Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Yılı
2009
Daire
3
Dosya No
38414
Tutanak No
39669
Tutanak Tarihi
24.11.2014
Konu
KARAR
TEMYİZ KURULU KARARI
Duruşma talebinde bulunan dilekçiler Enver KARAKOÇ, Mustafa ARI ve Abdullah ÇİĞDEM ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;
1393 sayılı İlamın 8. maddesiyle, Bursaspor Kulübü tarafından kullanılan Özlüce Spor Tesislerine ait elektrik ve doğalgaz faturalarının, Belediye bütçesinden ödendiği gerekçesiyle 311.298,80 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Dilekçiler, ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; 5216 sayılı Kanunun 7’nci maddesi m bendine istinaden spor yerleri yapma ve yaptırmanın belediyelerin sorumluluk alanına girdiğini, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi c bendine binaen ortak hizmet projeleri gerçekleştirilen Bursaspor Kulübü Derneğinin 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek vasfını kazandığını, söz konusu taşınmazların üzerinde bulunduğu Özlüce Mahallesi (eski 2396 ada 3 ve 4 parsellerin) yeni 2396 ada 5 ve 6 parsellerin imar planında spor alanında kalmakta olup, intifa hakkının da Büyükşehir Belediyesine ait olduğunu, bu doğrultuda taşınmazlar üzerine Büyükşehir Belediyesince spor tesisleri yapıldığını, yapılan tesislerin sportif faaliyetler için düzenlenmiş olup ticari bir amaçla kullanılmadığını, tesislerin Büyükşehir Belediyesinin tasarrufunda olduğunu, Özlüce Spor Tesisleri Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne ait kamusal alan olduğu için Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca alınan 06.02.2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile tesisin doğalgaz ve elektrik fatura bedelleri ödemesinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca yapıldığını, Bursaspor Kulübü Derneğinin Gençlik ve Spor Bakanlığı'na müracaat ederek söz konusu tesisin kullanım hakkının kulüplerine verilmesi talebi üzerine Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğünün 27.06.2012 tarih ve 4512 sayılı yazısı ile Belediyeye tahsisli olan taşınmazların tahsisleri kaldırılarak Gençlik ve Spor Bakanlığı'na (Spor Genel Müdürlüğü) tahsisi; bunun sonucunda 3289 sayılı Yasa’nın ek 11’inci maddesi kapsamında Bursaspor Kulübü Derneği’ne bedelsiz tahsisi için Belediyenin görüşünün istenildiğini, 21.02.2013 tarih ve 160 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Ulaşım Komisyonu Raporu ve 1. Hukuk Müşavirliği'nce aynı yönde görüş bildirilerek söz konusu parseller üzerine Belediyece yapılan tesislerin 13.793.021,96 TL bedelinin Belediyeye ödenmesi halinde muvafakat edilmesinin uygun olacağının bildirildiğini, konunun Büyükşehir Belediye Meclisinde görüşülmesi sonucunda raporun "Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bedelsiz devrine" şeklinde düzeltilerek oy birliği ile karar verildiğini, 21.03.2013 tarih ve 371 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Özlüce Spor Tesislerinin Belediye envanterinde bulunan 12 sayfa listede toplam 712 kalem taşınır malzemenin Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor Genel Müdürlüğü'ne) Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 31’inci maddesi gereğince bedelsiz devrine ve Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 24’üncü maddesi (I) fıkrası gereğince devir yoluyla çıkışların yapılmasına oy birliği ile karar verildiğini, yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde Özlüce Spor Tesislerinin bulunduğu alanın Maliye Hazinesine, dolayısıyla kamuya ait bir alan olması, bu alan üzerine yapılan spor tesislerinin içindeki demirbaşları ile birlikte, Belediye Meclis Kararı ile dolaylı olarak Bursaspor Kulübü Derneği'ne bedelsiz devredilmesi de dikkate alınarak, ayrıca 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek sayılan Bursaspor Kulübü Derneği tarafından kullanılmasına ve 5216 sayılı kanunun 7’nci maddesi m bendi ile 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesi c bendi hükümlerine istinaden Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile elektrik ve doğalgaz bedellerinin Büyükşehir Belediye bütçesinden ödenmesinden dolayı kamunun zarara uğratılmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişledir.
Başsavcılık karşılamasında özetle; Belediyeye tahsis edilen Özlüce Spor Tesislerinin tahsis amacına aykırı olarak herhangi bir ihale ve protokol yapılmadan ve bedelsiz olarak Bursa Spor Kulübüne bırakılması ve elektrik ve doğalgaz bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesinin yasal olmaması karşısında Daire Kararının olduğu gibi tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.
Dilekçiler, ikinci temyiz dilekçesinde birinci dilekçesinde belirttiği aynı gerekçelerle söz konusu tazmin hükmünün Kurulumuzca kaldırılmasını istemişlerdir.
Başsavcılık ikinci karşılamasında özetle; dilekçede adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumluluk Yönünden İnceleme:
Dilekçiler, duruşma sırasında Kurulumuza sunmuş oldukları dilekçede ve sözlü olarak; Özlüce Spor Tesislerinin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından inşa edildiğini, 2007 yılında elektrik aboneliğinin, 2009 yılında da doğalgaz aboneliğinin Fen işleri Daire Başkanlığınca Büyükşehir belediyesi adına yapıldığını, elektrik ve doğalgaz aboneliklerinin Dairelerince yapılmamış olup; faturaların ödeme emirleri geldiğinde Dairelerince söz konusu tesislere ait fatura ödemelerinin yapılmayacağı konusunda ısrarlı olmaları üzerine, Mali Hizmetler Daire Başkanlığı tarafından alınan 06/02/2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediye Başkanının oluru ile ödemeye esas düzenlenecek ödeme emirlerinde Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi olarak kendilerinin isimlerinin belirlenip, düzenlenecek olan ödeme emri belgelerinin de kendileri tarafından imzalanması istenildiğinden Büyükşehir Belediye Başkanının oluru doğrultusunda iş ve işlemlerin gerçekleştirildiğini, ayrıca aynı konu ile ilgili olarak 2010 yılına ait ödemelerin de Sayıştay 6. Dairesinin 2010/150 sayılı ilamı ile sorumluluğun yukarıda bahsedilen olur kapsamında yapılan ödemeler noktasında yeniden değerlendirilerek sorgu konusu yapılması ve sonucun ek rapor ile ilgili Sayıştay Dairesine intikal ettirilmesine değin konunun “Hüküm Dışı Bırakılmasına” denilmek suretiyle oy birliği ile karara bağlandığını ifade ederek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31’inci maddesi:
"Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. ..." şeklinde düzenlenmiş,
32’nci maddesi:
"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur." hükmünü öngörmüştür.
