıştırma haklarının bulunduğunu,

Bu nedenle 01.01.2005 tarihi itibariyle Belediyenin 157 kadrolu personeli bulunmasından dolayı yasal zorunluluk ve zaruri ihtiyaç nedeniyle değişik tarihlerde toplam 16 personel alımı yapıldığını,

Bu personelin alım izni ve bilgi verilmesi ile ilgili İçişleri Bakanlığı ile sürekli yazışma yapıldığını,

Hesap tablosunda isimleri bulunan ve bu şekilde sözleşme imzalanan Belediye personelinden;

Ercan SALMANLI, Aykut Yusuf UYAR, Sami EKİCİ ve Yunus GÖKDEMİR’in, Yerköy Belediyesinde geçici işçi statüsünde altı ay ve daha fazla çalışmaları nedeniyle 5620 sayılı yasa uyarınca,

Veli UYAR’ın, şehit kardeşi olduğu için 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ilgili maddesi uyarınca,

İbrahim AYDIN ve Ali Osman NAZLI’nın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün, 12.01.2007 tarih ve 48779 sayılı yazıda Yerköy Belediyesinde 82 işçi çalıştığını, 4857 sayılı İş Kanununun 30. maddesi gereği çalışan personelin % 2'si oranında 2 adet eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunduğunu belirten yazıları uyarınca,

Sayir FİDAN, Arif KARAÇOBAN’ın, Belediyede teknik personele ihtiyaç bulunduğundan 5393 sayılı Belediye Kanununun 49.maddesine göre,

Yusuf BİRCAN'ın laborant olması ve yasa gereği Belediye ekmek fırınında gıda konusunda eğitimli (gıda mühendisi, gıda teknikeri ve laborant gibi) personel çalıştırma zorunluluğu bulunduğundan,

Levent ÖNAL’ın ise, Belediyede çevre mühendisi olmadığından,

sözleşmeli personel statüsünde işe başlatıldıklarını,

Belediye Başkanı olarak, 5393 sayılı Belediye Kanununun 49 ve Geçici 1. maddesini ihlal etmesinin söz konusu olamayacağını,

İzin veren makama 2007 yılında müracaat yapıldığını ancak ilgili makamın Belediye olarak izin ve onay taleplerine zamanında cevap göndermediğini,

11 adet personelin tamamının mevzuata uygun olarak ve ihtiyaç nedeniyle alındığını ve aynı zamanda 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 1. maddesinde 2005 yılı itibarıyla 157 olan personel sayısının %10' unun geçilmediğini,

Belediye Meclisinde görüşülerek ücretleri belirlenen sözleşmeli personel ihtiyacı ve alımı ile ilgili İçişleri Bakanlığına bilgi verilerek izin talep yazısı gönderilmesine rağmen Bakanlıktaki ''Bakan Onayı" işlemleri geç tamamlandığından 10.06.2008 tarih ve 20.06.2009 tarihli 16 personel için verilen istihdam izni "Onay" yazısının geç geldiğini,

Bu arada çalıştırılmaya başlanan bu personelin emek ve hizmetinden yararlanıldığını,

Alınan tüm personelle ilgili olarak Kanunda öngörüldüğü şekliyle Belediye Meclisinden personelin alacağı aylık ödenek ile ilgili karar alındığını,

5393 sayılı Belediye Kanunun 49. maddesi gereğince, İçişleri Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına sözleşme örnekleri ve Belediye Meclis Kararlarının 30 gün içerisinde gönderildiğini,

Dolayısıyla gerekli yazışmaların yapıldığını ve yazılan bu yazıların Belediyece personel istihdam izni verilmesi konusu ile ilgilendirildiğini, İçişleri Bakanlığınca da bu yazılarının istihdam izni olarak değerlendirilmesi gerektiğini,

Yukarıda isimleri açıklanan ve çalıştırılan personelin hizmetlerinin Belediye mal varlığında artış sağladığından tazmin konusu olmasının mümkün olmadığını,

