Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten ve duruşmada hazır bulunan murafaacı ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamaları dinlendikten sonra gereği görüşüldü:

1- 1457 sayılı ilamın 1.maddesi ile; Belediyenin, yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktara oranı 2007 yılında 70,41 olarak gerçekleştiği halde Belediye tarafından 2008 yılında mevcut personele ilave olarak personel çalıştırılarak ödeme yapılması nedeniyle 46.098,57 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Belediye hizmetlerinin aksamaması için ihtiyaç halinde yasanın çıktığı tarihte Belediyede çalışan personelin %10'u kadar personeli İçişleri Bakanlığından izin alarak sözleşmeli personel çalıştırma hakkının bulunduğunu,

Bu nedenle 01.01.2005 tarihi itibarıyla 157 kadrolu personeli bulunan Belediyenin, bu rakamın %10' unu geçmeyecek şekilde 16 personeli, ihtiyaç ve yasal zorunluluk nedeniyle aldığını,

Bu personelin alım izni ile ilgili İçişleri Bakanlığına izin talep yazısı gönderildiğini,

İlamda, tazmine ilişkin hesap tablosunda isimleri bulunan Belediye personelinden;

Aykut Yusuf UYAR, Sami EKİCİ ve Yunus GÖKDEMİR’in, Yerköy Belediyesinde geçici işçi statüsünde altı ay ve daha fazla çalışmaları nedeniyle 5620 sayılı yasa uyarınca,

Veli UYAR’ın, şehit kardeşi olduğu için 3713 Sayılı Terörle Mücadele Kanununun ilgili maddesi uyarınca, İbrahim AYDIN ve Ali Osman NAZLI’nın, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün, 12.01.2007 tarih ve 48779 sayılı yazıda Yerköy Belediyesinde 82 işçi çalıştığını, 4857 sayılı İş Kanununun 30. maddesi gereği çalışan personelin % 2'si oranında 2 adet eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunduğunu belirten yazıları uyarınca, Sayir FİDAN ve Arif KARAÇOBAN’ın, Belediyede teknik personele ihtiyaç bulunduğundan 5393 sayılı Belediye Kanununun 49.maddesine göre, Yusuf BİRCAN'ın laborant olması ve yasa gereği Belediye ekmek fırınında, gıda konusunda eğitimli (gıda mühendisi, gıda teknikeri ve laborant gibi) personel çalıştırma zorunluluğu bulunduğundan, Levent ÖNAL’ın ise, Belediyemizde çevre mühendisi olmadığından sözleşmeli personel statüsünde işe başlatıldıklarını,

Belediye Başkanı olarak 5393 Sayılı Belediye Kanununun 49 ve Geçici 1. maddesini ihlal etmediğini,

İzin veren makama 2007 yılında müracaat yapıldığını ancak ilgili makamın Belediye olarak izin ve onay taleplerine zamanında cevap göndermediğini,

11 adet personelin tamamının mevzuata uygun olarak ve ihtiyaç nedeniyle alındığını ve aynı zamanda 5393 sayılı Belediye Kanununun Geçici 1. maddesinde 2005 yılı itibarıyla 157 olan personel sayısının %10' unun geçilmediğini,

Belediye Meclisinde görüşülerek ücretleri belirlenen sözleşmeli personel ihtiyacı ve alımı ile ilgili İçişleri Bakanlığına bilgi verilerek izin talep yazısı gönderilmesine rağmen Bakanlıktaki ''Bakan Onayı" işlemleri geç tamamlandığından 10.06.2008 tarih ve 20.06.2009 tarihli 16 personel için verilen istihdam izni "Onay" yazısının geç geldiğini,

Bu arada çalıştırılmaya başlanan bu personelin emek ve hizmetinden yararlanıldığını,

Alınan tüm personelle ilgili olarak Kanunda öngörüldüğü şekliyle Belediye Meclisinden personelin alacağı aylık ödenek ile ilgili karar alındığını,

5393 sayılı Belediye Kanunun 49. maddesi gereğince, İçişleri Bakanlığına ve Maliye Bakanlığına sözleşme örnekleri ve Belediye Meclis Kararlarının 30 gün içerisinde gönderildiğini,

Dolayısıyla gerekli yazışmaların yapıldığını ve yazılan bu yazıların Belediyece personel istihdam izni verilmesi konusu ile ilgilendirildiğini, İçişleri Bakanlığınca da bu yazılarının istihdam izni olarak değerlendirilmesi gerektiğini,

Yukarıda isimleri açıklanan ve çalıştırılan personelin hizmetlerinin Belediye mal varlığında artış sağladığından tazmin konusu olmasının mümkün olmadığını,

