Temyiz Karar Detayı
Kamu İdaresi
Yılı
2009
Daire
4
Dosya No
37072
Tutanak No
39685
Tutanak Tarihi
25.11.2014
Konu
KARAR
TEMYİZ KURULU KARARI
Duruşma talep eden dilekçi Yavuz YAZICIOĞLU ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:
1- 601 sayılı ilamın 2. maddesi ile Doğuş+Polat Ortak Girişimi yüklenimindeki Araklı - İyidere Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 22.538,261 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 1. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçi karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde, gerek temyize ve gerekse iş bu karar düzeltme talebine konu olan ilamların; hukuka ve tazmin hükmüne konu olan uygulamanın ruhuna aykırı ilamlar olduğunu,
Söz konusu işe ait yapım sözleşmesinin 5/j maddesinde "uygulama yılı birim fiyatı" şu şekilde tanımlanmıştır. "Uygulama yılı birim fiyatı; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup, her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD doları (TL'den ABD dolarına çevirirken 3 hane alınacaktır)" denildiğini,
Sayıştay incelemesine konu olan hususun; 2 Ocak tarihli kurun belirlenmesine ilişkin olduğunu, Karar düzeltmesi talebinin 3 başlık altında açıklanacağını,
I- 2 Ocak Tarihli Kur; "2 Ocak Tarihli Resmi Gazete’ de Yayınlanan Kurdur;
Dilekçi bu başlık altında, T.C. Merkez Bankasının; resmi tatil ve Cumartesi-Pazar günleri haricindeki tüm çalışma günlerinde, saat 15.30'da gösterge niteliğinde döviz kurlarını belirlediğini, bir gün sonraki Resmi Gazete'de yayınlanan bu kurların üzerinde; "2 0cak 2012 Günü Saat 15:30’da Belirlenen Gösterge Niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları” ifadesinin bulunduğunu,
Hukuki bir değerlendirme yapıldığında. Merkez Bankasının bu ifadesinin; "o güne ait döviz kurları" anlamına gelmediği ve sadece '"o gün saat 15.30'da belirlenen döviz kurları" olarak yorumlanması gerektiğini, bir başka ifadeyle: belirli bir gün saat 15.30"da belirlenen döviz kurlarının, o güne ait kurlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, çünkü aynı gün geçerli olan resmi kurların: bir gün önce belirlenen kurlar olduğunu, bir gün önce saat 15.30'da belirlense de, ertesi gün geçerli olan kurun; esas itibariyle belirlendiği günün değil, ertesi günün kuru olduğunu,
Gerçekten de; kur belirleme görevinin, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunu'nun 4. maddesinden kaynaklanan resmi bir görev olduğunu, bu resmi görevin; Resmi Gazete'de yayınlama suretiyle ifa edildiğini, internet sitesi kanun metninde yer almadığından, kanunen geçerli olan yayın yerin Resmi Gazete olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de; 2 Ocak günü saat 15.30'da belirlenen bir kurun bulunması fiziken imkansız olduğundan; 2 Ocak tarihli bu Resmi Gazete'de, 31 Aralık tarihinde saat 15.30'da belirlenen kurların yer aldığını, bir kurun belirlenmesinin ayrı bir olay, yayınlanmasının ise ayrı bir olay olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur, her ne kadar 31 Aralık saat 15.30'da belirlenmişse de; hukuken 2 Ocak tarihli kur olduğunu, bu nedenledir ki; 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun; 2 Ocak tarihindeki tüm resmi işlemlerde esas alındığını, 2 Ocak tarihinde yapılması gereken bir işlem için 3 Ocak tarihi beklenemeyeceğinden; 2 Ocak tarihinde resmi birimlere ulaşan Resmi Gazete'de bulunan kur, 2 Ocaktaki tüm resmi işlemlerde esas alınması gereken ve hukuken "2 Ocak tarihli resmi kur” olduğunu,
2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur da, aslında 3 Ocak tarihli kur olduğunu ve 3 Ocak tarihli Resmi Gazete’de yayınlandığını, temyize konu ilamın; 3 Ocak tarihli kuru esas almak suretiyle hataya düşülerek verilmiş bir ilam olduğunu,
Sözleşme maddesinde; "her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesinin yer aldığını, bu ifadenin hiçbir şekilde; "2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur" veya ''2 Ocak'ta belirlenen kur" anlamına gelmediğini, bu ifadenin açık olduğunu ve "2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yer alan kur" kastedildiğini,
II- İlk Kesif Belirlenirken 3 Ocak 1997 Tarihli Resmi Gazete'de Yayınlanan Kurun, 1999 Yılı Fiyat Farkları Belirlenirken İse 2 Ocak 1999 Tarihli Resmi Gazetede Yayınlanan Kurun Esas Alınması, Tamamıyla O Tarihlerdeki İdare Menfaati Gözetilerek Yapılan Uygulamalar başlığı altında;
Dilekçi, Sayıştay ilamında da belirtildiği üzere; ilk keşif belirlenirken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdareleri menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin neden olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107,505 TL iken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 107,700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 120.528.114,370 Dolar, 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 120.746.736,595 Dolar olacağını, aradaki farkın; İdareleri lehine olmak üzere 218.622,225 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 4.831.366,572 Dolar tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 4.825.874,705 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 5.491,867 Dolar tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilerek bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Önemli olan hususun; hem keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak tarihli kurun, hem de 1999 yılında fiyat farkı belirlenirken yapılan uygulama değişikliği ile esas alınmaya başlayan 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kurun idare lehine sonuç vermesi olduğunu, bir başka ifadeyle; şu anda Sayıştay tarafından eleştirilen 2 Ocak tarihli kurun esas alınmasına ilişkin uygulama değişikliğinin, tamamıyla İdare lehine sonuç verdiği için başlatılan bir uygulama olduğunu, burada müteahhidin değil, idarenin menfaatlerinin göz önüne alındığını, müteahhidin hem 1997 yılında keşif belirlenirken, hem de 1999 yılında uygulama değişikliğine gidilirken kendi aleyhine olan, idare lehine yapılan uygulamalara ses çıkarmadığını, elbette ki bu uygulama değişikliğinin her yıl İdare lehine sonuç vermediğini, ancak ilk uygulama değişikliğine başlandığı yıl olan 1999 yılındaki sonuçların İdare lehine olduğunu ve o tarihten sonraki tüm ödemelerin aynı esasla yapıldığını, bu uygulama değişikliğinin sadece idare aleyhine sonuç verdiği 2008 ve 2009 yılları için değerlendirmeye almanın ne derecede adil bir uygulama olduğunun soru işareti olduğunu, bir uygulamanın ya tümden hukuka aykırı olduğunu, ya da olmadığını, esas itibariyle keşfin belirlenmesi aşamasında 3 ocak tarihli kurun esas alınmasının hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğunu ve bu uygulamanın 1999 yılında düzeltildiğini, buna rağmen düzeltilmesini istediği ilamda; sadece 2008 ve 2009 yılı fiyat farkı ödemeleri dikkate alınarak bir sonuca varılmaya çalışıldığını, idare tercihi ile başlatılan bu uygulama değişikliğinin, ileride nasıl bir sonuç vereceği o tarihte bilinemeyeceğinden kimsenin kötü niyetinden ve idare aleyhine işleminden de bahsedilemeyeceğini,
III- Sayıştay İlamında Tazmine Konu Tutar, Gerçeğe Aykırı Tenzilat Miktarı Esas Alındığı İçin Yanlış Hesaplanmıştır;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,50 iken, bu oran 2004 yılında 19 no.lu hak edişten itibaren % 32'ye çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapılmıştır.