Adı geçen kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
(Ek son fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri; kamu borç yönetimine ilişkin olanlarda Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.”
Hükümleri ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No’lu Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.
Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatlarıyla ilamda sorumlu tutulan kişiler temyiz dilekçelerinde üst yönetici konumundaki amirlerinin emrini yerine getirdiklerini ifade etmekte iseler de; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 32’nci ve 33’üncü maddeleri uyarınca Sayıştay yargılaması açısından giderin gerçekleşme sürecinde rol alan ve 06/02/2009 tarih ve 13558 sayılı Başkanlık Oluru ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak açıkça görevlendirilen kişilerin, harcamanın mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmekte olup bu açıdan tazmin hükmüne konu ödeme emri belgelerinde imzaları bulunduğundan ilamda kendilerine sorumluluk yüklenmesinde yasal mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dilekçilerin SORUMLULUK İTİRAZINA İLİŞKİN TALEBİNİN REDDİNE, karar verildikten sonra konunun esasına geçilmiştir.
Konunun Esası Yönünden İnceleme:
Öncelikli olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi ile ilamda tazmin hükmüne konu olan yer arasındaki hukuki bağ tarihsel süreci açısından incelendiğinde:
Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Özlüce Mahallesinde bulunan 2396 ada, 3 parselde 18.235,73 m2, 4 parselde 80.114,27 m2 olmak üzere toplam 98.350 m2 yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmaz, halka açık spor alanı yapılması için 02.06.2003 tarihinde Milli Emlak Müdürlüğünce Büyükşehir Belediyesine tahsis edilmiştir.
29.08.2003 tarih, 2003/69 Esas, 158 nolu Meclis Kararında; "Hazine arazisine ait taşınmaz malların Belediyemize tahsisi süresince" notunun ilavesiyle Daire teklifinin aynen kabulüne, söz konusu taşınmaz malların 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 70’inci maddesinin 11’inci fıkrası uyarınca Bursaspor Kulübüne tahsisi uygun görülmüştür. 17.09.2003 tarihli taraflar arasında yapılan Protokolle protokol şartları dahilinde Bursaspor Kulübüne tahsis edilmiştir. Taraflar arasında yapılan Protokol 25.09.2003 tarihinde M.01.827 sayılı yazıya ek yapılarak Defterdarlık Makamına bilgilendirme amaçlı verilmiş, yazıda; Bursaspor Kulübünün taşınmazı tahsis amacına uygun kullanacağına vurgu yapılmıştır. (10/11/1995 tarih ve 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Bursaspor Kulübü Derneği'nin kamu yararına çalışan derneklerden sayılmasına karar verilmiştir.)
Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 01.12.2003 tarih ve B.07.0.MEG.0.12/3245-9010 sayılı yazısında; 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13’üncü maddesinin (d) bendine göre; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden, kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanlardan genel, katma ve özel bütçeli idarelere tahsis edilmekte ve tahsis amacının ortadan kalkması ve amaç dışı kullanılması halinde tahsisin kaldırılacağı ifade edildiğinden Büyükşehir Belediyesi adına olan tahsisin kaldırıldığı bildirilmiştir. İmar İşleri Daire Başkanlığının 24.10.2005 tarih ve 1324 sayılı yazısı ile Bursaspor Kulübü ile Büyükşehir Belediyesi arasında imzalanan Protokolün uygulama imkânının kalmadığı bildirilerek teslim alma evrakları ve konu ile ilgili dosya gönderilmiştir.
26.05.2005 tarih ve 398 sayılı Encümen Kararında; Bursa Valiliği, Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün, 09/05/2005 tarih ve B07.04.DEF.016/16010100551/3183 sayılı yazısında; Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Özlüce Mahallesinde bulunan 2396 ada, 3 parselde 18,235,73 m2, 4 parselde 80.114,27 m2 olmak üzere toplam 98.350 m2 yüzölçümlü olarak, Hazine adına kayıtlı taşınmaz malların ticari amaçla kullanmamak kaydıyla halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere Büyükşehir Belediyesine tahsisinin Maliye Bakanlığının 28.04.2005 tarih ve B.07.0.MEG.0.12/3245-9010/16714 sayılı yazısıyla uygun görüldüğü anlaşıldığından; söz konusu taşınmazın, durum tespiti ve tesisin teslim alınması için komisyon oluşturulması kararlaştırılmıştır.
İmar İşleri Daire Başkanlığı tarafından dosya Encümene taşınmış ve 22.09.2005 tarih ve 769 sayılı Encümen Kararı ile; söz konusu yerin Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi Başkanlığınca tahsis amacı doğrultusunda kullanılması uygun görülmüştür.
Evvelce Bursa Büyükşehir Belediyesi adına kayıtlı iken geldisinin mera vasıflı olması nedeniyle, Maliye Hazinesince açılan tapu iptal ve tescil davaları sonunda ilgili mahkemece taşınmazın intifa hakkı Bursa Büyükşehir Belediyesine ait olmak üzere taşınmaz mülkiyetinin mera vasfı ile Maliye Hazinesi adına ilgili sicile kayıt ve tesciline karar verilmiş, daha sonra meralık vasfı kaldırılarak arsa vasıflı parsel olarak Maliye adına tescil edilmiş, intifa hakkı da Bursa Büyükşehir Belediyesi adında kalmıştır.
Bu itibarla, 2396 ada 6 parselde bulunan Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazın intifa hakkı Büyükşehir Belediyesine ait olduğu halde, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nden tahsisi istenmiştir.
Söz konusu taşınmazlar imar planında spor alanında kalmakta olup, üzerlerine Büyükşehir Belediyesince spor tesisleri yapılmıştır. Fen İşleri Dairesi Başkanlığı'nın 31/07/2007 tarihli yazısı ile tesislerin işletmeye alınması hususu iletilmiş, 07/12/2007 tarihinde geçici kabulün yapıldığı bildirilmiştir.
Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğünün 05/10/2009 tarih ve 6829 sayılı yazısı ve Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 24/12/2009 tarih ve 9010-56863 sayılı yazısı ile Özlüce Spor Tesislerinin tahsis amacı doğrultusunda kullanılmadığı, sadece Bursaspor Kulübünce kullanıldığı ve bu nedenle tahsisin iptal edileceği bildirilerek konu ile ilgili bilgi istenilmiş ve Büyükşehir Belediyesince düzenlenen 23/02/2010 tarih ve 20885 sayılı yazı ile Büyükşehir Belediyesine tahsisli taşınmazların kamuya açık spor alanı olarak düzenlendiği bildirilmiştir.