Söz konusu ödenen ücretlerin bir hizmetin karşılığında gerçekleştirildiğini,

Diğer yandan Belediyenin asli görevlerinin personel ( memur ve işçi ) eliyle yapıldığı bir durumda süreklilik arz eden işlerin aksamasının, Belediyenin görev ve sorumluluklarını yerine getirmesine engel teşkil edeceğini,

Kaldı ki, vizesiz çalıştırılan geçici işçilerin emek ve hizmetleri karşılığında Belediyenin mal varlığında bir artış meydana geldiği, ödenen ücretlerin geri alınması halinde bunun belediye lehine sebepsiz ve haksız zenginleşmeye yol açacağı ve bu kişiler vizeli olarak çalıştırılmış olsalardı da aynı ücretlerin ödeneceği ya da bu kişilerin yapacağı işler ihale yolu ile müteahhide yaptırılacak olsaydı da Belediye bütçesinden daha fazla para çıkacağı hususları göz önüne alınarak ödemenin bu haliyle de kabulünün gerektiğini,

Ayrıca, T.C.Anayasasının 18. maddesinde " Kimse zorla işçi çalıştıramaz ve angarya yasaktır" hükmünü amir olduğunu,

Yani hiçbir kurum ve kuruluşun ücretsiz, zorla işçi ve personel çalıştıramayacağını,

Bu personele ödenen ücretlerin daha sonra kendilerine rücû edilerek talep edilmesi halinde, Anayasa hükmüne aykırılık ve angarya işçi çalıştırılmasının gündeme geleceğini,

Daha önce benzer konularda, Sayıştay Temyiz Kurulunca karar verilen 29.01.2008 tarih ve 29863 sayılı ve 07.10.2008 tarih ve 30368 sayılı ilâmlarda, Aydın Kuşadası Belediyesince %30'luk sınır aşımı nedeniyle çalıştırılan sözleşmeli Belediye personeline yapılan maaş ödemeleri ile Ödemiş İlçesi Kaymakçı Belde Belediyesince vizesiz çalıştırılan işçilere ücret ödemelerine ilişkin beraat kararları verilmiş olduğunu,

Ayrıca, ilamda tazmin hükmedilen tutarın, 5018 sayılı kanunun 71. maddesinde tanımlanan kamu zararı tanımına da uymadığını belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; İlamın 1. maddesine ilişkin olarak, sorguya verilen cevaplardan farklı bir bilgi ve belge sunulmamış olup, savunmada belirtilen hususların da ilamda karşılandığı anlaşıldığından, Daire kararının değiştirilmesini gerektirecek mahiyette bulunmayan temyiz talebinin reddedilerek, kararın onanmasına, şeklinde görüş bildirilmiştir.

Murafaa sırasında ise Savcılık, tazmine ilişkin ilam hükmünün kaldırılmasının uygun olacağı yönünde görüş belirtmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun 49. maddesinde;

“……..

Belediyenin yıllık toplam personel giderleri, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamaz. Nüfusu 10.000’in altında olan belediyelerde bu oran yüzde kırk olarak uygulanır. Yıl içerisinde aylık ve ücretlerde beklenmedik bir artışın meydana gelmesi sonucunda personel giderlerinin söz konusu oranları aşması durumunda, cari yıl ve izleyen yıllarda personel giderleri bu oranların altına ininceye kadar yeni personel alımı yapılamaz. Yeni personel alımı nedeniyle bu oranın aşılması sebebiyle oluşacak kamu zararı, zararın oluştuğu tarihten itibaren hesaplanacak kanuni faiziyle birlikte belediye başkanından tahsil edilir. Personelin her türlü alacakları zamanında ve öncelikle ödenir.……….” hükmü yer almaktadır.

Yukarıda yer alan mevzuat hükmünden, Belediyenin yıllık toplam personel giderlerinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirlerine 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın yüzde otuzunu aşamayacağı anlaşılmaktadır.

Yozgat Yerköy Belediyesinde, Belediyenin yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen bütçe gelirinin yeniden değerlenme katsayısı ile çarpımı sonucunda bulunan miktara oranı 2007 yılında %30 un üzerinde gerçekleşmiştir.

İçişleri Bakanlığı Mahalli İdareler Genel Müdürlüğünün Personel İstihdam İzni konulu ve 20.06.2008 tarihli Bakan Oluru taşıyan yazısında;

“Yozgat İli Yerköy Belediyesinin 16/06/2008 tarihli ve 303 sayılı yazısında, Belediye hizmetlerinin daha etkin ve verimli yürütülebilmesi için memur kadrolarına atama yapılabilmesi amacıyla personel istihdam izni talep edilmektedir.

Yerköy Belediyesinin; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun 49 uncu maddesinin 8 inci fıkrasına göre yıllık toplam personel giderinin, gerçekleşen en son yıl bütçe gelirinin 213 sayılı Vergi Usul Kanununa göre belirlenecek yeniden değerleme katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarın %30'unu aşmaması gerekirken, % 54,72 olduğu tespit edilmiştir.

