Temyiz Karar Detayı

Kamu İdaresi
Yılı
2008
Daire
6
Dosya No
36748
Tutanak No
37595
Tutanak Tarihi
10.09.2013
Konu
KARAR

Dosyada mevcut belgeler okunup incelendikten sonra gereği görüşüldü:

1466 sayılı ilamın 4.maddesi ile, Şişli Belediyesine ait muhtelif araçlara zorunlu olmayan motorlu kara taşıt araçları (kasko) sigortası yaptırılması ve bedelinin belediye bütçesinden ödenmesi nedeniyle 61.111,67 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; Belediye Bütçe ve Muhasebe Usulü Yönetmeliği'nin "belediye mallarının sigorta edilmemesi esastır" şeklindeki düzenlemesinin kasko sigortası yapılmasını kesinlikle engelleyici bir niteliğe sahip olmadığını, düzenlemenin "esastır" demek suretiyle kamu idarelerine kamu yaranının gerektirdiği durumlar için esastan ayrılma inisiyatifi de tanıdığını,

Nitekim Belediyenin 2007 Bütçesinde, belediye araçlarının kasko sigortaları için de ödenek temin edildiğini ve esas olanın da Belediye Meclisinin tahsis ettiği ödenek olduğunu,

İlam hükmünde işaret edilen mevzuat hükümlerinin, Belediyenin tabi olduğu diğer mevzuat hükümleri ile ihtilaflı bir durum yarattığını, Belediyelerin ihtiyaç duydukları araçları "finansal kiralama" yolu ile edinmelerini engelleyen bir düzenleme bulunmadığını, Finansal kiralama yönteminde, finans kurumunun, ihtiyaç duyulan araçları müşteri adına satın almakta ve ancak mülkiyetini sözleşme sonuna kadar muhafaza etmek suretiyle sözleşmede belirtilen süre boyunca kira bedelleri karşılığında kullanıma tahsis ettiğini,

Kira sözleşmesinin bitiminde ise -gerçekte bu süre araçların bedellerinin ödenmesi süresidir- sembolik bir bedel karşılığında araçların, finans kurumu tarafından kullanıcıya devredildiğini,

Bu sistemde araçların sahibi-kiralayan durumunda bulunan finans kurumunun araçlara kasko sigortası da yaptırdığını, kiralama bedeli adıyla yapılan ödemenin gerçekte aracın satın alma bedelinin taksitleri niteliğinde olduğunu ve bu bedel içinde araçlara yapılan kasko sigorta bedellerinin de bulunduğunu,

Belediyelerin bu sistem ile araç almaları hukuken mümkün ve muteber olduğuna; bu sistem içerisindeki araçlara kasko sigortası yapılmasını engelleyecek yasal düzenleme de bulunmadığına göre, Belediye araçları finansal kiralama yoluyla almışsa kasko sigortası yaptırabilir, başka alım türlerinin kullanılması halinde ise kasko sigortası yapılması kamu zararı doğurucu bir nitelik taşır, sonucunun ortaya çıktığını, Bu yaklaşımın ise hukuk mantığı içerisinde izahı olanaklı olmadığını,

Bir başka hususun da, kaskolar için yapılan ödemenin tamamının kamu zararı olarak ele alınması olduğunu, oysa Belediyenin araçlarına kasko sigortası yaptırmasının amacının, aracın ve/veya üçüncü kişilerin sigortalı aracın karıştığı bir kaza nedeniyle zarar görmesi halinde, hasar ve zararın Belediye Bütçesinden değil, sigorta firması tarafından karşılanmasını sağlamak olduğunu,

Nitekim poliçelerin geçerlik süresi içerisinde belediye araçlarının, trafik kazalarına karıştığını, gerek belediye araçlarında, gerekse üçüncü şahıs ve araçlarda hasar meydana geldiğini, araçtaki hasarın giderilmesi veya üçüncü şahıslara ait araçlara verilen hasar bedellerinin sigorta firması tarafından karşılandığını, o halde, ortada bir kamu zararından söz edilebilmesi için, öncelikle sigorta poliçeleri ile sağlanan faydanın ortaya konulması; bu faydanın sigorta yaptırılması için Belediye tarafından sigorta firmasına yapılan poliçe bedelleri ile karşılaştırılması gerekir ki, böyle bir fayda-zarar analizi yapılmaksızın kamu zararının oluştuğunun ileri sürülebilmesinin hukuken mümkün olmadığını,