Söz konusu ödenen ücretlerin bir hizmetin karşılığında gerçekleştirildiğini,

Diğer yandan Belediyenin asli görevlerinin personel ( memur ve işçi ) eliyle yapıldığı bir durumda süreklilik arz eden işlerin aksamasının, Belediyenin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesine engel teşkil edeceğini,

Kaldı ki, vizesiz çalıştırılan geçici işçilerin emek ve hizmetleri karşılığında Belediyenin mal varlığında bir artış meydana geldiği, ödenen ücretlerin geri alınması halinde bunun belediye lehine sebepsiz ve haksız zenginleşmeye yol açacağı ve bu kişiler vizeli olarak çalıştırılmış olsalardı da aynı ücretlerin ödeneceği ya da bu kişilerin yapacağı işler ihale yolu ile müteahhide yaptırılacak olsaydı da Belediye bütçesinden daha fazla para çıkacağı hususları göz önüne alınarak ödemenin bu haliyle de kabulünün gerektiğini,

Ayrıca, T.C.Anayasasının 18. maddesinde " Kimse zorla işçi çalıştıramaz ve angarya yasaktır" hükmünü amir olduğunu,

Yani hiçbir kurum ve kuruluşun ücretsiz, zorla işçi ve personel çalıştıramayacağını,

Bu personele ödenen ücretlerin daha sonra kendilerine rücû edilerek talep edilmesi halinde, Anayasa hükmüne aykırılık ve angarya işçi çalıştırılmasının gündeme geleceğini,

Daha önce benzer konularda, Sayıştay Temyiz Kurulunca karar verilen 29.01.2008 tarih ve 29863 sayılı ve 07.10.2008 tarih ve 30368 sayılı ilâmlarda, Aydın Kuşadası Belediyesince %30'luk sınır aşımı nedeniyle çalıştırılan sözleşmeli Belediye personeline yapılan maaş ödemeleri ile Ödemiş İlçesi Kaymakçı Belde Belediyesince vizesiz çalıştırılan işçilere ücret ödemelerine ilişkin beraat kararları verilmiş olduğunu,

Ayrıca, ilamda tazmin hükmedilen tutarın, 5018 sayılı kanunun 71. maddesinde tanımlanan kamu zararı tanımına da uymadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “Belediyelerinin 2007 yılında alınan personelin zorunlu ihtiyaç için alındığını, 5393 Sayılı kanunun 49 maddesi gereği İçişleri Bakanlığına personel alımı için İçişleri Bakanlığına yazı yazılmasına rağmen onay yazısının geç geldiğini, Anayasanın 18. maddesine göre angaryanın yasak olduğunu, olayla örtüşen Temyiz Kurulunun 29.01.2008 tarih ve 29863 ile 07.10.2008 tarih 30368 sayılı kararları bulunduğunu ileri sürerek tazmin kararının kaldırılmasını, istemektedir.Adı geçen belediyenin yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme katsayısıyla çarpılması sorucu bulunacak miktarın %30 unu aşamayacağı 5393 sayılı kanunun 49. maddesinde belirtildiği halde anılan hükme aykırı olarak 65.625,44 TL fazla ödemede bulunulduğu anlaşıldığından tazmin kararının tasdikine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

Murafaa sırasında ise Savcılık, tazmine ilişkin ilam hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı yönünde görüş belirtmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 49. maddesinde;

“……..

Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.……….” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmünden, Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerine 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı anlaşılmaktadır.

Yozgat Yerköy Belediyesinde, Belediyenin yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerlenme katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktara oranı 2007 yılında %30 un üzerinde gerçekleşmiştir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün Personel İstihdam İzni konulu ve 20.06.2008 tarihli Bakan Oluru taşıyan yazısında;

“Yozgat İli Yerköy Belediyesinin 16/06/2008 tarihli ve 303 sayılı yazısında, Belediye hizmetlerinin daha etkin ve verimli yürütülebilmesi için memur kadrolarına atama yapılabilmesi amacıyla personel istihdam izni talep edilmektedir.

