Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Yılı
2008
Daire
3
Dosya No
36036
Tutanak No
35541
Tutanak Tarihi
10.10.2012
Konu
KARAR
Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:
1- 1276 sayılı ilamın 3. maddesiyle Genel Müdürlük bünyesinde çalışan Denetçilere fazla ücret ödendiği gerekçesiyle 16.860,76 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
Devlet memurlarına ödenecek aylığın unsurları 25 Mart 2008 tarih 26827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/2 E . 2007/1 Sayılı DANIŞTAY İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME KURULU KARARINDA yapılmıştır. Bu kararda " 657 sayılı Kanunun 43. Maddesinin gerekçesinde. Devlet memurlarına ödenecek aylıklar konusunda, mevcut barem sisteminden ayrılarak yeni bir sistem getirildiği hususuna yer verilmiş ve aylığın tespitinde hizmetin Devlet için taşıdığı değer, hizmetin riski, zorluğu ve şartları ile önem derecesinin belirleyici olacağı kabul edilmiştir. Yine aynı Kanunun 147. maddesinin gerekçesinde ise aylık tabirinin ister vekalet görevi ister ikinci görev şeklinde olsun işgal edilen bir kadro karşılığında ay itibarıyla ödenen parayı ifade ettiği açıkça belirtilmiştir. Buna göre aylık, memurlara esas görevleri dolayısıyla bir aylık hizmetleri karşılığında görevin önemi, riski ve devlet için taşıdığı değer dikkate alınmak suretiyle belirlenerek ödenen parayı ifade etmektedir. Ek gösterge ve değişik adlar altında yapılan ödemeler ile aylık arasında niteliği itibarıyla bir farklılık bulunmakta bunlar aylık adı altında birleştirilebilecek, sebebi, amacı ve işlevi aynı olan parasal bir hakkın unsurlarını oluşturmaktadır." denilmek suretiyle aylık kendisini meydana getiren unsurlar itibarıyla tariflenmiştir.
Öte yandan 01.08.2010 tarihinde yürürlüğe konulan 6009 Sayılı Kanunun Geçici 8. Maddesine göre Kanunun yürürlük tarihinden önce Kurum denetçi ücretleri hakkında idari veya mali yargılama ve takibatın yapılamaması, başlatılanların işlemden kaldırılması gerektiği kanaatindeyiz.
Demişlerdir.
Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 10. maddesinde;
“DENETÇİLER
MADDE 10 - (Değişik: 3009 - 23.5.1984 / m.8) İSKİ'nin işlemleri, hizmet süreleri içinde sürekli olarak çalışacak olan iki denetçi tarafından denetlenir.
Denetçi seçilebilmek için mühendislik, hukuk, ekonomi ve işletme konularından en az birinde yüksek öğrenim görmüş ve uzmanlaşmış bulunmak ve aynı konuda en az 10 yıl görev yapmış olmak gerekir.
Denetçilerin hizmet süreleri iki yıl olup, hizmet süreleri sonunda yeniden seçilmeleri mümkündür.
Denetçiler İSKİ'nin çalışmalarına ilişkin olarak tespit ettikleri eksiklikler, aksaklıklar ve yasa dışı işlemler hakkındaki raporlarını Genel Kurula verirler. Raporun bir örneği de bilgi için İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanına sunulur. Ayrıca Genel Kurulun Mayıs ayı toplantısında Yönetim Kurulunun bir yıllık faaliyeti hakkında rapor verirler.
Denetçilerin istedikleri bilgi ve belgelerin Yönetim Kurulu ve Genel Müdürlükçe verilmesi zorunludur.
Denetçilerin ücretleri, Devlet memurlarına verilen birinci derecenin son kademesi aylık tutarını (Ek Gösterge hariç) aşmamak üzere Genel Kurulca kararlaştırılır.” Denilmektedir.
Buna göre denetçilere ödenecek ücret, 657 sayılı Kanun’da yer alan I sayılı Gösterge Tablosu’nda yer alan göstergelerin katsayı ile çarpılması sonucu bulunacak tutar kadardır.
Diğer taraftan 6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesi memur temsilcileriyle akdedilen sözleşme veya tasarrufu kapsamakta olup, ilama konu tazmin hükmü bu kapsamda yapılan bir ödemeye dayanmadığından dilekçilerin bu yöndeki iddiaları yerinde değildir.
Bu itibarla dilekçilerin iddialarının reddi ile 1276 sayılı ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
2- Aynı ilamın 4. maddesiyle kurum hekimlerine işyeri hekimliği ücreti ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.
30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu”nun Geçici 6. maddesinde “Kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelerde gerçekleştirilmiş olan işyeri hekimliği ücreti ödemeleri nedeniyle kamu görevlileri hakkında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır, bu ödemeler geriye tahsil ve tazmin konusu edilemez.” Denilmektedir.
Bu hüküm karşısında 6331 sayılı Kanunun geçici 6. maddesi kapsamında bulunduğu anlaşılan tazmine konu ilam maddesi hakkında mali yargılama ve takibat yapılamayacağından ilgili maddenin İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,
3- İlamın 5. maddesiyle Memurlara iki maaş tutarında ödenen ikramiyelerin hesabında taban ve kıdem aylıklarının, I.Hukuk Müşaviri ve Daire Başkanlarına ödenen ikramiyelerin hesabında ise makam tazminatının dahil edilerek ödeme yapıldığı gerekçesiyle 1.038.729,26 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
İzmir Su ve Kanalizasyon idaresi (İZSU) Genel Müdürlüğünün 2008 yılı Bütçe Denge Kararnamesinin 1. maddesinde 'İdarenin 657 sayılı D.M.K'na tabi memur personele aylık, ekgösterge. taban aylık, kıdem aylık, özel hizmet tazminatı ve makam tazminatından oluşan maaşının yılda iki katını geçmemek üzere verilen ikramiyeler Ocak 2008 ayı içinde avans olarak ödenir. Aralık 2008 ayı içinde tahakkuku ve kesin hesabı yapılır. Yıl içinde emekli olan personelden ikramiye farkları geri alınmaz ."denilmiş ve 2008 yılında memurlara iki maaş tutarında ikramiye ödemesi yapılmıştır.
Maaş Kavramı: 657 sayılı DMK'nun 147. maddesinin a fıkrasında aylık. "Bu kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı ifade eder." denmektedir. Aynı yasanın 146. maddesinde ise "Bu kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar ile ödenekler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz." denilmiştir.