Belediye araçlarına kasko sigortası yaptırılmasının mevzuata aykırı olmadığı yönünde kararlar da bulunduğunu, Sayıştay 6. Dairesi'nin 16.4.1996 gün ve 8970 ve 7. Dairenin 10.02.1998 gün ve 8171 sayılı ilamlarında belediye araçlarına kasko sigortası yaptırılmasının hukuka aykırı olmadığına işaret edildiğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “İlamın 4. maddesi yönünden; Dilekçede ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararında karşılandığından, ayrıca bu konuda Temyiz Kurulunun da istikrar kazanmış kararları mevcuttur. Bu nedenle, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine,”şeklinde görüş bildirmiştir.

5393 sayılı Belediye Kanununun “Belediye Giderleri” başlıklı 60. maddesi (h) fıkrasında her ne kadar “Faiz, borçlanmaya ilişkin diğer ödemeler ile sigorta giderleri,” denilmişse de, burada kastedilen sigorta türü özel ve isteğe bağlı sigorta olmayıp, belediyelere ait motorlu araçlara yaptırılması gerekli görülen Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortasıdır.

2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 106.maddesinde konuya ilişkin olarak aynen;

“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelere, İl Özel İdarelerine ve belediyelere, kamu iktisadi teşebbüslerine ve kamu kuruluşlarına ait motorlu araçların sebep oldukları zararlardan dolayı, bu Kanunun işletenin hukuki sorumluluğuna ilişkin hükümleri uygulanır. Bu kuruluşlar, 85. maddenin birinci fıkrasına göre olan sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere 101. maddedeki şartları haiz milli sigorta şirketlerine mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdürler.” denilerek Belediyenin sahip olduğu motorlu vasıtaların sadece mali sorumluluk sigortasının milli sigorta şirketlerine yaptırabileceği öngörülmüş olmaktadır.

06.07.2005 tarihli ve 25867 mükerrer sayılı Resmî Gazetede yayınlanan “2006-2008 Dönemi Bütçe Çağrısı”na ilişkin Maliye Bakanlığı Tebliği eki olan “2006-2008 Dönemi Bütçe Hazırlama Rehberinin giriş bölümünde, 5018 sayılı Kanuna ekli (I), (II) ve (III) sayılı Cetvellerde yer alan idarelerin ödenek tekliflerini orta vadeli program orta vadeli mali plan ile bu Rehberde yer alan esaslara göre hazırlayacakları belirtilmiştir.

Söz konusu Rehberin, “B) ANALİTİK BÜTÇE SINIFLANDIRMASI” bölümünün, Ekonomik sınıflandırmaya ilişkin açıklamaları içeren 5. alt bölümünde, 2006-2008 dönemi bütçe hazırlıklarında esas alınacak olan, giderin ekonomik kodları ve açıklamalarının ekte yer aldığı; giderlerin ekonomik sınıflandırmasında bu açıklamaların esas alınacağı, ödenek tekliflerinin hazırlanmasında ve harcamaların gider kaydının yapılmasında bu açıklamalara titizlikle uyulması gerektiği, açıklanmıştır.

Ekte yer alan Analitik Bütçe Sınıflandırmasına İlişkin Rehberin; “IV-Giderin ekonomik kodlarının açıklamaları” başlıklı bölümünün, “03-Mal ve hizmet alımı giderleri” harcama grubunda yer alan, “03.5.4.02-Sigorta giderleri” başlıklı detay kodunun açıklama kısmında;

“03.5.4.02 Sigorta Giderleri: Diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında Devlet mallarının sigorta edilmemesi esastır. Ancak;

- Yanıcı ve patlayıcı maddelerin, ilaçların, gemilerin, uçakların ve bunlara ait depolama yerlerinin sigorta giderleri,

- Dış ülkelerdeki Devlete ait temsilcilik binaları ile Devlete ait eşyanın ve kira ile tutulan bina için yapılan kontratta sigorta zorunluluğu varsa kiralık binanın Türk mülkiyetinde olan veya kira ile tutulan yerlerde organizatör şirket tarafından sigorta zorunluluğu konulmuşsa söz konusu yerlerin sigorta giderleri,