Yerköy Belediyesinin; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49 uncu maddesinin 8 inci fıkrasına göre yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın %30'unu aşmaması gerekirken, % 54,72 olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca, Yerköy Belediyesinin 01/01/2005 tarihinde (156) memur ve (1) sözleşmeli personel mevcudunun bulunduğu, %10 personel artırım izni ile verilebilecek azami personel sayısının (16) olduğu; 22/04/2006 tarihli Bakan Onayı ile (1), 08/09/2006 tarihli Bakan Onayı ile (3), 10/06/2008 Bakan Onayı ile (1), toplam (5) personel istihdam izni verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun Geçici 1 inci maddesine göre (11) personel

istihdamına izin verilmesini onaylarınıza arz ederim.”denilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde; İlama konu ödemelerin yapıldığı on personelin,

Bir kısmının 5620 sayılı Kamuda geçici iş pozisyonlarında çalışanların sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri, geçici işçi çalıştırılması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun gereği, bir kısmının 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununu gereği, bir kısmının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün, 12.01.2007 tarih ve 48779 sayılı yazıda Yerköy Belediyesinde 82 işçi çalıştığını, 4857 sayılı İş Kanununun 30. maddesi gereği çalışan personelin % 2'si oranında 2 adet eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunduğunu belirten yazıları uyarınca, bir kısmının Belediyede teknik personele ihtiyaç bulunduğundan 5393 sayılı Belediye Kanununun 49.maddesine göre, bir personelin laborant olması ve yasa gereği Belediye ekmek fırınında gıda konusunda eğitimli (gıda mühendisi, gıda teknikeri ve laborant gibi) personel çalıştırma zorunluluğu bulunduğundan dolayı ve yine bir personelin Belediyede çevre mühendisi olmadığından, sözleşmeli personel statüsünde işe başlatıldığı görülmüştür.

Personelin bir bölümünün yukarıda belirtilen 5620 sayılı Kanun, 3713 sayılı Kanun ve 4857 sayılı Kanun gereğince çalıştırıldığı, iki teknik personel, bir laborant ile çevre mühendisinin de Belediyenin ihtiyacı olarak istihdam edildiği ve söz konusu personellere ilişkin İçişleri Bakanlığına bilgi verilerek izin talep yazısı gönderilmesine rağmen Bakanlıktaki Bakan Onayı işlemlerinin geç tamamlanması nedeniyle personel istihdam izni onay yazısının geç geldiği ve alınan personel sayısının, 5393 sayılı Kanunun geçici 1.maddesinde belirtilen toplam personel sayısının %10’nu geçmediği anlaşıldığından 1361 sayılı ilamın 1.maddesi ile 65.625,44 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2-1361 sayılı ilamın 2.maddesi ile; Belediye Başkanının görevinin başında olmadığı günler için kendisine vekalet eden Salih DOĞMUŞ, Muhittin PEKÖZ ve Hasan CANSIZ’a vekalet ödeneğinin hatalı ödenmesi nedeniyle 1.682,48 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde; ilamın 2, 3, 4 ve 5 sıra no'lu maddelerinde tespit edilen fazla ödeme ve tazmin kararına ilişkin olarak muhasebe hesabından kaynaklanan hatalardan Belediye Başkanı ve İta Amiri olarak sorumlu olamayacağı düşüncesiyle bu konulara ilişkin açıklamayı Yerköy Belediyesi Muhasebe Müdürü Ekrem ŞAHİN yapacağından tarafınca herhangi bir açıklama yapılmadığını belirtmiştir.

Savcılık;

“İlamın 2,3,4 ve 5 maddeleri ile ilgili olarak; Dilekçi yapılan ödemeden belediye başkanı olarak sorumlu olamayacağını ileri sürerek tazmin kararındaki sorumluluğun uhdesinden kaldırılmasını, istemektedir. İlgili harcama talimatında vekalet ücretine yönelik ibare veya hesaplama varsa fazla ödemeden 5018 sayılı Kanunun 31 ve 32. maddeleri gereği harcama yetkilisinin sorumlu olacağı böyle bir ibare yoksa işlemi yapan gerçekleştirme görevlisi ve muhasebe yetkilisinin sorumlu olacağı, bu husus dikkate alınmak üzere sorumluluk yönünden incelenmek üzere dosyanın dairesine gönderilmesine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

5018 sayılı Kanunun 11.maddesine göre Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir.Ancak Milli Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.