Dolayısıyla, istisnasız her ay ödenen ve bir aylık emeğin karşılığı olan ödemelerin tamamı maaş kapsamındadır. Nitekim 657 sayılı kanunun aylıksız izin düzenlemelerine ilişkin 77.79 ve 80. maddelerinde: Her ay bir aylık emeğin karşılığı olarak memura yapılan ödemelerin tümü kastedilmiş, bunların içerisinde bir ayrım yapılmamıştır. Şayet maaş gösterge ve ek göstergelerden ibaret olsaydı. 77.79 ve 80. maddelerde ifade edilen memurlara gösterge ve ek gösterge dışında kalan diğer ödeneklerin her ay ödenmesine devam edilmesi gerekirdi.
Yukarıda yapılan açıklamalar ile Anayasa, yasa hükümleri ve yargı kararlarından anlaşılacağı üzere Genel Müdürlüğümüz memur personeline 2560 Sayılı Yasa uyarınca ödenen ikramiyelerin hesaplanmasında herhangi bir aykırılık bulunmadığı ve uygulamanın mevzuata uygun olduğu ortaya çıkmaktadır.
Bütün bunlardan ayrı olarak 16 Ağustos 2008 tarih. 26069 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 375 sayılı KHK'nın EK.3 maddesi uyarınca yapılacak ek ödemeye ilişkin kararın 4. maddesinin 4. fıkrasında "İlgili mevzuat uyarınca memurlara yılın belirli dönemlerinde mutat olarak ödenen ikramiyelerin bir aya isabet eden net tutarı en yüksek devlet memurları aylığının (Ek gösterge dahil) %28'inden fazla olan ek ödemelerin net tutarından mahsup edilir. HÜKMÜNDEN HAREKETLE PERSONELİMİZ EK ÖDEME ZAMMINDAN, AĞUSTOS 2008 - ARALIK 2008 AYI MAAŞLARINDA, ALDIĞI İKRAMİYE VE EK ÖDEME ORANINA BAĞLI OLARAK ÇEŞİTLİ ORANLARDA FAYDALANAMAMIŞLARDIR.
Taban ve kıdem aylığının maaşın ayrılmaz unsuru olduğu savunmalarımızın bir an için kabul edilmediğini düşünsek bile kamu zararı olarak çıkarılan rakam gerçeği yansıtmadığından ilamın bozulması gerekmektedir.
Öte yandan 1 Ağustos 2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6009 sayılı kanunun geçici 8. maddesinde "Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş bir yargı kararına müstenit olmamak kaydıyla, bu kanunun yayımı tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye. Büyükşehir Belediyesi ve İl Özel İdaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır." denmektedir.
Söz konusu kanunun yürürlük tarihinden önce memurlara ödenen ikramiyeler hakkında idari veya mali yargılama ve takibatın yapılmaması, başlatılanların işlemden kaldırılması gerektiği kanaatindeyiz.
Demişlerdir.
Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 5. Maddesine göre bu kanun diğer büyükşehir belediyeleri hakkında da uygulanmaktadır. Kanunun 1. Maddesinin son fıkrasıyla İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi tutulmuştur. Kanunun 6.maddesinin d bendinde yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirleme görevi Genel Kurul’a verilmiştir.
657 sayılı Kanunun “Memurlara Ödenecek Aylık Tutarları” başlıklı 155. maddesinde, “Bu kanunun 36 ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.”,
“Göstergeler” başlıklı 43. maddesinin B bendinde; “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır.” ,
Hükümlerine yer verilmek suretiyle “Aylık” kavramı, her derece için tespit edilen göstergeler ile görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının Bütçe Kanununda saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutar olarak tanımlanmıştır.
Danıştay 1. Dairesinin 06.05.1999 tarih ve 1999/81 Karar No.lu Kararında da, 657 sayılı Kanunun 155 ve 43/(B) maddesine atıf yapılarak aylık tanımının, 657 sayılı Kanunda her derece için tespit edilen göstergeler ile varsa görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının kanunlar gereği saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı ifade ettiği, aylık tanımının diğer ödeme unsurlarını da kısmen ya da tamamen kapsayacak şekilde ancak yeni bir yasal düzenlemeyle değiştirilebileceği, böyle bir düzenleme yapılmadıkça 657 sayılı Kanunda yer alan aylık tanımının diğer ödeme unsurlarını da kapsayacak şekilde yorum yoluyla değiştirilmesinin mümkün olmayacağı, yılda iki maaşı geçmeyen ikramiye uygulamasına ilişkin tutarın hesaplanmasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımı yapılan aylık tutarın dışında kalan diğer ödeme unsurlarının dikkate alınmasına hukuken olanak bulunmadığı görüşüne varılmıştır.
Diğer taraftan, 375 sayılı Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesinde “Bu göstergeler 657 sayılı Kanun ve diğer personel kanunlarına ve kanun hükmünde kararnamelere göre her ne ad altında olursa olsun ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, ücret ve benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” Denilmektedir. Düzenlemede her ne kadar “ikramiye” ifadesine yer verilmese de, “her ne ad altında olursa olsun” ile “ve benzeri ödemeler” ibarelerinden, kapsamın sadece sayılan ödeme türleriyle sınırlı olmadığı, “ikramiye” hesabına da taban ve kıdem aylığının dahil edilmeyeceği açıkça anlaşılmaktadır.
Dilekçiler 375 sayılı KHK'nın ek 3. maddesi uyarınca yapılacak ek ödemenin, ikramiye nedeniyle yapılan mahsup işlemi sonucunda eksik yapılmış olduğunu belirtmişlerse de, farklı ödeme emri belgeleriyle yapılan eksik ödemelerin tazmine konu ödeme emri belgeleriyle yapılan fazla ödemelerden mahsubu mümkün değildir. Diğer taraftan iddia edildiği şekilde memurlara eksik ödeme yapılması söz konusu ise, bunların ilgililere ayrıca ödenmesi mümkündür.
6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesi ve 6289 sayılı Kanunun geçici 14. maddesi memur temsilcileriyle akdedilen sözleşme veya tasarrufu kapsamakta olup, ilama konu tazmin hükmü bu kapsamda yapılan bir ödemeye dayanmadığından dilekçilerin bu yöndeki iddiaları da yerinde görülmemiştir.