- Dış kuruluşlarla ilgili olarak taşıt sigortası (misyon şefinin uygun gördüğü hallerde tam kasko),

- Belgelerine göre ayrılması mümkün olmayan sigorta giderleri,

- Taşıtların zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri,

- İlgili mevzuatı gereği sigortalanması zorunluluğu bulunan bina, taşıt, malzeme vb. sigorta giderleri,

bu bölüme gider kaydedilecektir.” denilmek suretiyle diğer harcama kalemlerinin esas giderlerine ilişkin olarak ödenen sigorta giderleri dışında devlet mallarının sigorta ettirilmemesi ilke olarak kabul edilmiş ve bu temel ilkenin istisnaları da sayılmıştır. Buna göre taşıtların ancak zorunlu mali sorumluluk sigortası giderleri karşılanabilecektir. İsteğe bağlı sigorta türü olan kasko sigortası giderleri bu kapsamda yer almamıştır.

01.01.2006 tarihinden itibaren yürürlükte bulunan Mahalli İdareler Bütçe ve Muhasebe Yönetmeliğinin “Ekonomik Sınıflandırma” başlıklı 10. maddesinin 4. fıkrasında;

“(4) Kurumlar, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için belirlenen dört düzey ekonomik kodlardan sadece ihtiyaç duydukları kodları kullanırlar.” denilmektedir. Yine aynı Yönetmeliğin “Hüküm Bulunmayan Haller“ başlıklı 464. maddesinin 1.fıkrasında;

“(1) Bütçeye ilişkin olarak bu Yönetmelikte hüküm bulunmayan ve ihtiyaç duyulan hallerde, Maliye Bakanlığınca Genel Bütçe için yapılan düzenlemeler esas alınır.”

denilmektedir.

Bu hükümler karşısında, yukarıda bahsi geçen “Sigorta giderleri” detay koduna ilişkin olarak “Analitik Bütçe Sınıflandırmasına ilişkin Rehber”de yer alan açıklamaların Belediyeler için de geçerli ve bağlayıcı olduğu anlaşılmaktadır.

Dilekçede, Belediye araçlarının finansal kiralama yoluyla alınması halinde kasko sigortası yaptırabildiği ifade edilmişse de; Finansal kiralama yöntemiyle araç temininde geçerli olan mevzuat gereğince sigorta banka tarafından yaptırılmakta ve bedeli kiralama sözleşmesi uyarınca ilgili kurumdan (belediye) tahsil edilmektedir. ilama konu edilen husus ise, belediyenin sahibi olduğu araçların kasko sigortası yaptırılması hususudur ki mevzuatın izin vermediği bir sigorta türünün yaptırılması mümkün değildir.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 4.maddesi ile 61.111.67 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

2-1466 sayılı ilamın 7.maddesiyle tazmin hükmolunan 2.150 YTL.nin tahsil edildiği bildirilmekle birlikte tahsilata ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmemiş olduğundan Kurulumuzca yapılacak işlem olmadığına,

3-1466 sayılı ilamın 10.maddesi ile, Şişli Belediyesi tarafından Bingöl ilinde yapılmış olan camiinin açılışına Bingöllüler Derneği üyeleri ile birlikte katılım için 5 gün beklemeli araç kiralama gideri bedelinin bütçeden ödenmiş olması nedeniyle 14.991,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle;Belediye hizmetlerinin yerine getirilmesinde hizmetin "mahalli müşterek nitelikte" gerekliliği, belediye hizmetlerinden yararlanan herkesin üzerinde müşterek olduğu hizmet olarak yorumlanamayacağını, Belediye sınırları içerisinde köken ve aidiyet itibariyle farklı illere mensup pek çok yurttaşın yaşamakta olduğunu, bu yurttaşların kültürlerini sürdürmek adına aidiyetlerinin ifadesi olarak bu illerin adını taşıyan kültür derneklerinde faaliyet gösterdiklerini,

Sivil toplum örgütü niteliğindeki bu örgütlerin, Belediyenin hem paydaşı niteliğinde hem de bu örgütlere üye veya bu örgütlerle temas halindeki yurttaşların sosyal-kültürel ihtiyaçlarının mahalli ve müşterek nitelikli ihtiyaçlar olduğunu,