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 23.435,854 4.335,633 3.438,040 22.538,261
2009 0,000 0,000 0,000 0,000
TOPLAM 22.538,261 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 23.435,854 7.499,473 2.868,548 18.804,929
2009 0.000 0,000 0,000 0,000
TOPLAM 18.804,929 US$,
Dolayısıyla bir an için ilamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (22.538,261 USS- 18.804,929 US$=) 3.733,332 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 2.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
Başsavcılık karşılama yazısında; “Sorumlu karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde daha önce temyiz dilekçelerinde 601 sayılı ilamın 2-3-4-5-6-7 inci maddeleri ile ilgili ileri sürdükleri hususlardan bahsederek 08/10/2013 tarih ve 37712 tutanak sayılı Temyiz kurulu kararının düzeltilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir. Sorumlu karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde belirttiği gerekçelerin daha önce vermiş olduğu dilekçelerinde de yer olan hususlar olduğundan ilave yeni bir belge ve bilgi sunulmadığından 08/10/2013 tarih ve 37712 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararının düzeltilmesine gerek olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.
Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.
832 sayılı Sayıştay Kanununun 3162 sayılı Kanunla değişik 77. Maddesi (d) bendi hükmü uyarınca temyiz sebeplerinden biri olan kanununa aykırılık iddiası ile süresi içinde yapılan karar düzeltilmesi talebi Üyeler M. Ali ÖZYER ile İ. KANDEMİR’İN ayrışık oylarına karşı usulüne uygun bulunarak esasa geçildi.
İşe ilişkin sözleşmenin 5 nci maddesinde;
" h) Birim fiyat; iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl tespit edilen ve yayımlanan bedeli ve bu bedellere ait her türlü uzunluk, derinlik, yükseklik ve su zammı gibi zamları (iş türüne göre TCK, DSİ, TEAŞ, TEDAŞ, DLH, İller Bankası ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü birim fiyatları dahil),
ı) Sözleşme Birim Fiyatı; birim fiyat tarifine, teknik ve özel şartnamesine uygun olarak yapılacak her iş kalemi için sözleşmesinde tespit edilmiş veya sözleşmesine göre tespit edilecek olan birim fiyatların 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.),
j) Uygulama Yılı Birim Fiyat; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup her uygulama yılının 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.)," olarak tanımlanmıştır.
Sözleşmenin 19.1 maddesinde de birim fiyatlar " Bu işlerde Birim Fiyatlar ABD Doları cinsinden olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru ile ABD Doları eşdeğeri olarak hesaplanacaktır. TL nin ABD Dolarına dönüştürülmesindeki hesaplamalarda rakamlar, gerekli hassasiyeti sağlamak için, virgülden sonra 3 (üç) hane uzatılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.
Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde, T.C. Merkez Bankasınca 31 Aralık 1996 tarihinde belirlenip 2 Ocak 1997 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru değil, 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenip 3 Ocak 1997 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru esas alınmıştır. Bu şekilde hesaplanan birim fiyatlarla birinci keşif çıkarılmış, sözleşme bedeli de aynı usulle belirlenmiştir
Fiyat farkı, sözleşme yılı fiyatlarının değişmesi halinde ödenir veya kesilir. Birim fiyat listesinde bulunan iş kalemlerine ait fiyatların değişmesi halinde fiyat farkı ödenir.
T.C. Merkez Bankasınca her iş günü saat 15.30’da gösterge niteliğinde döviz kurları belirlenmekte; söz konusu kurlar ertesi günkü Resmi Gazetede, işlemler yönünden uygulanmak üzere yayımlanmakta ve yayımlandığı gün saat 15.29’a kadar geçerli olmaktadır.
Merkez Bankasınca 31 Aralık 1996 tarihinde saat 15.30’da belirlenmiş olan ve 1 Ocak 1997 günü yılbaşı tatili olması nedeniyle 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren döviz alış kuru, 2 Ocak 1997 günü saat 15.29’a kadar olan işlemlere uygulanmak üzere yasal ve geçerli döviz alış kuru olarak belirlenmiştir. 2 Ocak 1997 günü saat 15.30’da ise, bir sonraki gün (3 Ocak 1997) için uygulanacak döviz kuru belirlenmiştir.
Bilindiği üzere yeni yıl, 1 Ocak itibari ile başlayan yıldır ve yılbaşı kavramı 1 Ocak’ı ifade eder. Söz konusu işe ait sözleşmede de bu yılbaşı kavramı göz önüne alınarak, gerek sözleşme yılı gerekse uygulama yılı fiyatlarının yılbaşı itibariyle belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle, birim fiyatların, Merkez Bankası tarafından 1 Ocak tatil olduğu için 2 Ocak’ta yürürlüğe girmek üzere 31 Aralık’ta belirlenen döviz alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olarak karşılığının esas alınması gerektiği kastedilmiştir. Sözleşmedeki “ 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesinde kastedilen bu kurdur.
Ancak; sözleşme hükmü bu şekilde olmasına rağmen söz konusu işte, sözleşme birim fiyatlarının ABD dolarına çevrilmesinde 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenmiş olan, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan ve 3 Ocak 1997 günü saat 15.29’a kadar geçerli olan kurun uygulandığı anlaşılmıştır.
Dilekçiler, sözleşme birim fiyatlarının ABD dolarına çevrilmesinde 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenmiş olan, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kurun esas alınmasına ilişkin uygulama değişikliğinin tamamıyla İdare lehine sonuç verdiği için başlatılan bir uygulama olduğunu; burada müteahhidin değil, idarenin menfaatlerinin göz önüne alındığını, müteahhidin hem 1997 yılında keşif belirlenirken, hem de 1999 yılında uygulama değişikliğine gidilirken kendi aleyhine olan, idare lehine yapılan uygulamalara ses çıkarmadığını, bu uygulama değişikliğinin her yıl İdare lehine sonuç vermediğini, ancak ilk uygulama değişikliğine başlandığı yıl olan 1999 yılındaki sonuçların İdare lehine olduğunu ve o tarihten sonraki tüm ödemelerin aynı esasla yapıldığını, ifade etmişlerdir.
