Temyiz Karar Detayı

Kamu İdaresi
Yılı
2009
Daire
7
Dosya No
36885
Tutanak No
38265
Tutanak Tarihi
21.01.2014
Konu
KARAR

Dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü:

882 sayılı İlam’ın 29 uncu maddesi ile, İstanbul Küçükçekmece İlçe Özel İdare Bütçesinden kaymakama ödenen ek ödenek üzerinden gelir vergisi kesintisinin yapılmaması nedeniyle 638,20-TL’ye tazmin hükmü verilmiştir.

Dilekçi dilekçesinde özetle, 5540 sayılı Kanunun 1. Maddesi ile 09.06.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen “ek ödeme” başlıkla Ek Madde 5’te “İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Mülki İdare Amirliği hizmetleri sınıfında bulunan personele, en yüksek devlet memurluğu aylığının (ek gösterge dahil) %200 ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri, personelin görev alanı, görev mahalli, çalışma şartlan unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz bu ödemenin yapılmasında 27.01.2000 tarihli ve 4505 sayılı Kanunun 5. maddesinin (c) bendi ile 04.07.2001 tarihli ve 631 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 16. Maddesi hükümleri uygulanmaz. Bu ödemeden yararlanan personele 27.06.1989 tarihli ve 375 sayılı kanun hükmünde kararnamenin ek 3. Maddesine göre ödeme yapılmaz” hükmünün bulunduğunu;

Söz konusu hüküm uyarınca İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatındaki Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele en yüksek Devlet Memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200 ü sınır olmak koşuluyla Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenecek oranlar dahilinde ek ödeme yapılması kararlaştırılmış olduğunu; bu ek ödemelerin damga vergisi hariç her hangi bir vergi ve kesintiye tabi olmayacağının madde hükmünden açıkça anlaşıldığını;

Danıştay 4. Daire E: 2007/5848, K:2008/ 5019 sayılı kararı ve yine Danıştay 4. Dairesinin E. 2008/1510, K: 2009/94 sayılı kararı ile “5540 sayılı kanunun ek 5. Maddesi ile İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında eş değer görevleri yapan aynı memuriyet kıdemindeki Mülki İdare Amirinin aylığının eşitlenmesi amaçlandığından Mülki İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunanlara yapılan ek ödemelere de vergi istisnası hükümleri uygulanacağı açıktır.” hükmünü tesis ettiğini;

Bu konu hakkında çeşitli mahkemeler tarafından verilen kararların da aynı görüş doğrultusunda olduğunu; örnek olarak Kırıkkale Vergi Mahkemesinin 17.06.2010 tarih ve E:2010/263, K:2010/422 sayılı ve 01.07.2010 tarih ve E:2010/300, K:2010/460 sayılı kararlarını gösterebileceğini;

Anayasanın 10. maddesine göre herkesin kanun önünde eşit olduğunu ve Devlet organları ve idari makamların bütün işlemlerinde Kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorunda olduklarını; yargı makamlarının bu konu hakkındaki farklı kararlarının meslektaşlar arasında eşitsizlik yarattığını;

10.07.2009 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan, 25.06.2009 tarih ve 5917 Sayılı Kanunun 36. Maddesine göre, 22.02.2005 tarihli ve 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununa aşağıdaki geçici madde eklendiğini; “Bu Kanunun 28. 63. Maddeleri gereğince 04.03.2005 tarihinden bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgililere yapılan ödemeler hakkında borç çıkarılamaz. Çıkarılmış olan borç tutarlarının tahsilinden vazgeçilerek borç takip işlemine son verilir.” Kanunun bu açık hükmüne rağmen, Mahkeme Kurulunun 21.07.2011 tarih ve 822 sayılı ilamı ile tarafına 232,50 TL’ nin tahsiline karar verilmesinin açıkça kanuna aykırı olduğunu belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmiştir.

Başsavcılık karşılama yazısında; “İstanbul İl Özel İdaresi Saymanlığı 2009 yılı hesabının 7. Dairece yargılanması sonucu çıkarılan 21.07.2011 tarih ve 822 sayılı ilamın 29. maddesi ile ilgili tazmin hükmünün kaldırılması için, Vali Yardımcısı Hacı Osman EBİLOĞLU tarafından verilen temyiz dilekçesi incelenmiş olup, ileri sürülen nedenler yerinde görülmemiştir. Çünkü: 5302 sayılı İl Özel İdaresi kanununa 5917 sayılı kanunun 36. maddesi ile eklenen geçici 4. madde hükmü 5302 sayılı kanunun 28. ve 63. maddeleri gereği yapılacak ödemelerin aslı ile ilgilidir. Vergi yasaları uyarınca yapılması gereken kesintileri kapsamaz. Ayrıca Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu 2010/290 Esas ve 2011/240 nolu kararı ile İl Özel İdaresi ödeneklerinden yapılacak ödemelerden gelir vergisi kesintisi kesilmesi gerektiğine karar verilmiştir. İzah edilen nedenlerden dolayı Daire Kararının onanmasına karar verilmesi mütalaa olunur.” denilmiştir.

5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun “Görev ve Ek Ödenek” başlıklı 63 üncü maddesinde; Vali Yardımcılarına ve Kaymakamlara yaptıkları görevler karşılığında 12000 gösterge rakamının Devlet memurlarına uygulanan aylık katsayısıyla çarpımı sonucu bulunacak miktarda aylık ödenek verileceği, düzenlenmiştir.