Özlüce Spor Tesisleri, Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne ait kamusal alan olarak düşünüldüğü için de Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca alınan 06.02.2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile tesisisin doğalgaz ve elektrik fatura bedelleri ödemesi Büyükşehir Belediye bütçesinden yapılmıştır.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 28/04/2010 tarih ve 9010-15210 sayılı yazısı ile söz konusu taşınmazlar üzerinde bulunan tesislerin kim tarafından yapıldığının ve hangi amaçla kim tarafından kullanıldığının, kamuya açık ve bedelsiz olarak kullanımının söz konusu olup olmadığının ayrıntılı olarak bildirilmesi hususunun istenmesi üzerine; Emlak İstimlak Dairesi Başkanlığının 25/05/2010 tarih ve 61347 sayılı yazısı ile halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere, ticari amaçta kullanılmamak kaydıyla Büyükşehir Belediyesine tahsisli taşınmazlar üzerinde bulunan tesislerin Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa ve tefriş edildiği ve ticari bir amaçla kullanılmadığı bildirilmiştir.
Söz konusu yazışmalar devam ederken Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile yaşanan ihtilaflar üzerine Bursaspor Kulübü Derneği, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na müracaat ederek söz konusu tesisin kullanım hakkının kulüplerine verilmesi talebinde bulunmuş, Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğü de 27/06/2012 tarih ve 4512 sayılı yazısı ile Büyükşehir Belediyesine müracaat ederek Büyükşehir Belediyesine tahsisli olan taşınmazların tahsislerinin kaldırılarak Gençlik ve Spor Bakanlığı'na (Spor Genel Müdürlüğü’ne) tahsisini; bunun sonucunda dolaylı olarak, 3289 sayılı Yasa’nın ek 11’inci maddesi kapsamında Bursaspor Kulübü Derneği’ne bedelsiz tahsisi için Büyükşehir Belediyesinin görüşünü istemiştir.
21.02.2013 tarih ve 160 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Ulaşım Komisyonu Raporu ve 1. Hukuk Müşavirliği'nce aynı yönde görüş bildirilerek söz konusu parseller üzerine Büyükşehir Belediyesince yapılan tesislerin 13.793.021,96 TL bedelinin Büyükşehir Belediyesine ödenmesi halinde muvafakat edilmesinin uygun olacağı bildirilmiş, konunun Büyükşehir Belediye Meclisinde görüşülmesi sonucunda rapor "Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bedelsiz devrine" şeklinde düzeltilerek tahsise oy birliği ile karar verilmiştir.
21.03.2013 tarih ve 371 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile de, Özlüce Spor Tesislerinin Belediye envanterinde bulunan 12 sayfa listede toplam 712 kalem taşınır malzemenin Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor Genel Müdürlüğü'ne) Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 31’inci maddesi gereğince bedelsiz devrine ve Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 24’üncü maddesi (I) fıkrası gereğince devir yoluyla çıkışların yapılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.
Yukarıda detaylarıyla belirtilen süreçten de açıkça görüleceği üzere 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 70’inci maddesinin 11’inci fıkrası uyarınca Bursaspor Kulübüne tahsisi gerçekleştirilen ve tahsis amacının ortadan kalktığı ve amaç dışı kullanıldığı gerekçesiyle tahsisinin kaldırılmış olduğu bilinen Maliye Hazinesi adına kayıtlı arazinin (taşınmazın) yeniden tahsisi sağlanarak üzerine kamuya açık sportif faaliyetler için 2007 yılı sonu itibariyle Büyükşehir Belediyesi tarafından spor tesisleri inşa ve tefriş ettirilmiştir. Ancak Sayıştay İlamına konu olan 2009 yılında söz konusu tesisler (taşınmazlar) üzerindeki taşınır malzeme ile birlikte bu defa herhangi bir ihale (ve protokol) düzenlenmeksizin (zımni olarak) yeniden Bursaspor Kulübüne kullanım amaçlı tahsis edilmiştir.
(Büyükşehir belediyeleri için de geçerli olan) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin e bendinde:
“Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” denilmek suretiyle belediye meclisine taşınmaz malları tahsis yetkisi verilmiştir.
Meclisin bu yetkisini nasıl ve ne şekilde kullanacağı ise aynı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin d bendiyle belirlenmiş olup, söz konusu maddenin ilgili hükmünde aynen:
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
…
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.”,
“Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu maddesinde ise:
“Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir.
…
Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin satışı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya onsekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25. maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu fıkranın uygulama esasları, İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” denilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde:
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.”,
“İhale usulleri” başlıklı 35’inci maddesinde ise:
“Bu Kanunun 1.maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır,
a) Kapalı teklif usulü,
b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,
c) Açık teklif usulü,
d) Pazarlık usulü,
e) Yarışma usulü
İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.” denilmek suretiyle idarelerin bu kanuna tabi işlerde uygulayacakları ihale usulleri hükme bağlanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3’üncü maddesinde:
“... Münhasıran bu Kanunun uygulanmasında; … Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkanlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri ifade eder.”,
“Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde:
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,
“Mal Yönetiminde Etkililik ve Sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde:
“Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.”,
“Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde:
“Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir.
Buna göre belediyeler, doğrudan belediye meclisi kararı ile taşınmazlarını mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilirken, sayılanlar dışındaki gerçek veya tüzel kişilere belediye taşınmazlarının ihalesiz olarak ve bedelli veya bedelsiz bir şekilde tahsisi, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun sosyal ve ekonomik amaçlı arsa üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç, mümkün olmayıp bu taşınmazların kiralama ve/veya satış işlemlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre düzenlenecek bir ihaleyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Dilekçede, 5216 sayılı Kanunun 7’nci maddesi m bendine istinaden spor yerleri yapma ve yaptırmanın belediyelerin sorumluluk alanına girdiği, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi c bendine binaen ortak hizmet projeleri gerçekleştirilen Bursaspor Kulübü Derneğinin 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek vasfını kazandığı iddia edilmekte ise de bu hususlar 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na istisna teşkil edecek şekilde belediyeye ait taşınmazların ihalesiz olarak bir spor kulübüne tahsisine yetki vermemektedir.
Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde yer alan:
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
b) ... Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.” hükmü gereğince yapılan tahsis işleminin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülebilirse de söz konusu tesislerin çoğunlukla, bir futbol kulübü olarak profesyonel futbol liginde müsabakalara katılan Bursaspor Kulübü tarafından antrenman, kamp vb. amaçlarla kullanıldığı dikkate alındığında söz konusu hükmün hukuki dayanağı yerine getirilmemiş olmaktadır.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilama konu 2009 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir meclis kararı almaksızın ve ihale (ve protokol) düzenlenmeksizin Bursaspor Kulübünün kullanıma bırakılmak suretiyle tahsisi gerçekleştirilen Özlüce Spor Tesislerinin elektrik ve doğalgaz bedellerinin Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödenmesi mevzuata uygun olmadığından dilekçilerin iddialarının reddedilerek 1393 sayılı İlamın 8. maddesiyle verilen 311.298,80 TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE,
Karar verildiği 24.11.2014 tarih ve 39669 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.