Ayrıca, Yerköy Belediyesinin 01/01/2005 tarihinde (156) memur ve (1) sözleşmeli personel mevcudunun bulunduğu, %10 personel artırım izni ile verilebilecek azami personel sayısının (16) olduğu; 22/04/2006 tarihli Bakan Onayı ile (1), 08/09/2006 tarihli Bakan Onayı ile (3), 10/06/2008 Bakan Onayı ile (1), toplam (5) personel istihdam izni verilmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanunu'nun Geçici 1 inci maddesine göre (11) personel

istihdamına izin verilmesini onaylarınıza arz ederim.”denilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde; İlama konu ödemelerin yapıldığı on personelin,

Bir kısmının 5620 sayılı Kamuda geçici iş pozisyonlarında çalışanların sürekli işçi kadrolarına veya sözleşmeli personel statüsüne geçirilmeleri, geçici işçi çalıştırılması ile bazı kanunlarda değişiklik yapılması hakkında kanun gereği, bir kısmının 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununu gereği, bir kısmının Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Türkiye İş Kurumu Genel Müdürlüğünün, 12.01.2007 tarih ve 48779 sayılı yazıda Yerköy Belediyesinde 82 işçi çalıştığını, 4857 sayılı İş Kanununun 30. maddesi gereği çalışan personelin % 2'si oranında 2 adet eski hükümlü işçi çalıştırma zorunluluğu bulunduğunu belirten yazıları uyarınca, bir kısmının Belediyede teknik personele ihtiyaç bulunduğundan 5393 sayılı Belediye Kanununun 49.maddesine göre, bir personelin laborant olması ve yasa gereği Belediye ekmek fırınında gıda konusunda eğitimli (gıda mühendisi, gıda teknikeri ve laborant gibi) personel çalıştırma zorunluluğu bulunduğundan dolayı ve yine bir personelin Belediyede çevre mühendisi olmadığından, sözleşmeli personel statüsünde işe başlatıldığı görülmüştür.

Personelin bir bölümünün yukarıda belirtilen 5620 sayılı Kanun, 3713 sayılı Kanun ve 4857 sayılı Kanun gereğince çalıştırıldığı, iki teknik personel, bir laborant ile çevre mühendisinin de Belediyenin ihtiyacı olarak istihdam edildiği ve söz konusu personellere ilişkin İçişleri Bakanlığına bilgi verilerek izin talep yazısı gönderilmesine rağmen Bakanlıktaki Bakan Onayı işemlerinin geç tamamlanması nedeniyle personel istihdam izni onay yazısının geç geldiği ve alınan personel sayısının, 5393 sayılı Kanunun geçici 1.maddesinde belirtilen toplam personel sayısının %10’nu geçmediği anlaşıldığından 1457 sayılı ilamın 1.maddesi ile 46.098,57 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,

2- İlamın 2.maddesi ile, Yozgat Yerköy Belediyesi’nin çeşitli birimlerinde kullanılmak üzere Kervan Züccaciye’den alınan yollukların KDV oranının hatalı hesaplanması ve aynı yüklenici ile Yerköy Belediyesi arasında imzalanan çeşitli malzemeler alım sözleşmesinden damga vergisi kesilmemesi nedeniyle 105,62 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, ilamın 2, 3, 4 ve 5 sıra nolu maddelerinde tespit edilen fazla ödeme ve tazmin kararına ilişkin olarak, muhasebe hesabından kaynaklanan hatalardan Belediye Başkanı ve İta Amiri olarak sorumlu olamayacağı düşüncesiyle bu konulara ilişkin açıklamayı Yerköy Belediyesi Muhasebe Müdürü Ekrem ŞAHİN ve Recep GÜZEL yapacağından tarafınca herhangi bir açıklama yapılmadığını, Ekrem ŞAHİN ve Recep GÜZEL tarafından yapılan savunma ve temyiz dilekçelerindeki açıklamaların tarafınca da kabul edildiğini belirterek verilen tazmin kararlarının kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık;

“İlamın 2, 3, 4 ve 5. maddelerine ilişkin olarak muhasebe hesabından kaynaklanan hatalar nedeniyle Belediye Başkanı ve İta Amiri olarak sorumlu olmayacağı düşüncesiyle sorumluluk yönünden itirazda bulunulmakta ve konulara ilişkin açıklamanın Muhasebe Müdürü Ekrem ŞAHİN ile Recep GÜZEL tarafından yapılacağı belirtilmiş ise de 5018 sayılı Kanunun 32. maddesinin 2 numaralı fıkrası hükmü karşısında yapılan ödemelerde Ali Rıza ARSLAN’ın sorumluluğu bulunmaktadır. Öte yandan sorumlular tarafından anılan maddelere ilişkin olarak sorguya verilen cevaplarda, kamu zararının tahsil edileceği belirtilmişse de herhangi bir tahsilat bildirilmediğinden temyiz talebinin reddedilerek, kararın onanmasının, uygun olacağı düşünülmektedir,”şeklinde görüş bildirmiştir.