Uygulama yılı (2008 ve 2009) birim fiyatlarının tespit edilmesinde (TL. cinsinden belirlenmiş fiyatların ABD Dolarına çevrilmesinde) ise, sırasıyla 31 Aralık 2007 tarihinde belirlenmiş olan ve 2 Ocak 2008 tarihi için geçerli olan; yine, 31 Aralık 2008 tarihinde belirlenmiş olan ve 2 Ocak 2009 tarihi için geçerli olan kurların esas alındığı görülmüştür.
Bu durumda; sözleşmesinde tespit edilmiş olan TL. cinsinden birim fiyatların dolar cinsinden fiyatını bulmak için bu birim fiyatların belirlenen bu kurlara bölünmesi gerektiği hususu göz önüne alındığında, sözleşme fiyatlarında 2 Ocak tarihi için geçerli kur yerine 3 Ocak tarihi için geçerli kurun uygulanması, uygulama yıllarında ise 2 Ocak tarihi için geçerli kurların uygulanması durumunda sözleşme yılı birim fiyatları ile yılı içerisinde yapılıp biten imalat tutarlarının Dolar cinsinden daha az yekün tutacağı;
Bir kısmı sözleşme yılında diğer kısmı uygulama yıllarıda gerçekleşen imalatlar tutarının yine Dolar cinsinden daha az yekün tutacağı;
Uygulama yıllarında yapılan imalatlar için toplamda (sözleşme yılı fiyatı ile imalat tutarı + uygulama yılı fiyat farkı karşılığı tutar olarak) yapılan ödeme tutarlarının değişmeyeceği, değerlendirilmektedir.
Ancak; Daire İlamında yer alan ”……sözleşme fiyatı hangi esasla tespit edilmişse fiyat farkına esas uygulama yılı fiyatının da aynı esasa göre tespit edilmesi gerekir.” şeklindeki gerekçe göz önüne alındığında;
Gerek sözleşme yılı, gerekse uygulama yılı birim fiyatlarının tespitinde kullanılacak olan, sözleşmede yer alan “2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası ABD Doları alış kuru” ifadesinin hangi anlama geldiğinin; başka bir deyişle yılın son resmi işgününde belirlenip ertesi yılın ilk iş gününde Resmi Gazete’de yayımlanan kur mu; yoksa yılın ilk iş gönünde belirlenip ertesi iş günündeki Resmi Gazete’de yayımlanan kur mu olduğu hususunun, kanunen resmi kurları belirleme görevi olan TC Merkez Bankası Başkanlığına yazılarak alınacak cevaba göre uygulama yılı fiyatlarının yerinde olup olmadığı belirlenerek, buna göre yeniden değerlendirme yapılması neticesinde gerekirse kamu zararı oluşup oluşmadığının tespiti gerekmektedir.
Ayrıca; fazla ödemenin 2008 ve 2009 yılları esas alınmak suretiyle hesaplandığı, 2008 yılına ilişkin fiyat farkları hesabından kaynaklanan fazla ödemenin 2008 yılı hesabında 2008 yılı hakedişleri ve 2008 yılı ödeme emri belgeleri ile yapıldığı ve bu belgelerdeki sorumluların da farklı kişiler olabileceği düşünüldüğünde,2008 yılına ilişkin ödemelerin ve sorumlularının 2009 yılı hesabı içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan; Daire İlamında tazmine konu tutarların nasıl hesaplandığı açık ve net olarak ortaya konulmadığı gibi, hesaplamalarda gerçeğe aykırı tenzilat oranı esas alındığı için yanlış hesaplama yapıldığı ve kamu zararı fazla tespit edildiği görülmüştür.
Bütün bu hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın hüküm verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 601 sayılı ilamın 2. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 1. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
2- 601 sayılı ilamın 3. maddesi ile Müteahhit Cengiz + Mapa + Makyol ortak girişimi yüklenimindeki Çayeli - Ardeşen - Hopa (Çayeli geçişi dahil) Yolu inşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 312.812,430 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 2. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdareleri menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin neden olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107,505 TL iken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 107,700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 273.923.015,974 Dolar, 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 274.419.876,294 Dolar olacağını, aradaki farkın; İdareleri lehine olmak üzere 496.860,500 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, Gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 8.188.893,430 US$ tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 8.179.585,025 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 9.308,405 Dolar tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilerek bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 20,30 iken, bu oran 2005 yılında 27 no.lu hak edişten itibaren % 32'ye çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 200.911,395 36.204,233 29.647,289 104.354,451
2009 122.454,401 22.066,283 18.069,861 118.457,979
TOPLAM 312 812,430 USS
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 200.911,395 64.291,646 24.591,555 161.211,303
2009 122.454,401 39.185,408 14.988,419 98.257,411
TOPLAM 259.468,714 USS
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (312.812,430 USS - 259.468,714 US$=) 53.343,715 USS tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 3.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 3. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 2. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 3. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
3- 601 sayılı ilamın 4. maddesi ile Müteahhit Limak + Kolin Ortak girişimi yükleniminde yaptırılan Espiye - Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dâhil) yolu inşaatı işinde; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 401.352,902 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 3. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 205 110 TL iken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 206 120 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 168.991. 575,644 Dolar. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 169.823.721,768 Dolar olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 832.146,124 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1998 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulamanın tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde 1997 yılında ihale edilen Giresun-Espiye (Giresun Geçişi hariç), Araklı-İyidere, İyidere-Çayeli, Çayeli-Ardeşen-Hopa (Çayeli Geçişi Dahil) ve Bolaman-Perşembe yollarında 1999 yılında geçilen uygulamaya paralel olarak bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını, Espiye-Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dahil) yolu inşaatı işinde 1999 yılında imalat yapılmadığından İdare açısından menfaat tespiti yapılmasının mümkün olmadığını 601 sayılı ilamın 3. Maddesine (Çayeli-Ardeşen-Hopa, Cengiz-Mapa-Makyol Ort.Gir.) yönelik olarak karar düzeltme talebinin II. Maddesinde açıklandığı üzere 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurların esas alınmaya başlanıldığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,35 iken, bu oran 2006 yılında 17 no.lu hak edişten itibaren % 25'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 296.571,709 54.420,909 43.587,144 285.737,944
2009 119.998,503 22.019,725 17.636,180 115.614,958
TOPLAM 401.352,902 USS
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 25) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 296.571,709 74.142,927 40.037,181 262.465,962
2009 119.998,503 29.999,626 16.199,798 106.198,676
TOPLAM 368.664,638 USS
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (401.352,902 USS - 368.664,638 US$=) 32.688,264 Dolar tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 4.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 4. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 3. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