Bu itibarla, 1276 sayılı ilamın 5. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
4- İlamın 6. maddesiyle İzsu Genel Müdürlüğünde görev yapan Daire Başkanları ile I.Hukuk Müşavirine yersiz makam ve görev tazminatı ödendiği gerekçesiyle 69.886,40 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle; İZSU’nun müstakil bütçeli bir kurum olduğundan bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
Anayasanın İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği başlıklı 123’üncü maddesinde;
“İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre idarenin kuruluş ve görevleri ile bir bütün olduğu, bu bütünün merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanarak kanunla düzenleneceği, kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağı açıktır. Anayasada yer alan bu hükümler idarenin kuruluşu açısından merkezi ve yerinden yönetim arasında bir farklılık gözetmemektedir. Anayasa yerinden yönetimin de merkezi yönetim gibi kuruluşunun kanunla düzenleneceğini, kamu tüzel kişiliğinin kanunla kurulacağını esas almaktadır. Bu esaslar nedeni ile kanunla düzenlenen kuruluş ile kanun ya da kanunun açıkça verdiği bir yetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliği açısından merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında bir fark bulunmamaktadır. Merkezi yönetim ile yerel yönetim arasındaki fark ve üstünlük kuruluş ve görevlerde değil, Anayasa ve kanunlarla verilen yetkilerdedir. Bu nedenle merkezi yönetimdeki bağlı idare, müstakil genel müdürlük, müstakil bütçe, kamu tüzel kişiliği gibi idarenin kuruluşunu düzenleyen hukuki ibareler yerel yönetimler için de geçerlidir.
Anayasanın, kamu tüzel kişiliğinin (hükmi şahsiyetin) kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağını açık olarak belirttiği ancak, bu tüzel kişiliğe sahip genel müdürlükler arasında, müstakil genel müdürlük veya bağlı genel müdürlük gibi herhangi bir ayrıma gitmediği, uygulamada da, kamu tüzel kişiliğine sahip genel müdürlükler oluşturulurken, müstakil veya bağlı olmaları gözetilmeden hemen hepsinde, benzer bir teşkilat yapısı oluşturulduğu, buna bağlı olarak başta Anayasa olmak üzere, diğer mevzuatımızda da müstakil genel müdürlük ve bağlı genel müdürlük ayrımına yer verilmediği, bunların ayrı ayrı tanımlandığı bilinmektedir. Bu durum birer yerel yönetim olan büyükşehir belediyeleri sınırları içinde görevli ve 2560 sayılı Kanuna tabi olan Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlükleri için de geçerlidir.
Aynı Kanunun 1’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Genel Müdürlüğün hizmeti, İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyük şehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluş tarafından yürütülür. Ayrıca İçişleri ile Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.” hükmü uyarınca İSKİ’nin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlı olduğu, ancak şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetlerin, Büyükşehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluş tarafından yürütüleceği açıktır.
2560 sayılı Kanunun 1’inci maddesinde “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile koordineli olarak hizmetlerini yürüten, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olup personel statüsü bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 9 uncu maddesi hükümlerine, diğer işlemlerinde ise özel hukuk hükümlerine tabidir.” denilmekte iken, 23/05/1984 tarihli ve 3009 sayılı Kanunun 1’inci maddesiyle yapılan değişiklik ile bu madde; “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir.” şeklinde değiştirilmiştir. Bu nedenle idarenin yapısını belirleyen organlarında ve görevlerinde hiç bir değişikliğe gidilmeksizin, ilk düzenlemede İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile koordineli olarak çalışacağı belirtilen İSKİ’nin, yapılan değişiklik ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı olduğu düzenlemesinin getirilmiş olması, müstakil olarak kurulan idarenin yapısı ve işleyişinin değiştirilmediğini göstermektedir. Bu çerçevede; 2560 sayılı Kanunun Genel Kurul başlıklı 4’üncü maddesinde “İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkilidir.” hükmü ile Yönetim Kurulu başlıklı 7’inci maddesindeki “Büyük Şehir Belediye Başkanı Yönetim Kurulunun başkanıdır. Belediye Başkanının bulunmaması halinde, Genel Müdür Yönetim Kuruluna başkanlık eder.” hükmü Büyükşehir Belediye organlarına ikinci görevler vermektedir.
İSKİ kamu tüzel kişiliğine sahip olduğundan, başka bir anlatımla müstakil genel müdürlük statüsünde bulunduğundan, görevin yürütülmesi için alınan kararlarda her hangi bir makamın iznine, onayına ve denetimine tabi bulunmamaktadır. Bu idareler tarifeleri belirlemekte, kamulaştırma kararlarını kendileri almakta, bu kararların iptali ve kamulaştırma bedelinin artırılması için açılan davalarda hasım gösterilmekte, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davaları yine doğrudan bunlar tarafından açılmakta, idarelerin yapmış olduğu herhangi bir faaliyeti nedeniyle Büyükşehir Belediyesi aleyhine açılan davaların, su ve kanalizasyon idarelerinin ayrı tüzel kişiliğe sahip olduğu gerekçesiyle mahkemece reddedildiği durumlar bulunmaktadır.
Merkezi idare içinde yer alan Bakanlıkların kuruluşunu düzenleyen 27/9/1984 tarihli ve 3046 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde bakanlık bağlı kuruluşları, 11’inci maddesinde ise, bakanlık ilgili kuruluşları tanımlanmıştır. Belediyelerin kuruluşunu düzenleyen 5393 sayılı Kanunda, belediyeye bağlı veya ilgili kuruluş düzenlemesine yer verilmediği, Belediye teşkilâtı başlıklı 48 inci maddede belediyenin birimlerinin hangileri olduğu ve nasıl oluşturulacağı belirlenmiştir. Büyükşehir Belediyelerinin kuruluşunu düzenleyen 5216 sayılı Kanununda, bağlı kuruluş, ilgili kuruluş veya bağlı genel müdürlük tanımı veya ifadesi bulunmamaktadır.