Duruşma talebinde bulunan dilekçiler Enver KARAKOÇ, Mustafa ARI ve Abdullah ÇİĞDEM ile Sayıştay Başsavcı Vekilinin sözlü açıklamalarının dinlenmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra gereği görüşüldü;
1393 sayılı İlamın 8. maddesiyle, Bursaspor Kulübü tarafından kullanılan Özlüce Spor Tesislerine ait elektrik ve doğalgaz faturalarının, Belediye bütçesinden ödendiği gerekçesiyle 311.298,80 TL’nin tazminine ilişkin hüküm tesis edilmiştir.
Dilekçiler, ortaklaşa gönderdikleri temyiz dilekçesinde özetle; 5216 sayılı Kanunun 7’nci maddesi m bendine istinaden spor yerleri yapma ve yaptırmanın belediyelerin sorumluluk alanına girdiğini, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi c bendine binaen ortak hizmet projeleri gerçekleştirilen Bursaspor Kulübü Derneğinin 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek vasfını kazandığını, söz konusu taşınmazların üzerinde bulunduğu Özlüce Mahallesi (eski 2396 ada 3 ve 4 parsellerin) yeni 2396 ada 5 ve 6 parsellerin imar planında spor alanında kalmakta olup, intifa hakkının da Büyükşehir Belediyesine ait olduğunu, bu doğrultuda taşınmazlar üzerine Büyükşehir Belediyesince spor tesisleri yapıldığını, yapılan tesislerin sportif faaliyetler için düzenlenmiş olup ticari bir amaçla kullanılmadığını, tesislerin Büyükşehir Belediyesinin tasarrufunda olduğunu, Özlüce Spor Tesisleri Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne ait kamusal alan olduğu için Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca alınan 06.02.2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile tesisin doğalgaz ve elektrik fatura bedelleri ödemesinin Büyükşehir Belediye Başkanlığı'nca yapıldığını, Bursaspor Kulübü Derneğinin Gençlik ve Spor Bakanlığı'na müracaat ederek söz konusu tesisin kullanım hakkının kulüplerine verilmesi talebi üzerine Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğünün 27.06.2012 tarih ve 4512 sayılı yazısı ile Belediyeye tahsisli olan taşınmazların tahsisleri kaldırılarak Gençlik ve Spor Bakanlığı'na (Spor Genel Müdürlüğü) tahsisi; bunun sonucunda 3289 sayılı Yasa’nın ek 11’inci maddesi kapsamında Bursaspor Kulübü Derneği’ne bedelsiz tahsisi için Belediyenin görüşünün istenildiğini, 21.02.2013 tarih ve 160 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Ulaşım Komisyonu Raporu ve 1. Hukuk Müşavirliği'nce aynı yönde görüş bildirilerek söz konusu parseller üzerine Belediyece yapılan tesislerin 13.793.021,96 TL bedelinin Belediyeye ödenmesi halinde muvafakat edilmesinin uygun olacağının bildirildiğini, konunun Büyükşehir Belediye Meclisinde görüşülmesi sonucunda raporun "Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bedelsiz devrine" şeklinde düzeltilerek oy birliği ile karar verildiğini, 21.03.2013 tarih ve 371 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Özlüce Spor Tesislerinin Belediye envanterinde bulunan 12 sayfa listede toplam 712 kalem taşınır malzemenin Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor Genel Müdürlüğü'ne) Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 31’inci maddesi gereğince bedelsiz devrine ve Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 24’üncü maddesi (I) fıkrası gereğince devir yoluyla çıkışların yapılmasına oy birliği ile karar verildiğini, yukarıda yapılan açıklamalar neticesinde Özlüce Spor Tesislerinin bulunduğu alanın Maliye Hazinesine, dolayısıyla kamuya ait bir alan olması, bu alan üzerine yapılan spor tesislerinin içindeki demirbaşları ile birlikte, Belediye Meclis Kararı ile dolaylı olarak Bursaspor Kulübü Derneği'ne bedelsiz devredilmesi de dikkate alınarak, ayrıca 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek sayılan Bursaspor Kulübü Derneği tarafından kullanılmasına ve 5216 sayılı kanunun 7’nci maddesi m bendi ile 5393 sayılı Kanunun 75’inci maddesi c bendi hükümlerine istinaden Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile elektrik ve doğalgaz bedellerinin Büyükşehir Belediye bütçesinden ödenmesinden dolayı kamunun zarara uğratılmadığını belirterek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmişledir.
Başsavcılık karşılamasında özetle; Belediyeye tahsis edilen Özlüce Spor Tesislerinin tahsis amacına aykırı olarak herhangi bir ihale ve protokol yapılmadan ve bedelsiz olarak Bursa Spor Kulübüne bırakılması ve elektrik ve doğalgaz bedellerinin belediye bütçesinden ödenmesinin yasal olmaması karşısında Daire Kararının olduğu gibi tasdikine karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmiştir.
Dilekçiler, ikinci temyiz dilekçesinde birinci dilekçesinde belirttiği aynı gerekçelerle söz konusu tazmin hükmünün Kurulumuzca kaldırılmasını istemişlerdir.
Başsavcılık ikinci karşılamasında özetle; dilekçede adı geçenler tarafından ileri sürülen hususların önceki mütalaada belirtilen görüşlerin değiştirilmesini sağlayacak bir mahiyet taşımadığı anlaşıldığından, yargılamanın söz konusu mütalaaya göre karara bağlanmasının uygun olacağı ifade edilmiştir.