4- 601 sayılı ilamın 5. maddesi ile Müteahhit Limak İnşaat yüklenimindeki İyidere - Çayeli Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 121.063,363 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 4. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 505 TL iken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107 700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 122.005.317,332 Dolar 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 122.226.619,00 Dolar olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 221.301,678 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 5.920.229,13 Dolar tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 5.913.499,540 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 6.729,590 US$ tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 17,55 iken, bu oran 2004 yılında 19 no.lu hak edişten itibaren % 32'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını (hesaplamada tenzilat oranının % 18.02 olarak uygulandığı belirlenmiştir); bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 78.567,188 14.157,807 11.593,689 76.003,069
2009 46.580,495 8.393,805 6.873,604 45.060,294
TOPLAM 121.063,363 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 78.567,188 25.141.500 9.616,624 63.042,312
2009 46.580,495 14.905,758 5.701,453 37.376,189
TOPLAM 100.418,500 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (121.063,363 USS- 100.418.500 US$ =) 20.644,863 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 5.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 5. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 4. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 5. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
5- 601 sayılı ilamın 6. maddesi ile Müteahhit Güriş + Metiş ortak girişimi yüklenimindeki Piraziz - Espiye (Giresun Geçişi Hariç) Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporunun incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 65.571,708 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 5. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 505 TL iken. 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 108.307.226,465 USS. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 108.503.681,599 USS olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 196.455,134 US$ olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 2.695.541,877 US$ tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 2.692.477,825 US$ olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 3.064,052 US$ tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 16,91 iken, bu oran 2005 yılında 40 no.lu hak edişten itibaren % 30'a çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
Yıl FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 54.136,581 9.154,496 8.096,775 53.078,861
2009 12.741,796 2.154.63 X 1.905.689 12.492,847
TOPLAM 65.571,708 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 30) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 54.136,581 16.240,974 6.821,209 44.716,816
2009 12.741,796 3.822,539 1.605,466 10.524,724
TOPLAM 55.240,540 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (65.571,708 USS-55.240,540 US$=) 10.330,168 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 6.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 6. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 5. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
6- 601 sayılı ilamın 7. maddesi ile Tubin İnşaat yükleniminde yaptırılan Samsun - Azot Ayr.- Ünye Yolu İnşaatı İşinde; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 14.990,454 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 6. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 205 110 TL iken. 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 206 120 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 24.247.432,358 USS. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 24.366.831,250 USS olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 398.892 USS olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1998 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde 1997 yılında ihale edilen Giresun-Espiye (Giresun Geçişi hariç), Araklı-İyidere, İyidere-Çayeli, Çayeli-Ardeşen-Hopa (Çayeli Geçişi Dahil) ve Bolaman-Perşembe yollarında 1999 yılında geçilen uygulamaya paralel olarak bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını, Espiye-Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dahil) yolu inşaatı işinde 1999 yılında imalat yapılmadığından İdare açısından menfaat tespiti yapılmasının mümkün olmadığını 601 sayılı ilamın 3. Maddesine (Çayeli-Ardeşen-Hopa, Cengiz-Mapa-Makyol Ort.Gir.) yönelik olarak karar düzeltme talebinin II. Maddesinde açıklandığı üzere 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurların esas alınmaya başlanıldığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,02 iken, bu oran 2007 yılında 17 no.lu hak edişten itibaren % 20'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapılmıştır.
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK IHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 3.291,030 593,044 485,637 3.183,623
2009 12.205,158 2.199,369 1 801,042 11.806,830
TOPLAM 14.990,454 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 20) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 3.291,030 658,206 473,908 3.106,732
2009 12.205,158 2.441,032 1.757,543 11.521,669
TOPLAM 14.628,401 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (14.990,454 USS - 14.628,401 US$=) 362,053 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 7.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 7. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 6. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 7. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
Karar verildiği 25.11.2014 tarih ve 39685 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.
Duruşma talep eden dilekçi Yavuz YAZICIOĞLU ile Sayıştay Savcısının sözlü açıklamalarının dinlenilmesinden ve dosyada mevcut belgelerin okunup incelenmesinden sonra, gereği görüşüldü:
1- 601 sayılı ilamın 2. maddesi ile Doğuş+Polat Ortak Girişimi yüklenimindeki Araklı - İyidere Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 22.538,261 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 1. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçi karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde, gerek temyize ve gerekse iş bu karar düzeltme talebine konu olan ilamların; hukuka ve tazmin hükmüne konu olan uygulamanın ruhuna aykırı ilamlar olduğunu,
Söz konusu işe ait yapım sözleşmesinin 5/j maddesinde "uygulama yılı birim fiyatı" şu şekilde tanımlanmıştır. "Uygulama yılı birim fiyatı; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup, her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD doları (TL'den ABD dolarına çevirirken 3 hane alınacaktır)" denildiğini,
Sayıştay incelemesine konu olan hususun; 2 Ocak tarihli kurun belirlenmesine ilişkin olduğunu, Karar düzeltmesi talebinin 3 başlık altında açıklanacağını,
I- 2 Ocak Tarihli Kur; "2 Ocak Tarihli Resmi Gazete’ de Yayınlanan Kurdur;
Dilekçi bu başlık altında, T.C. Merkez Bankasının; resmi tatil ve Cumartesi-Pazar günleri haricindeki tüm çalışma günlerinde, saat 15.30'da gösterge niteliğinde döviz kurlarını belirlediğini, bir gün sonraki Resmi Gazete'de yayınlanan bu kurların üzerinde; "2 0cak 2012 Günü Saat 15:30’da Belirlenen Gösterge Niteliğindeki Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Kurları” ifadesinin bulunduğunu,
Hukuki bir değerlendirme yapıldığında. Merkez Bankasının bu ifadesinin; "o güne ait döviz kurları" anlamına gelmediği ve sadece '"o gün saat 15.30'da belirlenen döviz kurları" olarak yorumlanması gerektiğini, bir başka ifadeyle: belirli bir gün saat 15.30"da belirlenen döviz kurlarının, o güne ait kurlar olarak değerlendirilmemesi gerektiğini, çünkü aynı gün geçerli olan resmi kurların: bir gün önce belirlenen kurlar olduğunu, bir gün önce saat 15.30'da belirlense de, ertesi gün geçerli olan kurun; esas itibariyle belirlendiği günün değil, ertesi günün kuru olduğunu,