Belediye sınırları içerisinde yaşayan ve köken itibariyle Bingöllü olan yurttaşların sosyal-kültürel ihtiyaç olarak ortaya koymuş oldukları bir talebin karşılanmasının, mahalli ve müşterek bir ihtiyaç olarak kabul edilmiş olması nedeniyle gerçekleştirilen faaliyetin kamu zararı olarak nitelendirilmesinin, yasanın dar olarak yorumundan kaynaklanan hukuki bir hata niteliği taşıdığını,

Kaldı ki, yerine getirilen bir hizmetin mahalli müşterek nitelikte olup olmadığının takdirinin idareye ait olması nedeniyle takdir alanına giren bir hususta tazmine hükmedilmesinin Sayıştay yargısının alanına girmediğini belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “İlamın 10. maddesi yönünden;Dilekçede ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararında karşılandığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanununun üçüncü bölümünde yer alan 14 ve 15. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Kanunun 14. maddesinde Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.Yine aynı Kanunun 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediyeler, belde sakinlerinin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuşlardır. Bu ihtiyaçların karşılanması için Kanunlarla belediyelere gelir toplama yetkisi verilmiştir. Kamu kaynağı kullanan kamu görevlileri bu kaynağı mahalli müşterek ihtiyaçlar için ve mevzuata uygun olarak kullanmak zorundadırlar.

Şişli ilçesinde yaşayan Bingöllü vatandaşların derneklerinin Bingöl ilindeki cami açılışı giderinin, mahalli müşterek bir ihtiyaç olarak görülmesi mümkün değildir. Dilekçede, 5393 sayılı yasanın 14 ve 15.maddelerinde belediyenin sınırları dışında herhangi bir faaliyette bulunulmayacağına dair yasaklayıcı veya sınırlayıcı bir hüküm bulunmadığı, mahalli müşterekten anlaşılması gerekenin sadece o ilçe sınırları olmaması gerektiği ve konunun Stratejik planda yer aldığından bahisle yapılan ödemenin yasal olduğu ifade edilmekte ise de 5393 sayılı Kanunun 14. maddesinde belediyenin mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla bu maddede belirtilen hizmetleri görebileceği belirtildikten sonra belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ve ancak Belediye meclisinin kararı ile mücavir alanlara da belediye hizmetlerinin götürülebileceği açıkça belirtildiğinden yapılan itiraz yerinde değildir.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 10.maddesi ile 14.991,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

4-1466 sayılı ilamın 11.maddesi ile, çeşitli dernek üyeleri ile özel okul öğretmen ve öğrencilerinin İstanbul ili dışına yaptıkları ziyaretler ile Erzincan ilinde belediyenin yardım dağıtması amacıyla araç kiralanması ve bedelinin bütçeden karşılanması nedeniyle 145.464,00 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; İlamın 10. sırasında yer alan tazmin kararma ilişkin temyiz sebeplerinde belirtildiği gibi, mahalli müşterek ihtiyaç kavramının belediye sınırları içerisinde yaşayan farklı alt kimliklere sahip, farklı kültürlerle yetişen yurttaş ve toplulukların ortaya koymuş oldukları ihtiyaçların tamamı şeklinde anlaşılması gerektiğini, tersinden bir anlatımla, belediye sınırları içerisinde yaşayan ve belediyenin hizmetinin öznesi konumundaki bireylerin tamamını ortaklaştıran hizmetin mahalli müşterek ihtiyaç olarak algılanması, belediyelere çöp toplama, kaldırım yapımı gibi hizmetlerin dışında bir hizmet alanı bırakmayacağını,

Şişli İlçesi sınırları içerisinde farklı köken ve aidiyet itibariyle farklı illere mensup pek çok yurttaşın yaşamakta ve bu yurttaşların geldikleri illerin adlarını taşıyan veya inançlarını yaşattıklarına inandıkları sivil toplum örgütleri ile sosyal ilişkiler kurmak suretiyle kendilerine yaşam tarzı oluşturduğunu,