Sorumluluk Yönünden İnceleme:
Dilekçiler, duruşma sırasında Kurulumuza sunmuş oldukları dilekçede ve sözlü olarak; Özlüce Spor Tesislerinin Büyükşehir Belediyesi Fen İşleri Daire Başkanlığı tarafından inşa edildiğini, 2007 yılında elektrik aboneliğinin, 2009 yılında da doğalgaz aboneliğinin Fen işleri Daire Başkanlığınca Büyükşehir belediyesi adına yapıldığını, elektrik ve doğalgaz aboneliklerinin Dairelerince yapılmamış olup; faturaların ödeme emirleri geldiğinde Dairelerince söz konusu tesislere ait fatura ödemelerinin yapılmayacağı konusunda ısrarlı olmaları üzerine, Mali Hizmetler Daire Başkanlığı tarafından alınan 06/02/2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediye Başkanının oluru ile ödemeye esas düzenlenecek ödeme emirlerinde Harcama Yetkilisi ve Gerçekleştirme Görevlisi olarak kendilerinin isimlerinin belirlenip, düzenlenecek olan ödeme emri belgelerinin de kendileri tarafından imzalanması istenildiğinden Büyükşehir Belediye Başkanının oluru doğrultusunda iş ve işlemlerin gerçekleştirildiğini, ayrıca aynı konu ile ilgili olarak 2010 yılına ait ödemelerin de Sayıştay 6. Dairesinin 2010/150 sayılı ilamı ile sorumluluğun yukarıda bahsedilen olur kapsamında yapılan ödemeler noktasında yeniden değerlendirilerek sorgu konusu yapılması ve sonucun ek rapor ile ilgili Sayıştay Dairesine intikal ettirilmesine değin konunun “Hüküm Dışı Bırakılmasına” denilmek suretiyle oy birliği ile karara bağlandığını ifade ederek sorumluluk itirazında bulunmuşlardır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 31’inci maddesi:
"Bütçeyle ödenek tahsis edilen her bir harcama biriminin en üst yöneticisi harcama yetkilisidir. ..." şeklinde düzenlenmiş,
32’nci maddesi:
"Bütçelerden harcama yapılabilmesi, harcama yetkilisinin harcama talimatı vermesiyle mümkündür. Harcama talimatlarında hizmet gerekçesi, yapılacak işin konusu ve tutarı, süresi, kullanılabilir ödeneği, gerçekleştirme usulü ile gerçekleştirmeyle görevli olanlara ilişkin bilgiler yer alır.
Harcama yetkilileri, harcama talimatlarının bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygun olmasından, ödeneklerin etkili, ekonomik ve verimli kullanılmasından ve bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken diğer işlemlerden sorumludur." hükmünü öngörmüştür.
Adı geçen kanunun “Giderin gerçekleştirilmesi” başlıklı 33’üncü maddesinde ise:
“Bütçelerden bir giderin yapılabilmesi için iş, mal veya hizmetin belirlenmiş usul ve esaslara uygun olarak alındığının veya gerçekleştirildiğinin, görevlendirilmiş kişi veya komisyonlarca onaylanması ve gerçekleştirme belgelerinin düzenlenmiş olması gerekir. (Değişik son cümle: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderlerin gerçekleştirilmesi; harcama yetkililerince belirlenen görevli tarafından düzenlenen ödeme emri belgesinin harcama yetkilisince imzalanması ve tutarın hak sahibine ödenmesiyle tamamlanır.
Gerçekleştirme görevlileri, harcama talimatı üzerine; işin yaptırılması, mal veya hizmetin alınması, teslim almaya ilişkin işlemlerin yapılması, belgelendirilmesi ve ödeme için gerekli belgelerin hazırlanması görevlerini yürütürler.
(Ek üçüncü fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Elektronik ortamda oluşturulan ortak bir veri tabanından yararlanmak suretiyle yapılacak harcamalarda, veri giriş işlemleri gerçekleştirme görevi sayılır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin esas ve usûller Maliye Bakanlığınca belirlenir.
Gerçekleştirme görevlileri, bu Kanun çerçevesinde yapmaları gereken iş ve işlemlerden sorumludurlar.
(Ek son fıkra: 22/12/2005-5436/10 md.) Giderin çeşidine göre aranacak gerçekleştirme belgelerinin şekil ve türleri; kamu borç yönetimine ilişkin olanlarda Hazine Müsteşarlığının uygun görüşünün alınması kaydıyla, merkezî yönetim kapsamındaki kamu idareleri için Maliye Bakanlığınca, mahallî idareler için İçişleri Bakanlığınca, sosyal güvenlik kurumları için de bağlı veya ilgili oldukları bakanlıklar tarafından, Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınmak suretiyle çıkarılacak yönetmeliklerle belirlenir.”
Hükümleri ile gerçekleştirme görevlisinin sorumluluğu düzenlenmiştir.
Sayıştayca yapılan incelemeler sonucunda kamu zararı tespit edildiğinde ve kamu kaynağının verimli, etkin ve ekonomik kullanılmadığı saptandığında, 10.12.2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu çerçevesinde sorumlu tutulacak görevli ve yetkililerin belirlenmesi hususundaki tereddütleri gidermeye yönelik 14.06.2007 tarih ve 5189/1 karar No’lu Sayıştay Genel Kurul Kararı’nda da; harcama yetkililerinin, harcama talimatlarının ve buna konu olan harcamaların bütçe ilke ve esaslarına, kanun, tüzük ve yönetmelikler ile diğer mevzuata uygunluğundan sorumlu olduklarına; aslî bir gerçekleştirme belgesi olan ödeme emri belgesini düzenleyen sıfatıyla imzalayan gerçekleştirme görevlisinin, düzenlediği belge ile birlikte harcama sürecindeki diğer belgelerin doğruluğundan ve mevzuata uygunluğundan harcama yetkilisi ile birlikte sorumlu tutulması gerektiğine karar verilmiştir.
Harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi sıfatlarıyla ilamda sorumlu tutulan kişiler temyiz dilekçelerinde üst yönetici konumundaki amirlerinin emrini yerine getirdiklerini ifade etmekte iseler de; 5018 sayılı Kamu Mali Yönetim ve Kontrol Kanununun 32’nci ve 33’üncü maddeleri uyarınca Sayıştay yargılaması açısından giderin gerçekleşme sürecinde rol alan ve 06/02/2009 tarih ve 13558 sayılı Başkanlık Oluru ile harcama yetkilisi ve gerçekleştirme görevlisi olarak açıkça görevlendirilen kişilerin, harcamanın mevzuata uygunluğundan sorumlu tutulmaları gerekmekte olup bu açıdan tazmin hükmüne konu ödeme emri belgelerinde imzaları bulunduğundan ilamda kendilerine sorumluluk yüklenmesinde yasal mevzuata aykırılık bulunmamaktadır.
Bu itibarla, dilekçilerin SORUMLULUK İTİRAZINA İLİŞKİN TALEBİNİN REDDİNE, karar verildikten sonra konunun esasına geçilmiştir.