Gerçekten de; kur belirleme görevinin, 1211 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası Kanunu'nun 4. maddesinden kaynaklanan resmi bir görev olduğunu, bu resmi görevin; Resmi Gazete'de yayınlama suretiyle ifa edildiğini, internet sitesi kanun metninde yer almadığından, kanunen geçerli olan yayın yerin Resmi Gazete olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de; 2 Ocak günü saat 15.30'da belirlenen bir kurun bulunması fiziken imkansız olduğundan; 2 Ocak tarihli bu Resmi Gazete'de, 31 Aralık tarihinde saat 15.30'da belirlenen kurların yer aldığını, bir kurun belirlenmesinin ayrı bir olay, yayınlanmasının ise ayrı bir olay olduğunu, 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur, her ne kadar 31 Aralık saat 15.30'da belirlenmişse de; hukuken 2 Ocak tarihli kur olduğunu, bu nedenledir ki; 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun; 2 Ocak tarihindeki tüm resmi işlemlerde esas alındığını, 2 Ocak tarihinde yapılması gereken bir işlem için 3 Ocak tarihi beklenemeyeceğinden; 2 Ocak tarihinde resmi birimlere ulaşan Resmi Gazete'de bulunan kur, 2 Ocaktaki tüm resmi işlemlerde esas alınması gereken ve hukuken "2 Ocak tarihli resmi kur” olduğunu,
2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur da, aslında 3 Ocak tarihli kur olduğunu ve 3 Ocak tarihli Resmi Gazete’de yayınlandığını, temyize konu ilamın; 3 Ocak tarihli kuru esas almak suretiyle hataya düşülerek verilmiş bir ilam olduğunu,
Sözleşme maddesinde; "her uygulama yılının 2 Ocak tarihindeki T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesinin yer aldığını, bu ifadenin hiçbir şekilde; "2 Ocak saat 15.30'da belirlenen kur" veya ''2 Ocak'ta belirlenen kur" anlamına gelmediğini, bu ifadenin açık olduğunu ve "2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yer alan kur" kastedildiğini,
II- İlk Kesif Belirlenirken 3 Ocak 1997 Tarihli Resmi Gazete'de Yayınlanan Kurun, 1999 Yılı Fiyat Farkları Belirlenirken İse 2 Ocak 1999 Tarihli Resmi Gazetede Yayınlanan Kurun Esas Alınması, Tamamıyla O Tarihlerdeki İdare Menfaati Gözetilerek Yapılan Uygulamalar başlığı altında;
Dilekçi, Sayıştay ilamında da belirtildiği üzere; ilk keşif belirlenirken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdareleri menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin neden olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107,505 TL iken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 107,700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 120.528.114,370 Dolar, 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 120.746.736,595 Dolar olacağını, aradaki farkın; İdareleri lehine olmak üzere 218.622,225 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 4.831.366,572 Dolar tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 4.825.874,705 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 5.491,867 Dolar tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilerek bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Önemli olan hususun; hem keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak tarihli kurun, hem de 1999 yılında fiyat farkı belirlenirken yapılan uygulama değişikliği ile esas alınmaya başlayan 2 Ocak tarihli Resmi Gazetede yayınlanan kurun idare lehine sonuç vermesi olduğunu, bir başka ifadeyle; şu anda Sayıştay tarafından eleştirilen 2 Ocak tarihli kurun esas alınmasına ilişkin uygulama değişikliğinin, tamamıyla İdare lehine sonuç verdiği için başlatılan bir uygulama olduğunu, burada müteahhidin değil, idarenin menfaatlerinin göz önüne alındığını, müteahhidin hem 1997 yılında keşif belirlenirken, hem de 1999 yılında uygulama değişikliğine gidilirken kendi aleyhine olan, idare lehine yapılan uygulamalara ses çıkarmadığını, elbette ki bu uygulama değişikliğinin her yıl İdare lehine sonuç vermediğini, ancak ilk uygulama değişikliğine başlandığı yıl olan 1999 yılındaki sonuçların İdare lehine olduğunu ve o tarihten sonraki tüm ödemelerin aynı esasla yapıldığını, bu uygulama değişikliğinin sadece idare aleyhine sonuç verdiği 2008 ve 2009 yılları için değerlendirmeye almanın ne derecede adil bir uygulama olduğunun soru işareti olduğunu, bir uygulamanın ya tümden hukuka aykırı olduğunu, ya da olmadığını, esas itibariyle keşfin belirlenmesi aşamasında 3 ocak tarihli kurun esas alınmasının hukuka ve sözleşmeye aykırı olduğunu ve bu uygulamanın 1999 yılında düzeltildiğini, buna rağmen düzeltilmesini istediği ilamda; sadece 2008 ve 2009 yılı fiyat farkı ödemeleri dikkate alınarak bir sonuca varılmaya çalışıldığını, idare tercihi ile başlatılan bu uygulama değişikliğinin, ileride nasıl bir sonuç vereceği o tarihte bilinemeyeceğinden kimsenin kötü niyetinden ve idare aleyhine işleminden de bahsedilemeyeceğini,
III- Sayıştay İlamında Tazmine Konu Tutar, Gerçeğe Aykırı Tenzilat Miktarı Esas Alındığı İçin Yanlış Hesaplanmıştır;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,50 iken, bu oran 2004 yılında 19 no.lu hak edişten itibaren % 32'ye çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapılmıştır.
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 23.435,854 4.335,633 3.438,040 22.538,261
2009 0,000 0,000 0,000 0,000
TOPLAM 22.538,261 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 23.435,854 7.499,473 2.868,548 18.804,929
2009 0.000 0,000 0,000 0,000
TOPLAM 18.804,929 US$,
Dolayısıyla bir an için ilamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (22.538,261 USS- 18.804,929 US$=) 3.733,332 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 2.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
Başsavcılık karşılama yazısında; “Sorumlu karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde daha önce temyiz dilekçelerinde 601 sayılı ilamın 2-3-4-5-6-7 inci maddeleri ile ilgili ileri sürdükleri hususlardan bahsederek 08/10/2013 tarih ve 37712 tutanak sayılı Temyiz kurulu kararının düzeltilerek tazmin hükmünün kaldırılmasını talep etmektedir. Sorumlu karar düzeltmesine ilişkin dilekçesinde belirttiği gerekçelerin daha önce vermiş olduğu dilekçelerinde de yer olan hususlar olduğundan ilave yeni bir belge ve bilgi sunulmadığından 08/10/2013 tarih ve 37712 tutanak sayılı Temyiz Kurulu kararının düzeltilmesine gerek olmadığına karar verilmesinin uygun olacağı mütalaa edilmektedir.” denilmiştir.
Yapılan duruşmada, duruşmaya katılan dilekçi ve savcılık makamı önceki dilekçe ve mütalaalarında belirttikleri hususları tekrarlamışlardır.
832 sayılı Sayıştay Kanununun 3162 sayılı Kanunla değişik 77. Maddesi (d) bendi hükmü uyarınca temyiz sebeplerinden biri olan kanununa aykırılık iddiası ile süresi içinde yapılan karar düzeltilmesi talebi Üyeler M. Ali ÖZYER ile İ. KANDEMİR’İN ayrışık oylarına karşı usulüne uygun bulunarak esasa geçildi.
İşe ilişkin sözleşmenin 5 nci maddesinde;
" h) Birim fiyat; iş kalemleri için Bayındırlık ve İskan Bakanlığınca her yıl tespit edilen ve yayımlanan bedeli ve bu bedellere ait her türlü uzunluk, derinlik, yükseklik ve su zammı gibi zamları (iş türüne göre TCK, DSİ, TEAŞ, TEDAŞ, DLH, İller Bankası ve Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü birim fiyatları dahil),
ı) Sözleşme Birim Fiyatı; birim fiyat tarifine, teknik ve özel şartnamesine uygun olarak yapılacak her iş kalemi için sözleşmesinde tespit edilmiş veya sözleşmesine göre tespit edilecek olan birim fiyatların 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.),
j) Uygulama Yılı Birim Fiyat; onaylı iş programına uygun olarak her yıl yapılacak iş kalemlerine ait birim fiyat olup her uygulama yılının 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Dolarını (TL den ABD Dolarına çevrilirken 3 hane alınacaktır.)," olarak tanımlanmıştır.