Bu yurttaşların ilişkide bulundukları sivil toplum örgütleri, kültürlerini, geleneklerini sürdürme ihtiyacını ve ihtiyaçları karşılamaya yönelik projelerini Belediyeye talep olarak yöneltmekte ve Belediyenin de bu taleplerden sosyal-kültürel olarak kabul görenleri karşılama yönünde hizmetler verdiğini, üstelik bu gezilere, Belediyenin Stratejik Planında yer verildiğini ve Belediye Meclisi tarafından da ödenek tahsis edilmiş olan projeler olduğunu,

Örneğin alevi kökenli yurttaşların, kendilerince kutsal sayılan Antalya Elmalı'daki türbeye ziyaret etmek için dernekleri vasıtasıyla Belediyeye başvurduklarını, bu talebin, Şişlideki alevi kökenli yurttaşlar bakımından müşterek bir kültürel ihtiyaç niteliği taşıdığını,

Özel okul öğrencilerinin "Anıtkabir Gezisi"ne götürülmesinin, o özel okulun bir faaliyetine destek verilmesi şeklinde anlaşılması da yerinde olmadığını, Belediyenin, özel okul devlet okulu ayrımı yapılmaksızın Şişli'deki tüm öğrencilere yönelik olarak Anıt Kabir'e gezi düzenlediğini, öğrencilerin etaplar halinde bu tür gezilere dahil edildiğini, Bu itibarla özel bir okulun faaliyetinin desteklenmesi yönündeki algının hatalı olduğunu belirterek verilen tazmin hükmünün kaldırılmasını istemiştir.

Savcılık; “İlamın 11. maddesi yönünden; Dilekçede ileri sürülen gerekçeler, Daire Kararında karşılandığından, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun üçüncü bölümünde yer alan 14 ve 15. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Kanunun 14. maddesinde Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı açıkça ifade edilmiştir.Yine aynı Kanun’un 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediyeler, belde sakinlerinin mahalli müşterek ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla kurulmuşlardır. Bu ihtiyaçların karşılanması için Kanunlarla belediyelere gelir toplama yetkisi verilmiştir. Kamu kaynağı kullanan kamu görevlileri bu kaynağı mahalli müşterek ihtiyaçlar için ve mevzuata uygun olarak kullanmak zorundadırlar.

Besni Eğitim Vakfı, Şirvanlılar Derneği, Feriköy Emekliler Derneği, Beşiktaş İlçe Emniyet Müdürlüğü, Sularbaşı Derneği, Feriköy Kilisesi ile Kayacık Derneği, Mahmut Şevket Paya Cemevi üyeleri ile Pir Sultan Abdal Kültür Derneği üyelerinin talepleri doğrultusunda çeşitli illere gezi düzenlenerek bu amaçla araç kiralanması mahalli müşterek bir ihtiyacın karışlanmasına yönelik değildir.

Ayrıca Şişli Belediyesinin Erzincan ilinde yardım dağıtması için araç kiralanması hususu Erzincan ilinin Şişli Belediyesinin kendi görev, sorumluluk ve yetki alanına girmediği için mümkün değildir. Şişli ilçesi sınırları içinde yaşayan yurttaşların ihtiyaçlarını karşılamakla mükellef olan belediyenin diğer iller için harcama yapması söz konusu olamaz.

Yine özel bir okul olan Nilgün Doğan Koleji öğretmen ve öğrencilerinin Ankara Anıtkabir ziyareti giderinin ödenmesi de mümkün değildir. Bu okulun düzenlemiş olduğu gezi giderlerinin kendilerince karşılanması gerekmektedir.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 11.maddesi ile 145.464,00 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

5-1466 sayılı ilamın 22.maddesi ile, Antalya ilinde MİTAGED tarafından düzenlenen seminer sırasında belediye personelinin Antalya sınırları içindeki tarihi ve turistik yerlerin gezdirilmesi amacıyla 5 günlüğüne araç kiralanması ve yine belediye başkanlık makamı personeli, başkan yardımcıları ve müdürlere yönelik olarak fikir alışverişi amacıyla Silivri Klasis Otelde konaklamalı toplantı düzenlenmesi ve tüm bunların masraflarının belediye bütçesinden karşılanması nedeniyle 34.254,98 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, MİTAGED tarafından Antalya İlinde düzenlenmiş olan seminer personelinin Antalya sınırları içindeki tarihi ve turistik yerlerin gezdirilmesi amacıyla 5 günlüğüne araç kiralanması ve Silivri Klasis Otelde konaklamak toplantı düzenlendiğinden bahisle, mevzuata aykırı bulunan ödeme nedeniyle tazmine hükmedildiğini belirtmiştir.