Konunun Esası Yönünden İnceleme:
Öncelikli olarak Bursa Büyükşehir Belediyesi ile ilamda tazmin hükmüne konu olan yer arasındaki hukuki bağ tarihsel süreci açısından incelendiğinde:
Maliye Hazinesi adına kayıtlı olan Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Özlüce Mahallesinde bulunan 2396 ada, 3 parselde 18.235,73 m2, 4 parselde 80.114,27 m2 olmak üzere toplam 98.350 m2 yüzölçümlü arsa vasfındaki taşınmaz, halka açık spor alanı yapılması için 02.06.2003 tarihinde Milli Emlak Müdürlüğünce Büyükşehir Belediyesine tahsis edilmiştir.
29.08.2003 tarih, 2003/69 Esas, 158 nolu Meclis Kararında; "Hazine arazisine ait taşınmaz malların Belediyemize tahsisi süresince" notunun ilavesiyle Daire teklifinin aynen kabulüne, söz konusu taşınmaz malların 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 70’inci maddesinin 11’inci fıkrası uyarınca Bursaspor Kulübüne tahsisi uygun görülmüştür. 17.09.2003 tarihli taraflar arasında yapılan Protokolle protokol şartları dahilinde Bursaspor Kulübüne tahsis edilmiştir. Taraflar arasında yapılan Protokol 25.09.2003 tarihinde M.01.827 sayılı yazıya ek yapılarak Defterdarlık Makamına bilgilendirme amaçlı verilmiş, yazıda; Bursaspor Kulübünün taşınmazı tahsis amacına uygun kullanacağına vurgu yapılmıştır. (10/11/1995 tarih ve 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile Bursaspor Kulübü Derneği'nin kamu yararına çalışan derneklerden sayılmasına karar verilmiştir.)
Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nün 01.12.2003 tarih ve B.07.0.MEG.0.12/3245-9010 sayılı yazısında; 178 sayılı Maliye Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 13’üncü maddesinin (d) bendine göre; Devletin özel mülkiyetinde veya hüküm ve tasarrufu altındaki yerlerden, kamu hizmeti için kullanılması gerekli olanlardan genel, katma ve özel bütçeli idarelere tahsis edilmekte ve tahsis amacının ortadan kalkması ve amaç dışı kullanılması halinde tahsisin kaldırılacağı ifade edildiğinden Büyükşehir Belediyesi adına olan tahsisin kaldırıldığı bildirilmiştir. İmar İşleri Daire Başkanlığının 24.10.2005 tarih ve 1324 sayılı yazısı ile Bursaspor Kulübü ile Büyükşehir Belediyesi arasında imzalanan Protokolün uygulama imkânının kalmadığı bildirilerek teslim alma evrakları ve konu ile ilgili dosya gönderilmiştir.
26.05.2005 tarih ve 398 sayılı Encümen Kararında; Bursa Valiliği, Defterdarlık Milli Emlak Müdürlüğünün, 09/05/2005 tarih ve B07.04.DEF.016/16010100551/3183 sayılı yazısında; Bursa İli, Nilüfer İlçesi, Özlüce Mahallesinde bulunan 2396 ada, 3 parselde 18,235,73 m2, 4 parselde 80.114,27 m2 olmak üzere toplam 98.350 m2 yüzölçümlü olarak, Hazine adına kayıtlı taşınmaz malların ticari amaçla kullanmamak kaydıyla halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere Büyükşehir Belediyesine tahsisinin Maliye Bakanlığının 28.04.2005 tarih ve B.07.0.MEG.0.12/3245-9010/16714 sayılı yazısıyla uygun görüldüğü anlaşıldığından; söz konusu taşınmazın, durum tespiti ve tesisin teslim alınması için komisyon oluşturulması kararlaştırılmıştır.
İmar İşleri Daire Başkanlığı tarafından dosya Encümene taşınmış ve 22.09.2005 tarih ve 769 sayılı Encümen Kararı ile; söz konusu yerin Kaynak Geliştirme ve İştirakler Dairesi Başkanlığınca tahsis amacı doğrultusunda kullanılması uygun görülmüştür.
Evvelce Bursa Büyükşehir Belediyesi adına kayıtlı iken geldisinin mera vasıflı olması nedeniyle, Maliye Hazinesince açılan tapu iptal ve tescil davaları sonunda ilgili mahkemece taşınmazın intifa hakkı Bursa Büyükşehir Belediyesine ait olmak üzere taşınmaz mülkiyetinin mera vasfı ile Maliye Hazinesi adına ilgili sicile kayıt ve tesciline karar verilmiş, daha sonra meralık vasfı kaldırılarak arsa vasıflı parsel olarak Maliye adına tescil edilmiş, intifa hakkı da Bursa Büyükşehir Belediyesi adında kalmıştır.
Bu itibarla, 2396 ada 6 parselde bulunan Maliye Hazinesi adına kayıtlı taşınmazın intifa hakkı Büyükşehir Belediyesine ait olduğu halde, Milli Emlak Genel Müdürlüğü'nden tahsisi istenmiştir.
Söz konusu taşınmazlar imar planında spor alanında kalmakta olup, üzerlerine Büyükşehir Belediyesince spor tesisleri yapılmıştır. Fen İşleri Dairesi Başkanlığı'nın 31/07/2007 tarihli yazısı ile tesislerin işletmeye alınması hususu iletilmiş, 07/12/2007 tarihinde geçici kabulün yapıldığı bildirilmiştir.
Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğünün 05/10/2009 tarih ve 6829 sayılı yazısı ve Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 24/12/2009 tarih ve 9010-56863 sayılı yazısı ile Özlüce Spor Tesislerinin tahsis amacı doğrultusunda kullanılmadığı, sadece Bursaspor Kulübünce kullanıldığı ve bu nedenle tahsisin iptal edileceği bildirilerek konu ile ilgili bilgi istenilmiş ve Büyükşehir Belediyesince düzenlenen 23/02/2010 tarih ve 20885 sayılı yazı ile Büyükşehir Belediyesine tahsisli taşınmazların kamuya açık spor alanı olarak düzenlendiği bildirilmiştir.
Özlüce Spor Tesisleri, Bursa Büyükşehir Belediyesi'ne ait kamusal alan olarak düşünüldüğü için de Mali Hizmetler Dairesi Başkanlığınca alınan 06.02.2009 tarih ve 13558 sayılı Büyükşehir Belediyesi Başkanlık Olur'u ile tesisisin doğalgaz ve elektrik fatura bedelleri ödemesi Büyükşehir Belediye bütçesinden yapılmıştır.