Sözleşmenin 19.1 maddesinde de birim fiyatlar " Bu işlerde Birim Fiyatlar ABD Doları cinsinden olup, Bayındırlık ve İskan Bakanlığı birim fiyatlarının 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru ile ABD Doları eşdeğeri olarak hesaplanacaktır. TL nin ABD Dolarına dönüştürülmesindeki hesaplamalarda rakamlar, gerekli hassasiyeti sağlamak için, virgülden sonra 3 (üç) hane uzatılacaktır." düzenlemesi yer almaktadır.
Sözleşme birim fiyatlarının tespitinde, T.C. Merkez Bankasınca 31 Aralık 1996 tarihinde belirlenip 2 Ocak 1997 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru değil, 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenip 3 Ocak 1997 Yılı Resmi Gazete’de yayımlanan ABD Doları kuru esas alınmıştır. Bu şekilde hesaplanan birim fiyatlarla birinci keşif çıkarılmış, sözleşme bedeli de aynı usulle belirlenmiştir
Fiyat farkı, sözleşme yılı fiyatlarının değişmesi halinde ödenir veya kesilir. Birim fiyat listesinde bulunan iş kalemlerine ait fiyatların değişmesi halinde fiyat farkı ödenir.
T.C. Merkez Bankasınca her iş günü saat 15.30’da gösterge niteliğinde döviz kurları belirlenmekte; söz konusu kurlar ertesi günkü Resmi Gazetede, işlemler yönünden uygulanmak üzere yayımlanmakta ve yayımlandığı gün saat 15.29’a kadar geçerli olmaktadır.
Merkez Bankasınca 31 Aralık 1996 tarihinde saat 15.30’da belirlenmiş olan ve 1 Ocak 1997 günü yılbaşı tatili olması nedeniyle 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren döviz alış kuru, 2 Ocak 1997 günü saat 15.29’a kadar olan işlemlere uygulanmak üzere yasal ve geçerli döviz alış kuru olarak belirlenmiştir. 2 Ocak 1997 günü saat 15.30’da ise, bir sonraki gün (3 Ocak 1997) için uygulanacak döviz kuru belirlenmiştir.
Bilindiği üzere yeni yıl, 1 Ocak itibari ile başlayan yıldır ve yılbaşı kavramı 1 Ocak’ı ifade eder. Söz konusu işe ait sözleşmede de bu yılbaşı kavramı göz önüne alınarak, gerek sözleşme yılı gerekse uygulama yılı fiyatlarının yılbaşı itibariyle belirlenmesi gerektiği düşüncesiyle, birim fiyatların, Merkez Bankası tarafından 1 Ocak tatil olduğu için 2 Ocak’ta yürürlüğe girmek üzere 31 Aralık’ta belirlenen döviz alış kuru üzerinden hesaplanmış ABD Doları olarak karşılığının esas alınması gerektiği kastedilmiştir. Sözleşmedeki “ 2 Ocak 1997 tarihli T.C. Merkez Bankası alış kuru” ifadesinde kastedilen bu kurdur.
Ancak; sözleşme hükmü bu şekilde olmasına rağmen söz konusu işte, sözleşme birim fiyatlarının ABD dolarına çevrilmesinde 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenmiş olan, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan ve 3 Ocak 1997 günü saat 15.29’a kadar geçerli olan kurun uygulandığı anlaşılmıştır.
Dilekçiler, sözleşme birim fiyatlarının ABD dolarına çevrilmesinde 2 Ocak 1997 tarihinde belirlenmiş olan, 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan kurun esas alınmasına ilişkin uygulama değişikliğinin tamamıyla İdare lehine sonuç verdiği için başlatılan bir uygulama olduğunu; burada müteahhidin değil, idarenin menfaatlerinin göz önüne alındığını, müteahhidin hem 1997 yılında keşif belirlenirken, hem de 1999 yılında uygulama değişikliğine gidilirken kendi aleyhine olan, idare lehine yapılan uygulamalara ses çıkarmadığını, bu uygulama değişikliğinin her yıl İdare lehine sonuç vermediğini, ancak ilk uygulama değişikliğine başlandığı yıl olan 1999 yılındaki sonuçların İdare lehine olduğunu ve o tarihten sonraki tüm ödemelerin aynı esasla yapıldığını, ifade etmişlerdir.
Uygulama yılı (2008 ve 2009) birim fiyatlarının tespit edilmesinde (TL. cinsinden belirlenmiş fiyatların ABD Dolarına çevrilmesinde) ise, sırasıyla 31 Aralık 2007 tarihinde belirlenmiş olan ve 2 Ocak 2008 tarihi için geçerli olan; yine, 31 Aralık 2008 tarihinde belirlenmiş olan ve 2 Ocak 2009 tarihi için geçerli olan kurların esas alındığı görülmüştür.
Bu durumda; sözleşmesinde tespit edilmiş olan TL. cinsinden birim fiyatların dolar cinsinden fiyatını bulmak için bu birim fiyatların belirlenen bu kurlara bölünmesi gerektiği hususu göz önüne alındığında, sözleşme fiyatlarında 2 Ocak tarihi için geçerli kur yerine 3 Ocak tarihi için geçerli kurun uygulanması, uygulama yıllarında ise 2 Ocak tarihi için geçerli kurların uygulanması durumunda sözleşme yılı birim fiyatları ile yılı içerisinde yapılıp biten imalat tutarlarının Dolar cinsinden daha az yekün tutacağı;
Bir kısmı sözleşme yılında diğer kısmı uygulama yıllarıda gerçekleşen imalatlar tutarının yine Dolar cinsinden daha az yekün tutacağı;
Uygulama yıllarında yapılan imalatlar için toplamda (sözleşme yılı fiyatı ile imalat tutarı + uygulama yılı fiyat farkı karşılığı tutar olarak) yapılan ödeme tutarlarının değişmeyeceği, değerlendirilmektedir.
Ancak; Daire İlamında yer alan ”……sözleşme fiyatı hangi esasla tespit edilmişse fiyat farkına esas uygulama yılı fiyatının da aynı esasa göre tespit edilmesi gerekir.” şeklindeki gerekçe göz önüne alındığında;
Gerek sözleşme yılı, gerekse uygulama yılı birim fiyatlarının tespitinde kullanılacak olan, sözleşmede yer alan “2 Ocak tarihli T.C. Merkez Bankası ABD Doları alış kuru” ifadesinin hangi anlama geldiğinin; başka bir deyişle yılın son resmi işgününde belirlenip ertesi yılın ilk iş gününde Resmi Gazete’de yayımlanan kur mu; yoksa yılın ilk iş gönünde belirlenip ertesi iş günündeki Resmi Gazete’de yayımlanan kur mu olduğu hususunun, kanunen resmi kurları belirleme görevi olan TC Merkez Bankası Başkanlığına yazılarak alınacak cevaba göre uygulama yılı fiyatlarının yerinde olup olmadığı belirlenerek, buna göre yeniden değerlendirme yapılması neticesinde gerekirse kamu zararı oluşup oluşmadığının tespiti gerekmektedir.