Savcılık; “İlamın 22. maddesi yönünden;Dilekçede, herhangi bir itiraz gerekçesi ileri sürülmediğinden, temyiz talebinin reddedilerek, Daire Kararının tasdikine,” şeklinde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun üçüncü bölümünde yer alan 14 ve 15. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır.

Yine aynı Kanun’un 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3.maddesinde; Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı yönergenin 4. maddesinde “Temsil Giderleri”, 5. maddesinde “Tören Giderleri” ve 9. maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37. maddesinde; Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir.

Yine aynı Yönetmeliğin “4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendine göre yapılacak alımlar” başlıklı 49. maddesine göre piyasa fiyat araştırma tutanağı ödeme belgesine eklenmelidir.Yapılan incelemede ödeme emri ekinde piyasa fiyat araştırma tutanağı bulunmadan işin bir firmaya yaptırıldığı anlaşılmıştır.

Belediye personelinin tüm mali ve sosyal hakları 657 sayılı Devlet memurları Kanunu’nda düzenlenmiş bulunmaktadır. 657 sayılı Kanunun 146. maddesinde Devlet memurlarına bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemeyeceği, hiçbir yarar sağlanamayacağı hükme bağlanmıştır.

Belediye personelinin gezisi amacıyla araç kiralanması ve yine belediye yönetici personeli için konaklamalı toplantı gezisi düzenlenmesi ve giderlerinin belediye bütçesinden karşılanması yukarıda belirtilen mevzuat hükümlerine aykırıdır.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 22.maddesi ile 34.254,98 YTL. ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

6-1466 sayılı ilamın 28.maddesi ile, Şişli ilçesinde yaşayan vatandaşların Başkanlık Makamından talepleri sonucunda Başkanlık Makamının şifahi emirleri ile, çeşitli illerin tarihi turistik yerlerini ziyaret ya da bu illerde düzenlenen şenliklere katılmak amacıyla otobüs kiralanarak bedelinin bütçeden ödenmesi nedeniyle 2.104.542,30 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle; bu gezilere götürülen yurttaşların aynı zamanda belediye bütçesine vergileriyle katkıda bulunan hizmetin öznesi konumunda olduklarını, Belediyenin stratejik planında yer alan ve bütçeye bu amaçla ödeneği konulmuş faaliyetler kapsamında, yurttaşların memnuniyet düzeylerini artırmaya yönelik olarak yapılan harcamaların kamu zararı olarak nitelendirilemeyeceğini, bu hizmetlerin mahalli müşterek olma ilkesi ile de çelişmediğini,

Öte yandan tazmin kararının, 5393 sayılı yasanın 55. maddesine de aykırılık teşkil ettiğini, 5393 sayılı yasanın 55.maddesinde, 5018 sayılı Kanuna atıfta bulunmak suretiyle Sayıştay tarafından yapılacak "dış denetim"in mali işlemlerle sınırlı olduğunu, "belediyenin malî işlemler dışında kalan diğer idarî işlemleri, hukuka uygunluk ve idarenin bütünlüğü açısından İçişleri Bakanlığı tarafından (...)" yapılacağı hususuna işaret edildiğini,

5018 sayılı yasanın 68. maddesinde de "Sayıştay tarafından yapılacak harcama sonrası dış denetimin amacı, genel yönetim kapsamındaki kamu idarelerinin hesap verme sorumluluğu çerçevesinde, yönetimin malî faaliyet, karar ve işlemlerinin; kanunlara, kurumsal amaç, hedef ve planlara uygunluk yönünden incelenmesi ve sonuçlarının Türkiye Büyük Millet Meclisine raporlanmasıdır." denildikten sonra; "Dış denetim, genel kabul görmüş uluslararası denetim standartları dikkate alınarak;