5018 sayılı Kanunun 11.maddesine göre Bakanlıklarda müsteşar, diğer kamu idarelerinde en üst yönetici, il özel idarelerinde vali ve belediyelerde belediye başkanı üst yöneticidir.Ancak Milli Savunma Bakanlığında üst yönetici Bakandır.

Üst yöneticiler, idarelerinin stratejik planlarının ve bütçelerinin kalkınma planına, yıllık programlara, kurumun stratejik plan ve performans hedefleri ile hizmet gereklerine uygun olarak hazırlanması ve uygulanmasından, sorumlulukları altındaki kaynakların etkili, ekonomik ve verimli şekilde elde edilmesi ve kullanımını sağlamaktan, kayıp ve kötüye kullanımının önlenmesinden, malî yönetim ve kontrol sisteminin işleyişinin gözetilmesi, izlenmesi ve bu Kanunda belirtilen görev ve sorumlulukların yerine getirilmesinden Bakana; mahallî idarelerde ise meclislerine karşı sorumludurlar.

Üst yöneticiler, bu sorumluluğun gereklerini harcama yetkilileri, malî hizmetler birimi ve iç denetçiler aracılığıyla yerine getirirler.

Madde hükmüne göre üst yöneticiler harcama sürecinin dışına çıkarılmışlar gözetim görev ve sorumluluğu üstlenmişlerdir.

Sayıştay Genel Kurulunun 14.06.2007 tarih ve 5189/1 sayılı Kararında ise;

”Üst Yöneticiler işlerin gidişatından harcama yetkililerinin ve diğer görevlilerin bilgilendirmeleri ve raporları ile bilgi sahibi olmaktadırlar.Bununla birlikte üst yöneticilerin özel kanunlardan doğan Sayıştay’a karşı mali sorumlulukları olabileceği gibi, münferit bir olayda sorumluluklarına hükmedilmeleri de gerekebilir.Bu husus, meselenin Sayıştay yargısında görüşülmesi sırasında hükme bağlanacak bir konudur.” İfadesi yer almaktadır.Bu ifadeyle kastedilen, üst yöneticilerin harcama yetkisi kullanmaları (harcama talimatı vermeleri) halinde sorumlu olacaklarıdır.

İlama konu ödeme emri belgesinde Belediye Başkanının harcama yetkilisi olarak imza attığı görülmektedir. Yukarıya alınan Sayıştay Genel Kurulu Kararı çerçevesinde, harcama yetkilisi olarak imza atmış olan Belediye Başkanının üst yönetici olarak sorumlu tutulmaması gerektiği şeklindeki itirazı yerinde değildir. Bu nedenle sorumluluk itirazının REDDİNE,

3- İlamın 3.maddesi ile; Yerköy Belediyesi tarafından yüklenici Bünyamin Gayretli’den alınan yemek hizmeti karşılığı yapılan ödemede KDV oranının hatalı hesaplanması nedeniyle 233,04 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmüne ilişkin dilekçe ve savcılık karşılaması iş bu ilamın 2.maddesinde belirtildiği gibi olup sözü edilen madde de yer alan gerekçelerle sorumluluk itirazının REDDİNE,

4- İlamın 4.maddesi ile; Yozgat Yerköy Belediyesi tarafından açık ihale usulü ile Anadolu Gıda ve Turizm Ltd. Şti.’ne 13.471,50-TL bedelle ihale edilen “İtfaiye Personeli Yemek Alım Hizmeti İşi”nde sözleşme damga vergisi ve ihale karar pulunun kesilmemesi nedeniyle 161,65 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmüne ilişkin dilekçe ve savcılık karşılaması iş bu ilamın 2.maddesinde belirtildiği gibi olup sözü edilen madde de yer alan gerekçelerle sorumluluk itirazının REDDİNE,

5-İlamın 5.maddesi ile; Yozgat Yerköy Belediyesi tarafından açık ihale usulü ile Ada Yapı Mühendislik’e 130.000,00-TL bedelle ihale edilen “Merdiven Evi-Dükkan İlavesi İşi”nde sözleşme damga vergisi ve ihale karar pulunun kesilmemesi nedeniyle 1.560,00 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

İlam hükmüne ilişkin dilekçe ve savcılık karşılaması iş bu ilamın 2.maddesinde belirtildiği gibi olup sözü edilen madde de yer alan gerekçelerle sorumluluk itirazının REDDİNE,

Karar verildiği 05.06.2012 tarih ve 35104 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.