2560 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir.” hükmü ile su ve kanalizasyon idarelerinin müstakil bütçeye ve kamu tüzel kişiliğe sahip olduğu belirtilmiştir. Kanundaki bu hüküm ile 657 sayılı Kanunun ekindeki cetvellerde yer alan bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) ifadesi ile birlikte değerlendirilmelidir. Bir genel müdürlüğün bütçesi müstakilse ve bu genel müdürlük kamu tüzel kişiliğine de sahipse, bu genel müdürlüğün, başka bir otoritenin izin, onay veya denetimine tabi olmadan karar alma ve uygulama yetkisine sahip bulunduğu açıktır. Nitekim, söz konusu cetvellerde müstakil genel müdürlük olarak belirtilen genel müdürlüklerin kuruluş kanunlarında, kamu tüzel kişiliklerinin bulunduğu ifade edilmiştir. Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü gibi bu idarelere örnek olarak gösterilebilecek genel müdürlüklerde, kamu tüzel kişiliğine sahip olma ibaresi ile bağlı olma ibaresi, aynı şekilde 2560 sayılı Kanuna tabi Su ve kanalizasyon idareleri için de geçerlidir.
İSKİ’nin personel rejimi ile alakalı düzenlemeye 2560 sayılı Kanunda yer verilerek bu Kanunun 1’inci maddesine göre; su ve kanalizasyon idaresinde görevli personelin 657 sayılı Kanuna tabi olduğu, personele özlük ve maaş yönünden bunların uygulanması gerektiği aşikardır.
Su ve kanalizasyon idareleri genel müdürlüklerinin 1. hukuk müşavirlerinin 1994 yılından, daire başkanlarının ise 15 Nisan 1997 tarihinden itibaren, makam ve görev tazminatından faydalandırıldıkları, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı görüşleriyle, idari yargıya konu olan davalar sonucu su ve kanalizasyon idarelerindeki 1. hukuk müşaviri ve daire başkanlarının makam ve görev tazminatı alabilecekleri hususunda kararların verildiği görülmektedir.
Bu itibarla 1276 sayılı ilamın 6. maddesiyle verilen 108.793,36 TL tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,
5- İlamın 7. maddesiyle I.Hukuk Müşavirine yapılan maaş ödemesinde ek gösterge tutarının 3000 rakamı esas alınarak ödenmesi gerekirken 3600 rakamı üzerinden ödendiği gerekçesiyle 363,36 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
3600 ek gösterge rakamı 2560 sayılı yasanın ekinde yayımlanmış olan 400 ek gösterge puanının güncellenmesi sonunda uygulanmış bir rakamdır.
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün kuruluş yasası olan 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İSKİ Kanunu 23.11.1981 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiş ve bu kanun ekinde bulunan ek gösterge cetvelinde o tarih itibariyle 1. Hukuk Müşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdür Yardımcısına eşit olarak 400 puana göre ek gösterge ödeneceği belirtilmiştir. Söz konusu 400 puanlı ek gösterge bugüne kadar yürütüldüğünde 3600'a tekabül etmektedir.
2560 sayılı yasa 1981 yılında yürürlüğe girmiş olup, sadece Su ve Kanalizasyon İdareleri Genel Müdürlüğünün kuruluş ve görevlerini düzenleyen özel bir yasadır. İlamda uygulanması gerektiği belirtilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ise 1965 yılında yürürlüğe girmiş ''genel ve katma bütçeli kurumlar, il Özel İdareleri, Belediyeler, il Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda ...çalışan memurlar hakkında uygulanan" genel bir yasadır.
Hukuk düzeninde bir konu hakkında önceki ve sonraki yasa hükümleri veya genel yasa ile özel yasa hükümleri arasında farklı düzenlemeler bulunduğu hallerde bu düzenlemelerden hangisinin uygulanacağı hususu yasaların özel-genel, önceki ve sonraki oluşlarına bakılarak tespit edilir.
Demişler, ayrıca İZSU’nun bağımsız bir genel müdürlük olduğundan bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanuna ekli II sayılı Cetvelde; “6- Mahalli İdareler İle Bağlı Ve İlgili Kuruluşlar” bölümünde birinci derecede görev yapan I. Hukuk Müşaviri için 3000 ek gösterge rakamı öngörülmüştür.
Bu itibarla dilekçilerin iddialarının reddiyle 1276 sayılı ilamın 7. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
Karar verildiği 10.10.2012 tarih ve 35541 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
1- 1276 sayılı ilamın 3. maddesiyle Genel Müdürlük bünyesinde çalışan Denetçilere fazla ücret ödendiği gerekçesiyle 16.860,76 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
Devlet memurlarına ödenecek aylığın unsurları 25 Mart 2008 tarih 26827 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2005/2 E . 2007/1 Sayılı DANIŞTAY İÇTİHATLARI BİRLEŞTİRME KURULU KARARINDA yapılmıştır. Bu kararda " 657 sayılı Kanunun 43. Maddesinin gerekçesinde. Devlet memurlarına ödenecek aylıklar konusunda, mevcut barem sisteminden ayrılarak yeni bir sistem getirildiği hususuna yer verilmiş ve aylığın tespitinde hizmetin Devlet için taşıdığı değer, hizmetin riski, zorluğu ve şartları ile önem derecesinin belirleyici olacağı kabul edilmiştir. Yine aynı Kanunun 147. maddesinin gerekçesinde ise aylık tabirinin ister vekalet görevi ister ikinci görev şeklinde olsun işgal edilen bir kadro karşılığında ay itibarıyla ödenen parayı ifade ettiği açıkça belirtilmiştir. Buna göre aylık, memurlara esas görevleri dolayısıyla bir aylık hizmetleri karşılığında görevin önemi, riski ve devlet için taşıdığı değer dikkate alınmak suretiyle belirlenerek ödenen parayı ifade etmektedir. Ek gösterge ve değişik adlar altında yapılan ödemeler ile aylık arasında niteliği itibarıyla bir farklılık bulunmakta bunlar aylık adı altında birleştirilebilecek, sebebi, amacı ve işlevi aynı olan parasal bir hakkın unsurlarını oluşturmaktadır." denilmek suretiyle aylık kendisini meydana getiren unsurlar itibarıyla tariflenmiştir.
Öte yandan 01.08.2010 tarihinde yürürlüğe konulan 6009 Sayılı Kanunun Geçici 8. Maddesine göre Kanunun yürürlük tarihinden önce Kurum denetçi ücretleri hakkında idari veya mali yargılama ve takibatın yapılamaması, başlatılanların işlemden kaldırılması gerektiği kanaatindeyiz.
Demişlerdir.
Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanun’un 10. maddesinde;
“DENETÇİLER
MADDE 10 - (Değişik: 3009 - 23.5.1984 / m.8) İSKİ'nin işlemleri, hizmet süreleri içinde sürekli olarak çalışacak olan iki denetçi tarafından denetlenir.
Denetçi seçilebilmek için mühendislik, hukuk, ekonomi ve işletme konularından en az birinde yüksek öğrenim görmüş ve uzmanlaşmış bulunmak ve aynı konuda en az 10 yıl görev yapmış olmak gerekir.
Denetçilerin hizmet süreleri iki yıl olup, hizmet süreleri sonunda yeniden seçilmeleri mümkündür.
Denetçiler İSKİ'nin çalışmalarına ilişkin olarak tespit ettikleri eksiklikler, aksaklıklar ve yasa dışı işlemler hakkındaki raporlarını Genel Kurula verirler. Raporun bir örneği de bilgi için İstanbul Büyük Şehir Belediye Başkanına sunulur. Ayrıca Genel Kurulun Mayıs ayı toplantısında Yönetim Kurulunun bir yıllık faaliyeti hakkında rapor verirler.
Denetçilerin istedikleri bilgi ve belgelerin Yönetim Kurulu ve Genel Müdürlükçe verilmesi zorunludur.
Denetçilerin ücretleri, Devlet memurlarına verilen birinci derecenin son kademesi aylık tutarını (Ek Gösterge hariç) aşmamak üzere Genel Kurulca kararlaştırılır.” Denilmektedir.
Buna göre denetçilere ödenecek ücret, 657 sayılı Kanun’da yer alan I sayılı Gösterge Tablosu’nda yer alan göstergelerin katsayı ile çarpılması sonucu bulunacak tutar kadardır.
Diğer taraftan 6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesi memur temsilcileriyle akdedilen sözleşme veya tasarrufu kapsamakta olup, ilama konu tazmin hükmü bu kapsamda yapılan bir ödemeye dayanmadığından dilekçilerin bu yöndeki iddiaları yerinde değildir.
Bu itibarla dilekçilerin iddialarının reddi ile 1276 sayılı ilamın 3. maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
2- Aynı ilamın 4. maddesiyle kurum hekimlerine işyeri hekimliği ücreti ödendiği gerekçesiyle tazmin hükmü verilmiştir.
30.06.2012 tarih ve 28339 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6331 sayılı “İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu”nun Geçici 6. maddesinde “Kamu kurum ve kuruluşları ile mahalli idarelerde gerçekleştirilmiş olan işyeri hekimliği ücreti ödemeleri nedeniyle kamu görevlileri hakkında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır, bu ödemeler geriye tahsil ve tazmin konusu edilemez.” Denilmektedir.
Bu hüküm karşısında 6331 sayılı Kanunun geçici 6. maddesi kapsamında bulunduğu anlaşılan tazmine konu ilam maddesi hakkında mali yargılama ve takibat yapılamayacağından ilgili maddenin İŞLEMDEN KALDIRILMASINA,
3- İlamın 5. maddesiyle Memurlara iki maaş tutarında ödenen ikramiyelerin hesabında taban ve kıdem aylıklarının, I.Hukuk Müşaviri ve Daire Başkanlarına ödenen ikramiyelerin hesabında ise makam tazminatının dahil edilerek ödeme yapıldığı gerekçesiyle 1.038.729,26 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
İzmir Su ve Kanalizasyon idaresi (İZSU) Genel Müdürlüğünün 2008 yılı Bütçe Denge Kararnamesinin 1. maddesinde 'İdarenin 657 sayılı D.M.K'na tabi memur personele aylık, ekgösterge. taban aylık, kıdem aylık, özel hizmet tazminatı ve makam tazminatından oluşan maaşının yılda iki katını geçmemek üzere verilen ikramiyeler Ocak 2008 ayı içinde avans olarak ödenir. Aralık 2008 ayı içinde tahakkuku ve kesin hesabı yapılır. Yıl içinde emekli olan personelden ikramiye farkları geri alınmaz ."denilmiş ve 2008 yılında memurlara iki maaş tutarında ikramiye ödemesi yapılmıştır.
Maaş Kavramı: 657 sayılı DMK'nun 147. maddesinin a fıkrasında aylık. "Bu kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı ifade eder." denmektedir. Aynı yasanın 146. maddesinde ise "Bu kanun gereğince ödenecek aylık, taban aylığı, kıdem aylığı, zam ve tazminatlar ile ödenekler toplamının brüt tutarı, bulunulan yerde İş Kanunu gereğince işçiler için tespit olunan asgari ücretin aylık tutarından az olamaz." denilmiştir.
Dolayısıyla, istisnasız her ay ödenen ve bir aylık emeğin karşılığı olan ödemelerin tamamı maaş kapsamındadır. Nitekim 657 sayılı kanunun aylıksız izin düzenlemelerine ilişkin 77.79 ve 80. maddelerinde: Her ay bir aylık emeğin karşılığı olarak memura yapılan ödemelerin tümü kastedilmiş, bunların içerisinde bir ayrım yapılmamıştır. Şayet maaş gösterge ve ek göstergelerden ibaret olsaydı. 77.79 ve 80. maddelerde ifade edilen memurlara gösterge ve ek gösterge dışında kalan diğer ödeneklerin her ay ödenmesine devam edilmesi gerekirdi.
Yukarıda yapılan açıklamalar ile Anayasa, yasa hükümleri ve yargı kararlarından anlaşılacağı üzere Genel Müdürlüğümüz memur personeline 2560 Sayılı Yasa uyarınca ödenen ikramiyelerin hesaplanmasında herhangi bir aykırılık bulunmadığı ve uygulamanın mevzuata uygun olduğu ortaya çıkmaktadır.
Bütün bunlardan ayrı olarak 16 Ağustos 2008 tarih. 26069 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 375 sayılı KHK'nın EK.3 maddesi uyarınca yapılacak ek ödemeye ilişkin kararın 4. maddesinin 4. fıkrasında "İlgili mevzuat uyarınca memurlara yılın belirli dönemlerinde mutat olarak ödenen ikramiyelerin bir aya isabet eden net tutarı en yüksek devlet memurları aylığının (Ek gösterge dahil) %28'inden fazla olan ek ödemelerin net tutarından mahsup edilir. HÜKMÜNDEN HAREKETLE PERSONELİMİZ EK ÖDEME ZAMMINDAN, AĞUSTOS 2008 - ARALIK 2008 AYI MAAŞLARINDA, ALDIĞI İKRAMİYE VE EK ÖDEME ORANINA BAĞLI OLARAK ÇEŞİTLİ ORANLARDA FAYDALANAMAMIŞLARDIR.