Ayrıca; fazla ödemenin 2008 ve 2009 yılları esas alınmak suretiyle hesaplandığı, 2008 yılına ilişkin fiyat farkları hesabından kaynaklanan fazla ödemenin 2008 yılı hesabında 2008 yılı hakedişleri ve 2008 yılı ödeme emri belgeleri ile yapıldığı ve bu belgelerdeki sorumluların da farklı kişiler olabileceği düşünüldüğünde,2008 yılına ilişkin ödemelerin ve sorumlularının 2009 yılı hesabı içerisinde değerlendirilmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.
Diğer taraftan; Daire İlamında tazmine konu tutarların nasıl hesaplandığı açık ve net olarak ortaya konulmadığı gibi, hesaplamalarda gerçeğe aykırı tenzilat oranı esas alındığı için yanlış hesaplama yapıldığı ve kamu zararı fazla tespit edildiği görülmüştür.
Bütün bu hususlar açıklığa kavuşturulmaksızın hüküm verilmesinde isabet bulunmamaktadır.
Bu itibarla, 601 sayılı ilamın 2. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 1. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 2. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, yukarıdaki hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
2- 601 sayılı ilamın 3. maddesi ile Müteahhit Cengiz + Mapa + Makyol ortak girişimi yüklenimindeki Çayeli - Ardeşen - Hopa (Çayeli geçişi dahil) Yolu inşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 312.812,430 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 2. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete’de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdareleri menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin neden olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107,505 TL iken, 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 107,700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 273.923.015,974 Dolar, 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 274.419.876,294 Dolar olacağını, aradaki farkın; İdareleri lehine olmak üzere 496.860,500 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, Gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 8.188.893,430 US$ tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 8.179.585,025 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 9.308,405 Dolar tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilerek bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 20,30 iken, bu oran 2005 yılında 27 no.lu hak edişten itibaren % 32'ye çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 200.911,395 36.204,233 29.647,289 104.354,451
2009 122.454,401 22.066,283 18.069,861 118.457,979
TOPLAM 312 812,430 USS
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 200.911,395 64.291,646 24.591,555 161.211,303
2009 122.454,401 39.185,408 14.988,419 98.257,411
TOPLAM 259.468,714 USS
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (312.812,430 USS - 259.468,714 US$=) 53.343,715 USS tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 3.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 3. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 2. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 3. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
3- 601 sayılı ilamın 4. maddesi ile Müteahhit Limak + Kolin Ortak girişimi yükleniminde yaptırılan Espiye - Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dâhil) yolu inşaatı işinde; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 401.352,902 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 3. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 205 110 TL iken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kurunun 206 120 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 168.991. 575,644 Dolar. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 169.823.721,768 Dolar olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 832.146,124 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1998 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulamanın tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde 1997 yılında ihale edilen Giresun-Espiye (Giresun Geçişi hariç), Araklı-İyidere, İyidere-Çayeli, Çayeli-Ardeşen-Hopa (Çayeli Geçişi Dahil) ve Bolaman-Perşembe yollarında 1999 yılında geçilen uygulamaya paralel olarak bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını, Espiye-Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dahil) yolu inşaatı işinde 1999 yılında imalat yapılmadığından İdare açısından menfaat tespiti yapılmasının mümkün olmadığını 601 sayılı ilamın 3. Maddesine (Çayeli-Ardeşen-Hopa, Cengiz-Mapa-Makyol Ort.Gir.) yönelik olarak karar düzeltme talebinin II. Maddesinde açıklandığı üzere 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurların esas alınmaya başlanıldığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,35 iken, bu oran 2006 yılında 17 no.lu hak edişten itibaren % 25'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 296.571,709 54.420,909 43.587,144 285.737,944
2009 119.998,503 22.019,725 17.636,180 115.614,958
TOPLAM 401.352,902 USS
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 25) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 296.571,709 74.142,927 40.037,181 262.465,962
2009 119.998,503 29.999,626 16.199,798 106.198,676
TOPLAM 368.664,638 USS
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (401.352,902 USS - 368.664,638 US$=) 32.688,264 Dolar tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 4.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 4. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 3. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 4. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
4- 601 sayılı ilamın 5. maddesi ile Müteahhit Limak İnşaat yüklenimindeki İyidere - Çayeli Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporlarının incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 121.063,363 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 4. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 505 TL iken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan Dolar kuru 107 700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 122.005.317,332 Dolar 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 122.226.619,00 Dolar olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 221.301,678 Dolar olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 5.920.229,13 Dolar tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 5.913.499,540 Dolar olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 6.729,590 US$ tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 17,55 iken, bu oran 2004 yılında 19 no.lu hak edişten itibaren % 32'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını (hesaplamada tenzilat oranının % 18.02 olarak uygulandığı belirlenmiştir); bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 78.567,188 14.157,807 11.593,689 76.003,069
2009 46.580,495 8.393,805 6.873,604 45.060,294
TOPLAM 121.063,363 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 32) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 78.567,188 25.141.500 9.616,624 63.042,312
2009 46.580,495 14.905,758 5.701,453 37.376,189
TOPLAM 100.418,500 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (121.063,363 USS- 100.418.500 US$ =) 20.644,863 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 5.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 5. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 4. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 5. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
5- 601 sayılı ilamın 6. maddesi ile Müteahhit Güriş + Metiş ortak girişimi yüklenimindeki Piraziz - Espiye (Giresun Geçişi Hariç) Yolu İnşaatı işine ilişkin hakediş raporunun incelenmesi sonucunda; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 65.571,708 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 5. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 505 TL iken. 2 Ocak 1997 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 107 700 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 108.307.226,465 USS. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 108.503.681,599 USS olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 196.455,134 US$ olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1997 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını,
1999 yılına gelindiğinde ise yine İdare menfaatine uygun olmak üzere bir uygulama değişikliğine gidildiğini ve doğru olan 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur esas alınarak fiyat farkı ödemesi yapıldığını, gerçekten de 3 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,314064 TL iken, 2 Ocak 1999 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur 0,313707 TL olduğunu, 1999 yılında fiyat farkı hesabı sözleşme fiyatlarına göre eksi vermiş (yani müteahhide fiyat farkı ödenmemiş, aksine fiyat farkı kesintisi yapılmıştır) ve müteahhide ödenecek imalat bedelinden 2 Ocak 1999 tarihli resmi gazetedeki kur esas alınmak suretiyle 2.695.541,877 US$ tutarında bir fiyat farkı kesintisi yapıldığını, bu aşamada, keşif belirlenirken esas alınan 3 Ocak 1999 tarihli kur esas alınsaydı; müteahhitten yapılacak fiyat farkı kesintisinin 2.692.477,825 US$ olmuş olacağını, yani İdare aleyhine olmak üzere; 3.064,052 US$ tutarında bir eksik kesinti oluşmuş olacağını, bu husus göz önüne alınarak 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 16,91 iken, bu oran 2005 yılında 40 no.lu hak edişten itibaren % 30'a çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapıldığını,
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
Yıl FARK İHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 54.136,581 9.154,496 8.096,775 53.078,861
2009 12.741,796 2.154.63 X 1.905.689 12.492,847
TOPLAM 65.571,708 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 30) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 54.136,581 16.240,974 6.821,209 44.716,816
2009 12.741,796 3.822,539 1.605,466 10.524,724
TOPLAM 55.240,540 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (65.571,708 USS-55.240,540 US$=) 10.330,168 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 6.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 6. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 5. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 6. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
6- 601 sayılı ilamın 7. maddesi ile Tubin İnşaat yükleniminde yaptırılan Samsun - Azot Ayr.- Ünye Yolu İnşaatı İşinde; uygulama yılı birim fiyatlarının hatalı hesaplanması (2 Ocak yerine 31 Aralık tarihli T.C. Merkez Bankası alış kurunun esas alınması) sonucu kamu zararına sebebiyet verildiği gerekçesi ile 14.990,454 ABD Doları için tazmin hükmü verilmiş, 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 6. maddesiyle de söz konusu tazmin hükmünün tasdikine karar verilmiştir.