Madde hükmüne göre üst yöneticiler harcama sürecinin dışına çıkarılmışlar gözetim görev ve sorumluluğu üstlenmişlerdir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında ise;

”Üst Yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar.Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir.Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.” ifadesi yer almaktadır.Bu ifadeyle kastedilen, üst yöneticilerin harcama yetkisi kullanmaları (harcama talimatı vermeleri) halinde sorumlu olacaklarıdır.

İlama konu ödeme emri belgesinde Belediye Başkanının harcama yetkilisi olarak imza attığı görülmektedir. Yukarıya alınan Sayıştay Genel Kurulu Kararı çerçevesinde, harcama yetkilisi olarak imza atmış olan Belediye Başkanının üst yönetici olarak sorumlu tutulmaması gerektiği şeklindeki itirazı yerinde değildir. Bu nedenle sorumluluk itirazının REDDİNE,

3-1361 sayılı ilamın 3.maddesi ile; Türk Kamu Yönetimi Planlama ve Eğitim Merkezi tarafından 22-23 Ocak 2007 tarihleri arasında Antalya’da düzenlenen “Türk Kamu Yönetimi Birinci Planlama ve Eğitim Kurultayı” bedelinin hatalı ödenmesi nedeniyle 175,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

1361 sayılı ilamın 3.maddesi ile verilen 175,00 YTL.nin tazminine dair hüküm,aynı tazmin hükmünde muhasebe yetkilisi sıfatıyla iştiraki bulunan Ekrem ŞAHİN’in, başvurusu üzerine düzenlenen 05.06.2012 tarih ve 35102 tutanak sayılı Temyiz Kurulu ilamı ile Bozulmuş bulunduğundan dilekçinin iş bu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere kararı veren Daireye gönderilmesine,

4-1361 sayılı ilamın 4.maddesi ile; Yozgat Yerköy Belediyesince, Belediyeler Derneği ve Anadolu Yerel Yönetimlere Hizmet Derneği tarafından düzenlenen seminerlere katılımcı gönderilmesi ancak seminer bedelinin hatalı ödenmesi nedeniyle 957,42 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

1361 sayılı ilamın 4.maddesi ile verilen 957,42 YTL.nin tazminine dair hüküm,aynı tazmin hükmünde muhasebe yetkilisi sıfatıyla iştiraki bulunan Ekrem ŞAHİN’in, başvurusu üzerine düzenlenen 05.06.2012 tarih ve 35102 tutanak sayılı Temyiz Kurulu ilamı ile Bozulmuş bulunduğundan dilekçinin iş bu madde ile ilgili itirazı üzerine Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına ancak aynı mahiyette olan bu dosyanın sözü edilen dosya ile birleştirilerek gereği yapılmak üzere kararı veren Daireye gönderilmesine,

5-1361 sayılı ilamın 5.maddesi ile; Yerel Çözüm ve Dayanışma Derneği tarafından 03-08 Eylül 2007 tarihleri arasında Kuşadası’nda düzenlenen “Belediye Başkanları, Belediye Encümeni ve Meclis Üyeleri, Belediye Personeli İçin Hizmet İçi Eğitim” seminer bedeli ödenirken seminer katılım bedeli KDV dahil 475 YTL.olarak belirlenmesine rağmen Belediye tarafından ödeme yapılırken ayrıca KDV eklenerek mükerrer ödemede bulunulması nedeniyle 171,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

İş bu ilamın 2.maddesinde belirtilen gerekçelerle Belediye Başkanının üst yönetici olarak sorumlu tutulmaması gerektiği şeklindeki itirazı yerinde değildir. Bu nedenle sorumluluk itirazının REDDİNE,

Karar verildiği 05.06.2012 tarih ve 35103 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.