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 inci maddesinde ise “Ücret, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatlerdir.

Ücretin ödenek, tazminat, kasa tazminatı (Mali sorumluluk tazminatı), tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması veya bir ortaklık münasebeti niteliğinde olmamak şartı ile kazancın belli bir yüzdesi şeklinde tayin edilmiş bulunması onun mahiyetini değiştirmez. …” denilmektedir.

Anılan Kanun’un 94 üncü maddesinin birinci fıkrasında, maddede bentler halinde sayılan ödemeleri nakden veya hesaben yapanların, istihkak sahiplerinin gelir vergilerine mahsuben tevkifat yapmaya mecbur oldukları belirtilmekte ve bu maddenin 1 numaralı bendinde, hizmet erbabına ödenen ücretler ile 61 inci maddede yazılı olup ücret sayılan ödemelerden (istisnadan faydalanan hariç) 103 ve 104 üncü maddelere göre vergi tevkifatı yapılacağı hükme bağlanmıştır.

Buna göre, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 63 üncü maddesine göre, Vali Yardımcıları ve Kaymakamlara yapılan ödemenin, Gelir Vergisi Kanunu’nun 61 inci maddesinde belirtilen kazançlar kapsamında bir ücret ödemesi olduğu tartışmasızdır. Zira, Gelir Vergisi Kanunu’nun “Ücretin Tarifi” başlıklı 61 inci maddesinde, işverene tabi ve belirli bir işyerine bağlı olarak çalışanlara hizmet karşılığı verilen para ve ayınlar ile sağlanan ve para ile temsil edilebilen menfaatler ücret olarak tanımlanmış ve bu şekilde bir iş ilişkisi bulunan personele işveren tarafından yapılan ödemenin adının (ödenek, tazminat, kasa tazminatı tahsisat, zam, avans, aidat, huzur hakkı, prim, ikramiye, gider karşılığı veya başka adlar altında ödenmiş olması) o ödemenin ücret olma mahiyetini değiştirmeyeceği açıkça ifade edilmiştir. Dolayısıyla, 5302 sayılı Kanun kapsamında vali yardımcıları ve kaymakamlara verilen ödenek ve ek ödenek, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu anlamında bir ücret ödemesi olduğundan bu ödemelerden gelir vergisi kesintisinin yapılması gerekmektedir.

Ayrıca, 5540 sayılı Kanun’un 1 inci maddesi ile 09.06.1930 tarihli ve 1700 sayılı Dahiliye Memurları Kanununa eklenen Ek Ödeme başlıklı Ek 5 inci maddesinde; “İçişleri Bakanlığı merkez ve taşra teşkilatında Mülkî İdare Amirliği Hizmetleri Sınıfında bulunan personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) % 200’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Ek ödemenin oranı ile esas ve usulleri; personelin görev mahalli, çalışma şartları, unvanı, görevi, aylık derecesi gibi kriterler dikkate alınarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine İçişleri Bakanı tarafından belirlenir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre ödeme yapılanlar ile diğer mevzuata göre ilave ödemeden yararlananlara emsali unvanlara göre belirlenen oranların altında ek ödeme oranları tespit edilebilir veya hiç belirleme yapılmayabilir. Ek ödemenin hak kazanılmasında ve ödenmesinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun aylıklara ilişkin hükümleri uygulanır ve bu ödemeden damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesinti yapılmaz. … “hükmü bulunmaktadır.

Söz konusu düzenlemeden anlaşılacağı üzere, vali, vali yardımcıları ve kaymakamlara, iki ayrı yasaya dayanılarak ek ödemede bulunulmaktadır. Bu ödemelerden biri, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ek ödeme; diğeri ise 1700 sayılı Kanun’un EK 5 inci maddesine istinaden yapılan ek ödemedir. 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanununun 28 ve 63 üncü maddelerine göre yapılan ödemeler özel idare bütçesinden karşılanırken, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesine istinaden yapılan ödemeler genel bütçeden karşılanmaktadır. Buna göre, yapılan ödemelerin dayanakları farklı olduğundan ve hukukun genel prensiplerine göre istisnai hükümlerin dar yorumlanması gerektiğinden, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmü sadece bu madde kapsamında verilen ek ödemeleri kapsamaktadır. Ayrıca, vergi hukukunda kanunilik ilkesi geçerli olduğundan ve kıyas yasağı bulunduğundan, 1700 sayılı Kanun’un ek 5 inci maddesinde yer alan istisna hükmünün, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’nun 28 ve 63 üncü maddesine göre ödenmekte olan ödeneklere de teşmili yasal olarak mümkün değildir.

Bununla birlikte, 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu’na 5917 sayılı Kanunun 36 ncı maddesi ile eklenen geçici 4 üncü madde hükmü, 5302 sayılı Kanun’un 28 ve 63 üncü maddeleri gereği yapılacak ödemelerin aslı ile ilgili olup bu ödemelerden yapılacak kesintileri kapsamamaktadır.

Ayrıca, bu konuyla ilgili olarak Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu’nun 2010/290 Esas ve 2011/240 No’lu kararı ile il özel idaresi ödeneklerinden gelir vergisi kesintisi yapılacağı yönünde karar verilmiştir.

Bu itibarla, dilekçi iddialarının reddedilerek 822 sayılı İlam’ın 29 uncu maddesi ile verilen tazmin hükmünün TASDİKİNE,

Karar verildiği 21.01.2014 tarih ve 38265 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.