Milli Emlak Genel Müdürlüğünün 28/04/2010 tarih ve 9010-15210 sayılı yazısı ile söz konusu taşınmazlar üzerinde bulunan tesislerin kim tarafından yapıldığının ve hangi amaçla kim tarafından kullanıldığının, kamuya açık ve bedelsiz olarak kullanımının söz konusu olup olmadığının ayrıntılı olarak bildirilmesi hususunun istenmesi üzerine; Emlak İstimlak Dairesi Başkanlığının 25/05/2010 tarih ve 61347 sayılı yazısı ile halka açık spor faaliyetlerinde kullanılmak üzere, ticari amaçta kullanılmamak kaydıyla Büyükşehir Belediyesine tahsisli taşınmazlar üzerinde bulunan tesislerin Büyükşehir Belediyesi tarafından inşa ve tefriş edildiği ve ticari bir amaçla kullanılmadığı bildirilmiştir.
Söz konusu yazışmalar devam ederken Milli Emlak Genel Müdürlüğü ile yaşanan ihtilaflar üzerine Bursaspor Kulübü Derneği, Gençlik ve Spor Bakanlığı'na müracaat ederek söz konusu tesisin kullanım hakkının kulüplerine verilmesi talebinde bulunmuş, Defterdarlık Ertuğrulgazi Milli Emlak Müdürlüğü de 27/06/2012 tarih ve 4512 sayılı yazısı ile Büyükşehir Belediyesine müracaat ederek Büyükşehir Belediyesine tahsisli olan taşınmazların tahsislerinin kaldırılarak Gençlik ve Spor Bakanlığı'na (Spor Genel Müdürlüğü’ne) tahsisini; bunun sonucunda dolaylı olarak, 3289 sayılı Yasa’nın ek 11’inci maddesi kapsamında Bursaspor Kulübü Derneği’ne bedelsiz tahsisi için Büyükşehir Belediyesinin görüşünü istemiştir.
21.02.2013 tarih ve 160 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile, Ulaşım Komisyonu Raporu ve 1. Hukuk Müşavirliği'nce aynı yönde görüş bildirilerek söz konusu parseller üzerine Büyükşehir Belediyesince yapılan tesislerin 13.793.021,96 TL bedelinin Büyükşehir Belediyesine ödenmesi halinde muvafakat edilmesinin uygun olacağı bildirilmiş, konunun Büyükşehir Belediye Meclisinde görüşülmesi sonucunda rapor "Gençlik ve Spor Bakanlığı'na bedelsiz devrine" şeklinde düzeltilerek tahsise oy birliği ile karar verilmiştir.
21.03.2013 tarih ve 371 sayılı Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararı ile de, Özlüce Spor Tesislerinin Belediye envanterinde bulunan 12 sayfa listede toplam 712 kalem taşınır malzemenin Gençlik ve Spor Bakanlığı (Spor Genel Müdürlüğü'ne) Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 31’inci maddesi gereğince bedelsiz devrine ve Taşınır Mal Yönetmeliği'nin 24’üncü maddesi (I) fıkrası gereğince devir yoluyla çıkışların yapılmasına oy birliği ile karar verilmiştir.
Yukarıda detaylarıyla belirtilen süreçten de açıkça görüleceği üzere 1580 sayılı Belediye Kanunu'nun 70’inci maddesinin 11’inci fıkrası uyarınca Bursaspor Kulübüne tahsisi gerçekleştirilen ve tahsis amacının ortadan kalktığı ve amaç dışı kullanıldığı gerekçesiyle tahsisinin kaldırılmış olduğu bilinen Maliye Hazinesi adına kayıtlı arazinin (taşınmazın) yeniden tahsisi sağlanarak üzerine kamuya açık sportif faaliyetler için 2007 yılı sonu itibariyle Büyükşehir Belediyesi tarafından spor tesisleri inşa ve tefriş ettirilmiştir. Ancak Sayıştay İlamına konu olan 2009 yılında söz konusu tesisler (taşınmazlar) üzerindeki taşınır malzeme ile birlikte bu defa herhangi bir ihale (ve protokol) düzenlenmeksizin (zımni olarak) yeniden Bursaspor Kulübüne kullanım amaçlı tahsis edilmiştir.
(Büyükşehir belediyeleri için de geçerli olan) 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun “Meclisin Görev ve Yetkileri” başlıklı 18’inci maddesinin e bendinde:
“Taşınmaz mal alımına, satımına, takasına, tahsisine, tahsis şeklinin değiştirilmesine veya tahsisli bir taşınmazın kamu hizmetinde ihtiyaç duyulmaması hâlinde tahsisin kaldırılmasına; üç yıldan fazla kiralanmasına ve süresi otuz yılı geçmemek kaydıyla bunlar üzerinde sınırlı aynî hak tesisine karar vermek.” denilmek suretiyle belediye meclisine taşınmaz malları tahsis yetkisi verilmiştir.
Meclisin bu yetkisini nasıl ve ne şekilde kullanacağı ise aynı Kanunun “Diğer kuruluşlarla ilişkiler” başlıklı 75’inci maddesinin d bendiyle belirlenmiş olup, söz konusu maddenin ilgili hükmünde aynen:
“Belediye, belediye meclisinin kararı üzerine yapacağı anlaşmaya uygun olarak görev ve sorumluluk alanlarına giren konularda;
…
d) Kendilerine ait taşınmazları, aslî görev ve hizmetlerinde kullanılmak üzere bedelli veya bedelsiz olarak mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına devredebilir veya süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilir. Bu taşınmazlar aynı kuruluşlara kiraya da verilebilir. Bu taşınmazların, tahsis amacı dışında kullanılması hâlinde, tahsis işlemi iptal edilir. Tahsis süresi sonunda, aynı esaslara göre yeniden tahsis mümkündür.
Kamu kurum ve kuruluşlarına belediyeler, bağlı kuruluşları ve belediye şirketlerince devir veya tahsis edilen taşınmazlar, kamu konutu ve sosyal tesis olarak kullanılamaz.”,
“Arsa ve konut üretimi” başlıklı 69’uncu maddesinde ise:
“Belediye; düzenli kentleşmeyi sağlamak, beldenin konut, sanayi ve ticaret alanı ihtiyacını karşılamak amacıyla belediye ve mücavir alan sınırları içinde, özel kanunlarına göre korunması gerekli yerler ile tarım arazileri hariç imarlı ve alt yapılı arsalar üretmek; konut, toplu konut yapmak, satmak, kiralamak ve bu amaçlarla arazi satın almak, kamulaştırma yapmak, bu arsaları trampa etmek, bu konuda ilgili diğer kamu kurum ve kuruluşları ve bankalarla iş birliği yapmak ve gerektiğinde onlarla ortak projeler gerçekleştirmek yetkisine sahiptir.