Dilekçinin karar düzeltilmesine ilişkin dilekçesi bu ilamın 1. Maddesinde belirtildiği gibi olmakla birlikte farklı olarak;
İlk keşif belirlenirken 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kur yerine, hatalı olarak 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurun hesaplamaya esas alındığını, bu uygulama yapılırken, keşfin; İdare menfaatine olmak üzere düşük belirlenmesi yönündeki iradenin esas olduğunu, gerçekten de 3 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 205 110 TL iken. 2 Ocak 1998 tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan US$ kuru 206 120 TL olduğunu, bu durumda; işin bedeli, yani müteahhide ödenecek ve idarelerinden çıkacak bedelin; 2 Ocak tarihli kur esas alınırsa 24.247.432,358 USS. 3 Ocak tarihli kur esas alınırsa 24.366.831,250 USS olacağını, aradaki farkın: İdare lehine olmak üzere 398.892 USS olduğunu, sadece ve sadece İdare menfaati göz önüne alınarak, keşif hazırlanırken, sözleşmeye aykırı şekilde 3 Ocak 1998 tarihli kurun esas alındığını, bu şekilde uygulama tamamıyla İdare menfaatlerine uygun olan kurun esas alınarak yapıldığını, bu noktaya kadar bir sorun bulunmadığını,
1999 yılına gelindiğinde 1997 yılında ihale edilen Giresun-Espiye (Giresun Geçişi hariç), Araklı-İyidere, İyidere-Çayeli, Çayeli-Ardeşen-Hopa (Çayeli Geçişi Dahil) ve Bolaman-Perşembe yollarında 1999 yılında geçilen uygulamaya paralel olarak bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurlar esas alınmaya başlandığını, Espiye-Çarşıbaşı (Giresun Geçişi Dahil) yolu inşaatı işinde 1999 yılında imalat yapılmadığından İdare açısından menfaat tespiti yapılmasının mümkün olmadığını 601 sayılı ilamın 3. Maddesine (Çayeli-Ardeşen-Hopa, Cengiz-Mapa-Makyol Ort.Gir.) yönelik olarak karar düzeltme talebinin II. Maddesinde açıklandığı üzere 1999 yılında doğru uygulamaya geçilmiş ve bu yıldan itibaren fiyat farkı hesabında 2 Ocak tarihli Resmi Gazete'de yayınlanan kurların esas alınmaya başlanıldığını,
Sayıştay ilamında tazmine konu tutarın, gerçeğe aykırı tenzilat miktarı esas alınarak yanlış hesaplandığını;
Dilekçi bu başlık altında da, inceleme konusu kamu yatırımına ilişkin sözleşme uyarınca tenzilat oranı % 18,02 iken, bu oran 2007 yılında 17 no.lu hak edişten itibaren % 20'e çıkarıldığını, ekte bu hususu belirtir resmi belge sunulduğunu, ayrıca sorguya konu hakedişte de bu hususun görülebileceğini, oysa ilama konu tazmin hesabında tenzilat oranındaki bu değişikliğin hiç dikkate alınmadığını; bu şekilde büyük bir hesap hatası yapılmıştır.
Bu hatanın; açıkça bir hesap hatası olduğunu ve karar düzeltme aşamasında düzeltilmesi gerektiğini, gerçekten de ortadaki yanlışlığın, aşağıdaki tablolarla çok bariz olarak görüleceğini,
İLAMDAKİ YANLIŞ HESAPLAMA;
YIL FARK IHALE TENZİLATI % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 3.291,030 593,044 485,637 3.183,623
2009 12.205,158 2.199,369 1 801,042 11.806,830
TOPLAM 14.990,454 US$
DOĞRU TENZİLAT ORANI İLE DOĞRU HESAPLAMA;
YIL FARK İHALE TENZİLATI (% 20) % 18 KDV KAMU ZARARI
2008 3.291,030 658,206 473,908 3.106,732
2009 12.205,158 2.441,032 1.757,543 11.521,669
TOPLAM 14.628,401 US$
Dolayısıyla bir an için İlamdaki ifadelerin ve iddiaların tamamının doğru olduğu varsayılsa dahi; bu şekilde yapılan yanlış hesaplama sonucunda aleyhine (14.990,454 USS - 14.628,401 US$=) 362,053 US$ tutarında bir fazla tazmin hükmü çıkarıldığını,
Sonuç olarak: yukarıda belirtilen ve Kurulca res'en göz önüne alınacak daha başka nedenlerle; T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü, Merkez Saymanlık Müdürlüğümün 2009 yılı İdare Hesabını konu alan 601 sayılı ilamın 7.maddesinin temyizi üzerine düzenlenen 08.10.2013 tarih ve 37712 Tutanak, 37072 Dosya, 21786 İlam no'lu "Sayıştay Temyiz Kurulu İlamı"nın tashihi karar yoluyla incelenerek bozulmasını ve açık hukuka aykırı tazmin hükmünün kaldırılmasını, yukarıda belirtilen bariz hesap hatasının her halükarda düzeltilmesini talep etmiştir.
İşbu ilamın 1. Maddesinde belirtilen gerekçelerle, 601 sayılı ilamın 7. Maddesinde yer alan tazmin hükmünün tasdikine ilişkin 21786 (08.10.2013 tarih ve 37712 tutanak) sayılı Temyiz Kurulu ilamının 6. Maddesinin DÜZELTİLEREK 601 sayılı ilamın 7. Maddesi ile verilen tazmin hükmünün BOZULMASINA, bu ilamın 1.maddesinde belirtilen hususlar göz önüne alınmak suretiyle yeniden hüküm tesisinin temini için dosyanın hükmü veren DAİREYE GÖNDERİLMESİNE,
Karar verildiği 25.11.2014 tarih ve 39685 sayılı tutanakta yazılı olmakla iş bu ilâm tanzim kılındı.