Taban ve kıdem aylığının maaşın ayrılmaz unsuru olduğu savunmalarımızın bir an için kabul edilmediğini düşünsek bile kamu zararı olarak çıkarılan rakam gerçeği yansıtmadığından ilamın bozulması gerekmektedir.
Öte yandan 1 Ağustos 2010 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6009 sayılı kanunun geçici 8. maddesinde "Konusu suç teşkil etmemek ve kesinleşmiş bir yargı kararına müstenit olmamak kaydıyla, bu kanunun yayımı tarihine kadar, memur temsilcileri ile toplu iş sözleşmesi akdederek veya başka bir tasarrufta bulunarak belediye. Büyükşehir Belediyesi ve İl Özel İdaresinde çalışan kamu personeline her ne ad altında olursa olsun ek ödemede bulunmaları nedeniyle kamu görevlileri haklarında idari veya mali yargılama ve takibat yapılamaz, başlatılanlar işlemden kaldırılır." denmektedir.
Söz konusu kanunun yürürlük tarihinden önce memurlara ödenen ikramiyeler hakkında idari veya mali yargılama ve takibatın yapılmaması, başlatılanların işlemden kaldırılması gerektiği kanaatindeyiz.
Demişlerdir.
Savcılık Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.
2560 sayılı İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğü Kuruluş ve Görevleri Hakkında Kanunun ek 5. Maddesine göre bu kanun diğer büyükşehir belediyeleri hakkında da uygulanmaktadır. Kanunun 1. Maddesinin son fıkrasıyla İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi tutulmuştur. Kanunun 6.maddesinin d bendinde yılda iki maaşı geçmemek üzere verilecek ikramiyelerin miktar ve zamanını belirleme görevi Genel Kurul’a verilmiştir.
657 sayılı Kanunun “Memurlara Ödenecek Aylık Tutarları” başlıklı 155. maddesinde, “Bu kanunun 36 ncı maddesinde yer alan sınıflara ait gösterge tablosundaki rakamların, genel bütçe kanununda o yıl için tespit edilen katsayı ile çarpılması sonunda bulunacak miktar, sınıfların derece ve kademelerindeki memurların aylık tutarlarını gösterir.”,
“Göstergeler” başlıklı 43. maddesinin B bendinde; “Ek Gösterge: Bu Kanuna tabi kurumların kadrolarında bulunan personelin aylıkları; hizmet sınıfları, görev türleri ve aylık alınan dereceler dikkate alınarak bu kanuna ekli I ve II sayılı cetvellerde gösterilen ek gösterge rakamlarının eklenmesi suretiyle hesaplanır.” ,
Hükümlerine yer verilmek suretiyle “Aylık” kavramı, her derece için tespit edilen göstergeler ile görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının Bütçe Kanununda saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutar olarak tanımlanmıştır.
Danıştay 1. Dairesinin 06.05.1999 tarih ve 1999/81 Karar No.lu Kararında da, 657 sayılı Kanunun 155 ve 43/(B) maddesine atıf yapılarak aylık tanımının, 657 sayılı Kanunda her derece için tespit edilen göstergeler ile varsa görevin niteliğine göre belirlenen ek göstergeler toplamının kanunlar gereği saptanan katsayı ile çarpımı sonucu bulunan tutarı ifade ettiği, aylık tanımının diğer ödeme unsurlarını da kısmen ya da tamamen kapsayacak şekilde ancak yeni bir yasal düzenlemeyle değiştirilebileceği, böyle bir düzenleme yapılmadıkça 657 sayılı Kanunda yer alan aylık tanımının diğer ödeme unsurlarını da kapsayacak şekilde yorum yoluyla değiştirilmesinin mümkün olmayacağı, yılda iki maaşı geçmeyen ikramiye uygulamasına ilişkin tutarın hesaplanmasında, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda tanımı yapılan aylık tutarın dışında kalan diğer ödeme unsurlarının dikkate alınmasına hukuken olanak bulunmadığı görüşüne varılmıştır.
Diğer taraftan, 375 sayılı Devlet Memurları Ve Diğer Kamu Görevlilerine Memuriyet Taban Aylığı ve Kıdem Aylığı İle Ek Tazminat Ödenmesi Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 1. maddesinde “Bu göstergeler 657 sayılı Kanun ve diğer personel kanunlarına ve kanun hükmünde kararnamelere göre her ne ad altında olursa olsun ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, ücret ve benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” Denilmektedir. Düzenlemede her ne kadar “ikramiye” ifadesine yer verilmese de, “her ne ad altında olursa olsun” ile “ve benzeri ödemeler” ibarelerinden, kapsamın sadece sayılan ödeme türleriyle sınırlı olmadığı, “ikramiye” hesabına da taban ve kıdem aylığının dahil edilmeyeceği açıkça anlaşılmaktadır.
Dilekçiler 375 sayılı KHK'nın ek 3. maddesi uyarınca yapılacak ek ödemenin, ikramiye nedeniyle yapılan mahsup işlemi sonucunda eksik yapılmış olduğunu belirtmişlerse de, farklı ödeme emri belgeleriyle yapılan eksik ödemelerin tazmine konu ödeme emri belgeleriyle yapılan fazla ödemelerden mahsubu mümkün değildir. Diğer taraftan iddia edildiği şekilde memurlara eksik ödeme yapılması söz konusu ise, bunların ilgililere ayrıca ödenmesi mümkündür.
6009 sayılı Kanunun geçici 8. maddesi ve 6289 sayılı Kanunun geçici 14. maddesi memur temsilcileriyle akdedilen sözleşme veya tasarrufu kapsamakta olup, ilama konu tazmin hükmü bu kapsamda yapılan bir ödemeye dayanmadığından dilekçilerin bu yöndeki iddiaları da yerinde görülmemiştir.