"a) Kamu idaresi hesapları ve bunlara ilişkin belgeler esas alınarak, malî tabloların güvenilirliği ve doğruluğuna ilişkin malî denetimi ile kamu idarelerinin gelir, gider ve mallarına ilişkin malî işlemlerinin kanunlara ve diğer hukuki düzenlemelere uygun olup olmadığının tespiti,

b)Kamu kaynaklarının etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesi, faaliyet sonuçlarının ölçülmesi ve performans bakımından değerlendirilmesi, suretiyle gerçekleştirilir." hükmüne yer verildiğini,

Gerek 5393 sayılı yasanın 55, gerekse 5018 sayılı yasanın 68. maddesi bir arada değerlendirildiğinde; Sayıştay tarafından yapılacak olan denetimin mali işlemlere ilişkin olduğu ve mali işlemlere ilişkin belgeler esas alınmak suretiyle, mali tabloların güvenilirliği, doğruluğu; kaynakların etkili, ekonomik ve verimli olarak kullanılıp kullanılmadığının belirlenmesine yönelik olacağı sonucunun ortaya çıktığını,

Bu düzenlemelerden Sayıştay’ın mali işlemler üzerindeki denetleme yetkisinin kapsamına "yerindelik", "hukuka uygunluk" denetiminin dahil edilemeyeceğini,

Nitekim 5393 sayılı yasanın 55. Maddesinin, "hukuka uygunluk" denetim yetkisinin İçişleri Bakanlığına ait olduğuna açıklıkla yer verdiğini,

Bu itibarla, bir belediyenin, hizmetin yerine getirilmesinde yetersiz kalan bir başka belediyeye yardımda bulunması ve bunun için 5393 sayılı yasanın 75. maddesini dayanak olarak göstermesi karşısında hüküm kurulması, Sayıştay'a verilen dış denetim yetkisi sınırlarının dışına çıkılmış olması anlamını taşıdığını ileri sürmüştür.

Savcılık; Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun üçüncü bölümünde yer alan 14. ve 15. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine ilgili Kanunun 14. maddesinde, belediye hizmetlerinin yerine getirilmesinde öncelik sırasının, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirleneceği ve Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ifade edilmiştir.

Yine aynı Kanunun 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3. maddesinde; Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı yönergenin 4.maddesinde “Temsil Giderleri”, 5’inci maddesinde “Tören Giderleri” ve 9. maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Rapor dosyası ve eki belgelerin incelenmesinde, vatandaşların İstanbul dışındaki diğer illere gezi giderinin bütçenin 03.5.5.02 Taşıt Kiralaması Giderleri ayrıntı kodundan ödendiği görülmüştür. Bu kodun açıklamasında;

“Binek veya taşıma amaçlı olduğuna bakılmaksızın 237 sayılı Kanuna tabi taşıtlara ödenecek kira bedelleri ile sözleşmeleri gereğince kira ile birlikte ödenecek diğer giderler bu bölüme gider kaydedilecektir.(Kamu personelinin işe geliş-gidişlerini sağlamak üzere üçüncü şahıslardan temin edilen servis araçları için sözleşmeleri karşılığında ödenen tutarlar bu bölümde yer almayacaktır.)” denilmiştir.

Vatandaşların çeşitli illerdeki tarihi ve turistik yerleri görmeleri için araç kiralanarak bedelinin belediye bütçesinden ödenmesi yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince mümkün değildir.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 28.maddesi ile 2.104.542,30 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

7-1466 sayılı ilamın 30.maddesi ile, Şişli ilçesi içinde yaşayan emekli vatandaşların çeşitli illerin tarihi turistik yerlerini gezdirerek konaklamalı lüks otel tatil bedellerinin bütçeden ödenmesi nedeniyle 394.828,36 YTL.ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde, İlamın 30.maddesinde Şişli İlçesi içerisinde yaşayan emekli vatandaşlara yönelik olarak gerçekleştirilen ve çeşitli illerin tarihi, turistik yerlerini ziyaret ya da bu illerde düzenlenen şenliklere katılmaları amacını taşıyan faaliyet kapsamında otobüs kiralamaları bedelinin bütçeden ödendiği; bu gezilere belediye personelinin de dahil edildiği tespitine yer verilerek, bu organizasyon kapsamında yapılan harcama mevzuata aykırı bulunarak tazmine hükmedilmiştir, demiştir.