…
Arsalar hariç üretilen konut ve işyerlerinin satışı 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümlerine tâbi değildir. O belediye ve mücavir alan sınırları içinde kendisine, eşine veya onsekiz yaşından küçük çocuklarına ait konutu olmayan dar gelirli kişiler ile afete maruz kalanlara, sanayi bölgelerinden nakledileceklere ve üyelerinin tamamı bu durumda olan kooperatiflere, bedeli 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu hükümlerine göre oluşturulan takdir komisyonu tarafından belirlenecek tutardan aşağı olmamak üzere arsa tahsisi yapılabilir. Durumları 775 sayılı Gecekondu Kanununun 25. maddesine uyan kimselere de bu maddeye göre arsa ve konut sağlanabilir. Bu fıkranın uygulama esasları, İçişleri Bakanlığı ile Bayındırlık ve İskân Bakanlığı tarafından müştereken hazırlanacak çerçeve yönetmeliğe uygun olarak belediye meclisleri tarafından çıkarılacak bir yönetmelikle düzenlenir.” denilmektedir.
2886 sayılı Devlet İhale Kanununun “Kapsam” başlıklı 1’inci maddesinde:
“Genel bütçeye dahil dairelerle katma bütçeli idarelerin, özel idare ve belediyelerin alım, satım, hizmet, yapım, kira, trampa, mülkiyetin gayri ayni hak tesisi ve taşıma işleri bu Kanunda yazılı hükümlere göre yürütülür.”,
“İhale usulleri” başlıklı 35’inci maddesinde ise:
“Bu Kanunun 1.maddesinde yazılı işlerin ihalelerinde aşağıdaki usuller uygulanır,
a) Kapalı teklif usulü,
b) Belli istekliler arasında kapalı teklif usulü,
c) Açık teklif usulü,
d) Pazarlık usulü,
e) Yarışma usulü
İşin gereğine göre bu usullerden hangisinin uygulanacağı, bu Kanun hükümlerine uyularak idarelerince tespit edilir.” denilmek suretiyle idarelerin bu kanuna tabi işlerde uygulayacakları ihale usulleri hükme bağlanmıştır.
5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanununun 3’üncü maddesinde:
“... Münhasıran bu Kanunun uygulanmasında; … Kamu kaynakları: Borçlanma suretiyle elde edilen imkanlar dahil kamuya ait gelirler, taşınır ve taşınmazlar, hesaplarda bulunan para, alacak ve haklar ile her türlü değerleri ifade eder.”,
“Hesap verme sorumluluğu” başlıklı 8’inci maddesinde:
“Her türlü kamu kaynağının elde edilmesi ve kullanılmasında görevli ve yetkili olanlar, kaynakların etkili, ekonomik, verimli ve hukuka uygun olarak elde edilmesinden, kullanılmasından, muhasebeleştirilmesinden, raporlanmasından ve kötüye kullanılmaması için gerekli önlemlerin alınmasından sorumludur ve yetkili kılınmış mercilere hesap vermek zorundadır.”,
“Mal Yönetiminde Etkililik ve Sorumluluk” başlıklı 48’inci maddesinde:
“Kamu idarelerine ait malları edinme, kiralama, tahsis, yönetim, kullanma ve elden çıkarma işlemleri, mevzuatında öngörülen kurallar dahilinde hizmetin amacına uygun olarak verimlilik ve tutumluluk ilkesine göre yapılır. Bu ilkeye aykırı eylem ve işlemlerden doğacak zararlardan, malların yönetimi veya kullanılması hususunda yetki verilenler sorumludur.”,
“Kamu zararı” başlıklı 71’inci maddesinde:
“Kamu zararı, mevzuata aykırı karar, işlem, eylem veya ihmal sonucunda kamu kaynağında artışa engel veya eksilmeye neden olunmasıdır.” denilmektedir.
Buna göre belediyeler, doğrudan belediye meclisi kararı ile taşınmazlarını mahallî idareler ile diğer kamu kurum ve kuruluşlarına bedelli veya bedelsiz olarak süresi yirmi beş yılı geçmemek üzere tahsis edebilirken, sayılanlar dışındaki gerçek veya tüzel kişilere belediye taşınmazlarının ihalesiz olarak ve bedelli veya bedelsiz bir şekilde tahsisi, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun sosyal ve ekonomik amaçlı arsa üretimine ilişkin 69’uncu maddesindeki özel hükümler hariç, mümkün olmayıp bu taşınmazların kiralama ve/veya satış işlemlerinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na göre düzenlenecek bir ihaleyle gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Dilekçede, 5216 sayılı Kanunun 7’nci maddesi m bendine istinaden spor yerleri yapma ve yaptırmanın belediyelerin sorumluluk alanına girdiği, 5393 sayılı Belediye Kanunu’nun 75’inci maddesi c bendine binaen ortak hizmet projeleri gerçekleştirilen Bursaspor Kulübü Derneğinin 95/7520 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile 10.11.1995 tarihinden itibaren Kamu Yararına Çalışan Dernek vasfını kazandığı iddia edilmekte ise de bu hususlar 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu’na istisna teşkil edecek şekilde belediyeye ait taşınmazların ihalesiz olarak bir spor kulübüne tahsisine yetki vermemektedir.
Ayrıca, 5393 sayılı Belediye Kanunun “Belediyenin Görev ve Sorumlulukları” başlıklı 14’üncü maddesinde yer alan:
“Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla;
b) ... Gerektiğinde, öğrencilere, amatör spor kulüplerine malzeme verir ve gerekli desteği sağlar, her türlü amatör spor karşılaşmaları düzenler, yurt içi ve yurt dışı müsabakalarda üstün başarı gösteren veya derece alan sporculara belediye meclisi kararıyla ödül verebilir.” hükmü gereğince yapılan tahsis işleminin bu kapsamda değerlendirilmesi gerektiği ileri sürülebilirse de söz konusu tesislerin çoğunlukla, bir futbol kulübü olarak profesyonel futbol liginde müsabakalara katılan Bursaspor Kulübü tarafından antrenman, kamp vb. amaçlarla kullanıldığı dikkate alındığında söz konusu hükmün hukuki dayanağı yerine getirilmemiş olmaktadır.
Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, ilama konu 2009 yılında Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından herhangi bir meclis kararı almaksızın ve ihale (ve protokol) düzenlenmeksizin Bursaspor Kulübünün kullanıma bırakılmak suretiyle tahsisi gerçekleştirilen Özlüce Spor Tesislerinin elektrik ve doğalgaz bedellerinin Büyükşehir Belediyesi bütçesinden ödenmesi mevzuata uygun olmadığından dilekçilerin iddialarının reddedilerek 1393 sayılı İlamın 8. maddesiyle verilen 311.298,80 TL’nin tazminine ilişkin hükmün TASDİKİNE,
Karar verildiği 24.11.2014 tarih ve 39669 sayılı tutanakta yazılı olmakla işbu ilam tanzim kılındı.