Bu itibarla, 1276 sayılı ilamın 5. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
4- İlamın 6. maddesiyle İzsu Genel Müdürlüğünde görev yapan Daire Başkanları ile I.Hukuk Müşavirine yersiz makam ve görev tazminatı ödendiği gerekçesiyle 69.886,40 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle; İZSU’nun müstakil bütçeli bir kurum olduğundan bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
Anayasanın İdarenin bütünlüğü ve kamu tüzelkişiliği başlıklı 123’üncü maddesinde;
“İdare, kuruluş ve görevleriyle bir bütündür ve kanunla düzenlenir. İdarenin kuruluş ve görevleri, merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanır. Kamu tüzelkişiliği, ancak kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulur.” hükmü yer almaktadır. Bu hükme göre idarenin kuruluş ve görevleri ile bir bütün olduğu, bu bütünün merkezden yönetim ve yerinden yönetim esaslarına dayanarak kanunla düzenleneceği, kamu tüzel kişiliğinin kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağı açıktır. Anayasada yer alan bu hükümler idarenin kuruluşu açısından merkezi ve yerinden yönetim arasında bir farklılık gözetmemektedir. Anayasa yerinden yönetimin de merkezi yönetim gibi kuruluşunun kanunla düzenleneceğini, kamu tüzel kişiliğinin kanunla kurulacağını esas almaktadır. Bu esaslar nedeni ile kanunla düzenlenen kuruluş ile kanun ya da kanunun açıkça verdiği bir yetkiye dayanılarak kurulan kamu tüzel kişiliği açısından merkezi yönetim ile yerel yönetimler arasında bir fark bulunmamaktadır. Merkezi yönetim ile yerel yönetim arasındaki fark ve üstünlük kuruluş ve görevlerde değil, Anayasa ve kanunlarla verilen yetkilerdedir. Bu nedenle merkezi yönetimdeki bağlı idare, müstakil genel müdürlük, müstakil bütçe, kamu tüzel kişiliği gibi idarenin kuruluşunu düzenleyen hukuki ibareler yerel yönetimler için de geçerlidir.
Anayasanın, kamu tüzel kişiliğinin (hükmi şahsiyetin) kanunla veya kanunun açıkça verdiği yetkiye dayanılarak kurulacağını açık olarak belirttiği ancak, bu tüzel kişiliğe sahip genel müdürlükler arasında, müstakil genel müdürlük veya bağlı genel müdürlük gibi herhangi bir ayrıma gitmediği, uygulamada da, kamu tüzel kişiliğine sahip genel müdürlükler oluşturulurken, müstakil veya bağlı olmaları gözetilmeden hemen hepsinde, benzer bir teşkilat yapısı oluşturulduğu, buna bağlı olarak başta Anayasa olmak üzere, diğer mevzuatımızda da müstakil genel müdürlük ve bağlı genel müdürlük ayrımına yer verilmediği, bunların ayrı ayrı tanımlandığı bilinmektedir. Bu durum birer yerel yönetim olan büyükşehir belediyeleri sınırları içinde görevli ve 2560 sayılı Kanuna tabi olan Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlükleri için de geçerlidir.
Aynı Kanunun 1’inci maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan “Genel Müdürlüğün hizmeti, İstanbul Büyük Şehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlıdır. Ancak, şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetler, büyük şehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluş tarafından yürütülür. Ayrıca İçişleri ile Bayındırlık ve İskan Bakanlıklarının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu anasistem ile ilgili başka belediye ve köylerin su ve kanalizasyon işlerini de bu Genel Müdürlüğe verebilir.” hükmü uyarınca İSKİ’nin İstanbul Büyükşehir Belediyesinin görev alanı ile sınırlı olduğu, ancak şehrin yararlandığı su kaynaklarının korunmasına ilişkin hizmetlerin, Büyükşehir belediye sınırları dışında da olsa bu kuruluş tarafından yürütüleceği açıktır.
2560 sayılı Kanunun 1’inci maddesinde “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile koordineli olarak hizmetlerini yürüten, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğine haiz bir kuruluş olup personel statüsü bakımından 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ek geçici 9 uncu maddesi hükümlerine, diğer işlemlerinde ise özel hukuk hükümlerine tabidir.” denilmekte iken, 23/05/1984 tarihli ve 3009 sayılı Kanunun 1’inci maddesiyle yapılan değişiklik ile bu madde; “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı, müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabidir.” şeklinde değiştirilmiştir. Bu nedenle idarenin yapısını belirleyen organlarında ve görevlerinde hiç bir değişikliğe gidilmeksizin, ilk düzenlemede İstanbul Büyükşehir Belediyesi ile koordineli olarak çalışacağı belirtilen İSKİ’nin, yapılan değişiklik ile İstanbul Büyükşehir Belediyesine bağlı olduğu düzenlemesinin getirilmiş olması, müstakil olarak kurulan idarenin yapısı ve işleyişinin değiştirilmediğini göstermektedir. Bu çerçevede; 2560 sayılı Kanunun Genel Kurul başlıklı 4’üncü maddesinde “İstanbul Büyük Şehir Belediye Meclisi, İSKİ Genel Kurulu olarak görevli ve yetkilidir.” hükmü ile Yönetim Kurulu başlıklı 7’inci maddesindeki “Büyük Şehir Belediye Başkanı Yönetim Kurulunun başkanıdır. Belediye Başkanının bulunmaması halinde, Genel Müdür Yönetim Kuruluna başkanlık eder.” hükmü Büyükşehir Belediye organlarına ikinci görevler vermektedir.
İSKİ kamu tüzel kişiliğine sahip olduğundan, başka bir anlatımla müstakil genel müdürlük statüsünde bulunduğundan, görevin yürütülmesi için alınan kararlarda her hangi bir makamın iznine, onayına ve denetimine tabi bulunmamaktadır. Bu idareler tarifeleri belirlemekte, kamulaştırma kararlarını kendileri almakta, bu kararların iptali ve kamulaştırma bedelinin artırılması için açılan davalarda hasım gösterilmekte, kamulaştırma bedelinin tespiti için açılan davaları yine doğrudan bunlar tarafından açılmakta, idarelerin yapmış olduğu herhangi bir faaliyeti nedeniyle Büyükşehir Belediyesi aleyhine açılan davaların, su ve kanalizasyon idarelerinin ayrı tüzel kişiliğe sahip olduğu gerekçesiyle mahkemece reddedildiği durumlar bulunmaktadır.