Savcılık; Daire kararının onanması yönünde görüş bildirmiştir.

Belediyelerin “Görev Yetki ve Sorumlulukları” 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun üçüncü bölümünde yer alan 14. ve 15. maddelerinde düzenlenmiştir. Anılan madde hükümlerinde, mahalli müşterek nitelikte olmak şartıyla, belediyelerce yerine getirilmesi öngörülen görevler ve sorumluluklar ile belediyelerin yetkileri sayılmıştır. Yine ilgili Kanunun 14. maddesinde, belediye hizmetlerinin yerine getirilmesinde öncelik sırasının, belediyenin malî durumu ve hizmetin ivediliği dikkate alınarak belirleneceği ve Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanının belediye sınırlarını kapsadığı ifade edilmiştir.

Yine aynı Kanunun 60. maddesinde ise belediyenin giderleri tek tek sayılmıştır.

Belediye Bütçesinden Yapılacak Temsil Ağırlama ve Tören Giderleri Yönergesi’nin 3. maddesinde; Temsil-ağırlama ve tören giderlerinin konu, kapsam ve miktarının tayini Belediye Başkanının takdirine tabi olduğu belirtildikten sonra bu takdir yetkisinin sınırları aynı yönergenin 4.maddesinde “Temsil Giderleri”, 5’inci maddesinde “Tören Giderleri” ve 9. maddesinde ise “Ağırlama Giderleri” başlıkları altında sayma yöntemiyle belirtilmiştir.

Mahalli İdareler Harcama Belgeleri Yönetmeliği’nin “Temsil, ağırlama, tören, fuar ve tanıtma giderleri” başlıklı 37. maddesinde; Temsil, ağırlama, tören, fuar, tanıtma ve benzeri faaliyetlerle ilgili olarak yapılacak her türlü mal ve hizmet alımı ile yapım işlerine ilişkin giderlerin ödenmesinde, bu Yönetmeliğin ilgili maddelerinde belirtilen belgelerin aranacağı ifade edilmiştir.

Yine aynı Yönetmeliğin 5, 22 ve 36. maddelerine göre; İhale veya doğrudan temin usulüyle yapılacak her türlü mal ve hizmet alımlarına ilişkin ödemelerde; onay belgesi, ihale komisyonu kararı, 4734 sayılı Kamu İhale Kanununun 22. maddesine göre doğrudan temin usulüyle yapılan alımlarda piyasa fiyat araştırması tutanağı, kamu idareleri için belirlenen diğer belgeler ödeme emri belgesine eklenecektir.

Emekliler için düzenlenen gezilere ilişkin ihale ve onay yazılarında ya emekliler için ya da ihtiyaç sahibi emekli vatandaşlar için bu hizmetin yapıldığı belirtilmiş olmasına rağmen bu kişilerin kim oldukları, emekli ya da ihtiyaç sahibi olup olmadıkları konusunda herhangi bir bilgi ya da belge eklenmemiştir.

İsim listelerinin incelenmesinde, aynı soy isimli birden çok kişi olduğu, hatta farkı zamanlarda gidilen tatillerdeki listelerde aynı kişilerin tekrar tekrar yer aldığı ve bazı kişilerin ailecek 5-6 kişilik gruplar halinde listelerde yer aldığı görülmüştür.

Öte yandan her listede mutlaka az da olsa belediye personeli ve eşleri yer almaktadır.

15904 nolu ödeme emrinde bu durum daha bariz hale gelmekte ve 100 kişiye yakın kişinin memur, memur çocuğu ya da yakını ile belediye ve KENT-YOL işçisi olduğu anlaşılmaktadır.

Belirtilen mevzuat hükümleri tatil amaçlı böyle bir gidere izin verecek nitelikte değildir. Belediyeler mahalli müşterek ihtiyaçların görülmesi amacıyla kurulmuş idarelerdir. Vatandaşlardan toplanan geliri, ihtiyaç sahibi olup olmadığı belli olmayan emekli kişilerle memur işçi ya da bunların yakınlarının lüks tatil giderleri için kullanmak mümkün değildir.

Bu nedenle 1466 sayılı ilamın 30.maddesi ile 394.828,36 YTL.ye ilişkin olarak verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 10.09.2013 tarih ve 37595 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.