Merkezi idare içinde yer alan Bakanlıkların kuruluşunu düzenleyen 27/9/1984 tarihli ve 3046 sayılı Kanunun 10’uncu maddesinde bakanlık bağlı kuruluşları, 11’inci maddesinde ise, bakanlık ilgili kuruluşları tanımlanmıştır. Belediyelerin kuruluşunu düzenleyen 5393 sayılı Kanunda, belediyeye bağlı veya ilgili kuruluş düzenlemesine yer verilmediği, Belediye teşkilâtı başlıklı 48 inci maddede belediyenin birimlerinin hangileri olduğu ve nasıl oluşturulacağı belirlenmiştir. Büyükşehir Belediyelerinin kuruluşunu düzenleyen 5216 sayılı Kanununda, bağlı kuruluş, ilgili kuruluş veya bağlı genel müdürlük tanımı veya ifadesi bulunmamaktadır.
2560 sayılı Kanunun 1’inci maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi, İstanbul Büyük Şehir Belediyesine bağlı müstakil bütçeli ve kamu tüzel kişiliğini haiz bir kuruluştur. İSKİ personeli 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerine tabidir.” hükmü ile su ve kanalizasyon idarelerinin müstakil bütçeye ve kamu tüzel kişiliğe sahip olduğu belirtilmiştir. Kanundaki bu hüküm ile 657 sayılı Kanunun ekindeki cetvellerde yer alan bağımsız genel müdürlük (mahalli idarelere bağlı genel müdürlükler hariç) ifadesi ile birlikte değerlendirilmelidir. Bir genel müdürlüğün bütçesi müstakilse ve bu genel müdürlük kamu tüzel kişiliğine de sahipse, bu genel müdürlüğün, başka bir otoritenin izin, onay veya denetimine tabi olmadan karar alma ve uygulama yetkisine sahip bulunduğu açıktır. Nitekim, söz konusu cetvellerde müstakil genel müdürlük olarak belirtilen genel müdürlüklerin kuruluş kanunlarında, kamu tüzel kişiliklerinin bulunduğu ifade edilmiştir. Karayolları Genel Müdürlüğü, Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü, Devlet Demir Yolları Genel Müdürlüğü gibi bu idarelere örnek olarak gösterilebilecek genel müdürlüklerde, kamu tüzel kişiliğine sahip olma ibaresi ile bağlı olma ibaresi, aynı şekilde 2560 sayılı Kanuna tabi Su ve kanalizasyon idareleri için de geçerlidir.
İSKİ’nin personel rejimi ile alakalı düzenlemeye 2560 sayılı Kanunda yer verilerek bu Kanunun 1’inci maddesine göre; su ve kanalizasyon idaresinde görevli personelin 657 sayılı Kanuna tabi olduğu, personele özlük ve maaş yönünden bunların uygulanması gerektiği aşikardır.
Su ve kanalizasyon idareleri genel müdürlüklerinin 1. hukuk müşavirlerinin 1994 yılından, daire başkanlarının ise 15 Nisan 1997 tarihinden itibaren, makam ve görev tazminatından faydalandırıldıkları, Maliye Bakanlığı ve Devlet Personel Başkanlığı görüşleriyle, idari yargıya konu olan davalar sonucu su ve kanalizasyon idarelerindeki 1. hukuk müşaviri ve daire başkanlarının makam ve görev tazminatı alabilecekleri hususunda kararların verildiği görülmektedir.
Bu itibarla 1276 sayılı ilamın 6. maddesiyle verilen 108.793,36 TL tazmin hükmünün KALDIRILMASINA,
5- İlamın 7. maddesiyle I.Hukuk Müşavirine yapılan maaş ödemesinde ek gösterge tutarının 3000 rakamı esas alınarak ödenmesi gerekirken 3600 rakamı üzerinden ödendiği gerekçesiyle 363,36 TL.ye tazmin hükmü verilmiştir.
Dilekçiler dilekçelerinde özetle;
3600 ek gösterge rakamı 2560 sayılı yasanın ekinde yayımlanmış olan 400 ek gösterge puanının güncellenmesi sonunda uygulanmış bir rakamdır.
İzmir Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünün kuruluş yasası olan 20.11.1981 tarih ve 2560 sayılı İSKİ Kanunu 23.11.1981 tarihli Resmi Gazetede yayımlanmak suretiyle yürürlüğe girmiş ve bu kanun ekinde bulunan ek gösterge cetvelinde o tarih itibariyle 1. Hukuk Müşaviri, Teftiş Kurulu Başkanı, Yönetim Kurulu Üyesi ve Genel Müdür Yardımcısına eşit olarak 400 puana göre ek gösterge ödeneceği belirtilmiştir. Söz konusu 400 puanlı ek gösterge bugüne kadar yürütüldüğünde 3600'a tekabül etmektedir.
2560 sayılı yasa 1981 yılında yürürlüğe girmiş olup, sadece Su ve Kanalizasyon İdareleri Genel Müdürlüğünün kuruluş ve görevlerini düzenleyen özel bir yasadır. İlamda uygulanması gerektiği belirtilen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ise 1965 yılında yürürlüğe girmiş ''genel ve katma bütçeli kurumlar, il Özel İdareleri, Belediyeler, il Özel İdareleri ve Belediyelerin kurdukları birlikler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlarda, kanunlarla kurulan fonlarda ...çalışan memurlar hakkında uygulanan" genel bir yasadır.
Hukuk düzeninde bir konu hakkında önceki ve sonraki yasa hükümleri veya genel yasa ile özel yasa hükümleri arasında farklı düzenlemeler bulunduğu hallerde bu düzenlemelerden hangisinin uygulanacağı hususu yasaların özel-genel, önceki ve sonraki oluşlarına bakılarak tespit edilir.
Demişler, ayrıca İZSU’nun bağımsız bir genel müdürlük olduğundan bahisle tazmin hükmünün kaldırılmasını istemişlerdir.
657 sayılı Devlet Memurları Kanuna ekli II sayılı Cetvelde; “6- Mahalli İdareler İle Bağlı Ve İlgili Kuruluşlar” bölümünde birinci derecede görev yapan I. Hukuk Müşaviri için 3000 ek gösterge rakamı öngörülmüştür.
Bu itibarla dilekçilerin iddialarının reddiyle 1276 sayılı ilamın 7. maddesiyle verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,
Karar verildiği 10.10.2012 tarih ve 35541 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.